Rusland zit achter een reeks brandstichtingen tegen de Britse premier Keir Starmer vorig jaar. Dat concludeert de BBC na een onderzoek. De brandstichters zelf waren al veroordeeld, maar de opdrachtgever is nog niet geïdentificeerd. De BBC zegt nu dat het gaat om de zoon van een Russische diplomaat die een uitgebreid netwerk van desinformatie- en haatcampagnes runde. De Britse overheid bevestigt de conclusies van de BBC evenwel niet.
Rusland zit achter brandstichtingen tegen Britse premier Keir Starmer, besluit BBC-onderzoek
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
In mei 2025 werd er een reeks brandstichtingen uitgevoerd tegen doelwitten die verband hielden met de Britse eerste minister Keir Starmer. Eerst werd een Toyota-wagen die nog van hem was geweest, in brand gestoken in het noorden van Londen. En enkele dagen later was het de beurt aan 2 voormalige woonplaatsen van Starmer: een flat en een huis dat hij intussen verhuurt aan zijn schoonzus.
De 2 brandstichters, die vrij snel werden opgepakt, zijn vandaag veroordeeld. Het gaat om de Oekraïner Roman Lavrynovych (22 jaar) en de in Oekraïne geboren Roemeen Stanislav Carpiuc (27). Zij werden via de berichtenapp Telegram geronseld door een Russisch sprekende opdrachtgever, die hen in ruil beloofde te betalen.
Die opdrachtgever is nog niet formeel geïdentificeerd. Tijdens het proces werd naar hem verwezen als 'EL Money' ('EL Geld'), de naam waaronder hij was opgeslagen in de telefoon van Lavrynovych.
De Britse openbare omroep zegt nu te weten om wie het gaat. De initialen 'EL' zouden verwijzen naar Evgeny Lyukshin, een 23-jarige Rus. Lyukshin is de zoon van een Russische diplomaat en volgt zelf een opleiding in de diplomatie.
Verdeeldheid zaaien
Aan de hand van de Telegramberichten die tijdens het proces werden getoond, is de BBC erin geslaagd het Telegramaccount van 'EL Money' op te sporen. 'EL', zoals hij op Telegram heet, blijkt actief in een resem Telegramgroepen. Hij runt er verschillende netwerken.
Daar probeerde hij (vaak jonge) mensen te ronselen om tegen betaling zowel pro-moslim- als antimigratieboodschappen te verspreiden in Groot-Brittannië. Zo wilde hij verdeeldheid zaaien in de Britse samenleving. Hij deed dat onder andere onder het mom van Direct Action, zogezegd een Britse extreemrechtse groepering die oproept tot "oorlog" tegen de islam en de politie, maar waar in werkelijkheid Rusland achter zit.
Tijdens het proces zei Lavrynovych dat hij alleen maar meedeed voor het geld, niet omdat hij de ideeën van Direct Action zou steunen.
Maar EL probeerde ook in Oekraïne onrust te stoken. In andere Telegramgroepen riep hij op tot aanslagen op inschrijvingscentra voor Oekraïense soldaten, in ruil voor een beloning van 1.000 dollar en Russisch staatsburgerschap. "Werk voor de glorie van de natie om je vijanden te dwarsbomen", schreef hij onder andere.
Propaganda- en desinformatietechnieken
Het spoor van EL's profiel op Telegram en de vele Telegramgroepen waarin hij actief was, leidde de BBC naar Evgeny Lyukshin.
De 23-jarige zoon van een Russische diplomaat volgt momenteel zelf een opleiding aan het Moskou Staatsinstituut voor Internationale Relaties. Dat wordt gerund door het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken en biedt ook een media-opleiding aan. Daar volgde Lyukshin lessen in - en desinformatietechnieken, besluit de BBC op basis van foto's en berichten op Telegram.
Volgens de Londense contraterrorismediensten kon de politie de identiteit van 'EL' nog niet achterhalen, en kunnen de bevindingen van de BBC dus niet bevestigd worden. "We hebben geen aanwijzingen dat dit een dreiging was van een statelijke actor." De BBC zegt echter te weten dat zowel de Britse als Oekraïense autoriteiten wel degelijk besloten hebben dat Rusland achter de brandstichtingen zat.
De BBC confronteerde Lyukshin met de bewijzen, maar die reageerde niet. Enkele uren later waren wel verschillende Telegramkanalen waarin hij actief was, offline gehaald.
De Russische in Groot-Brittannië zegt dan weer dat het "elke poging afwijst om Rusland of zijn ministerie van Buitenlandse Zaken te verbinden met onwettige activiteiten". Nog volgens de ambassade vormt Rusland "geen bedreiging voor het Verenigd Koninkrijk of zijn volk", en "koestert het geen agressieve intenties jegens het Verenigd Koninkrijk."
