Het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens (FIRM) heeft kritiek op de economische hervormingen van de federale regering. "Het gaat vooral om de hervormingen rond werkloosheid en langdurig zieken", vertelt directrice van het FIRM Martien Schotmans in De Ochtend op Radio 1. Zo vindt het instituut dat hervormingen niet zomaar via een versnelde procedure in het parlement moeten worden goedgekeurd.
Instituut voor mensenrechten waarschuwt voor afbouw sociale rechten
In haar jaarverslag zegt het instituut, dat bestaat sinds 2021, dat de huidige regering sociale rechten van burgers afbouwt. Dat komt door de grote hervormingen in de werkloosheidsuitkeringen, voor langdurig zieken en het pensioensysteem, zegt Martien Schotmans, directrice van het FIRM.
"Standstill"-beginsel
Volgens het FIRM mag de federale regering die rechten niet zomaar afbouwen, "die jarenlang werden opgebouwd door onze ouders en voorouders", vindt Schotmans. Daarvoor verwijst de instelling bijvoorbeeld naar het Europees Sociaal Handvest. Dat garandeert dat sociale rechten niet mogen verlagen zonder rechtvaardiging, het zogenoemde "standstill"-beginsel.
Daarnaast wijst het FIRM op artikel 23 van de Grondwet, dat een menswaardige levensstandaard aan elke burger garandeert. "Als we zien welke maatregelen er genomen zijn, dan moeten we ons de vraag stellen of die menswaardige levensstandaard wel nog voor iedereen gegarandeerd is", zegt de directrice.
Urgentie
Het FIRM vraagt daarom een impactanalyse van de federale regering. Als de regering mensen mobiliseert om terug aan het werk te gaan na langdurige ziekte, dan moeten ze ook aantonen dat dat leidt tot minder armoede, vindt Schotmans in De Ochtend op Radio 1 .
Maatregelen die een achteruitgang van rechten inhouden, mogen niet zomaar worden doorgevoerd
Martien Schotmans, directrice FIRM
Het instituut betreurt dat er in het federaal parlement meermaals met een versnelde procedure werd gewerkt. Bij zo'n urgentieprocedure krijgt de Raad van State maar vijf dagen om een nieuwe wet te evalueren. De procedure werd bijvoorbeeld gebruikt bij de wet die langdurig zieken sneller terug aan het werk moet krijgen. Ze werd in december goedgekeurd en trad in januari in werking.
"Er is een maatschappelijk debat nodig om draagvlak te creëren voor dergelijke maatregelen. Dat vergt tijd." In de eerste plaats om het advies van de Raad van State in te winnen, maar ook om experts en wetenschappelijke studies te raadplegen, verduidelijkt Schotmans.
Impact van meerdere hervormingen
Het FIRM benadrukt ook om de gevolgen na te gaan van meedere maatregelen op 1 persoon. "Iemand met een werkloosheidsuitkering wordt zwaarder belast en die uitkering wordt in de tijd beperkt. Die cumulatieve impact moet grondig bestudeerd worden", zegt Schotmans.
Schotmans verwijst ook naar een studie van het FIRM uit 2025 waaruit bleek dat 4 op de 10 Belgen zich zorgen maakt over de achteruitgang van sociale rechten. "Het is aan de politiek om daar rekening mee te houden en haar werk grondig en doordacht te doen. Daarnaast is er tijd en ruimte nodig voor het publiek om die hervormingen te begrijpen."
