Een meerderheid van de Zwitsers heeft in een referendum een voorstel verworpen om een maximale bevolkingsgrootte vast te leggen. Dat blijkt uit de definitieve resultaten nadat alle stemmen in de 26 kantons zijn geteld.
Zwitserland stemt tegen bevolkingsplafond van 10 miljoen
In totaal stemde 54,8 procent (13 kantons) van de Zwitsers tegen het voorstel. 45,2 procent (10 kantons) stemde voor.
Zwitserland en referenda
De Zwitsers hebben een lange traditie van directe democratie. Meermaals per jaar zijn er referenda. Zwitsers krijgen dan de mogelijkheid om zich rechtstreeks uit te spreken over specifieke politieke kwesties. Om een referendum zoals vandaag mogelijk te maken, moeten de initiatiefnemers 100.000 handtekeningen verzamelen.
Maximaal 10 miljoen inwoners
Het referendum was georganiseerd op initiatief van de radicaal-rechtse SVP, de grootste partij van het land. De partij wilde de Zwitserse bevolking tegen 2050 beperken tot maximaal 10 miljoen inwoners.
Zwitserland telt momenteel ongeveer 9,1 miljoen inwoners, bijna 2 miljoen meer dan 25 jaar geleden. Vooral nieuwkomers doen het inwonersaantal de laatste decennia fors stijgen. Zwitserland is geen lid van de Europese Unie, maar maakt wel deel uit van de Schengenzone, waar vrij verkeer van personen geldt.
Volgens voorspellingen van het Nationaal Statistiekbureau zou het land de grens van 10 miljoen rond 2035 kunnen bereiken.
Beperking van migratie
Het initiatief van de SVP richtte zich niet op geboortebeperking, maar op het inperken van migratie om de bevolkingsgroei te temperen.
De SVP stelde voor om, zodra de bevolking de grens van 10 miljoen inwoners zou overschrijden, verdragen met de Europese Unie die het vrije verkeer van personen mogelijk maken op te schorten of grondig te herzien. Daarnaast wilde de partij al vanaf 9,5 miljoen inwoners strengere asielregels en beperkingen op gezinshereniging invoeren.
Hevige campagne tussen voor- en tegenstanders
Peilingen voorspelden een spannende strijd tussen het ja- en neenkamp. Wekenlang voerden voor- en tegenstanders stevig campagne.
De voorstanders zetten de migratiebeperking in de markt als een 'Nachhaltigkeitsinitiative', een 'duurzaamheidsinitiatief'. Om Zwitserland op lange termijn leefbaar te houden, mag de bevolking niet verder aangroeien, klonk het. "Laten we Zwitserland beschermen", aldus een affiche met een jong gezin in een groen Alpenlandschap. Ook de drukte in steden en krapte op de woningmarkt waren argumenten om de migratie in te perken.
Tegenstanders spraken van een "chaos-initiatief". Migranten, hoog- en laagopgeleid, zijn volgens hen broodnodig voor de Zwitserse economie. Grote bedrijven als Nestlé en Roche spraken zich al uit tegen het plan.
Het opzeggen van verdragen met de EU zou Zwitserland ook economische schade kunnen berokkenen. Door de zogenaamde 'guillotineclausule' vervallen namelijk alle bilaterale overeenkomsten als er een overeenkomst wordt opgezegd.
Dubbele meerderheid
Zowel het parlement, de regering, werkgeversorganisatie als vakbonden verwierpen het initiatief. Dat maakte dat bij het referendum een dubbele meerderheid nodig was om het initiatief goed te keuren. De helft van de Zwitsers moest voor stemmen, en in minstens de helft van de kantons, de 26 Zwitserse deelstaten, moest er een meerderheid zijn.
Vanmiddag was echter al duidelijk dat de meerderheid van de Zwitsers niet voor het voorstel te vinden is. Het was echter wachten tot de resultaten van alle kantons binnen waren, met de resultaten van het kanton Zürich als laatste.
De meerderheid heeft het voorstel uiteindelijk verworpen: in totaal stemde 54,8 procent tegen, tegenover 45,2 procent voor.
Opvallend: alle Franstalige kantons stemden tegen het voorstel. In Duitstalig Zwitserland was er in verschillende kantons, vooral in Centraal-Zwitserland, dan weer sterke steun voor de tekst. Verder is er een duidelijke kloof tussen steden en het platteland. In steden werd het initiatief grotendeels verworpen, terwijl er op het platteland dan weer wel animo voor was.
De participatiegraad aan het referendum lag op 58,9 procent.
"Zwitserse volk heeft gesproken"
"Met hun besluit van vandaag hebben de burgers een signaal afgegeven van stabiliteit, openheid en betrouwbaarheid", verklaarde de Zwitserse minister van Justitie en Politie, Beat Jans, tijdens een persconferentie, nadat de uitslag bekend was.
"Het Zwitserse volk heeft gesproken", zei Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, in een reactie op X. De Duitse zegt akte te nemen van de uitkomst van het referendum en hoopt op verdere nauwe samenwerking met Zwitserland.
Marcel Dettling (Voorzitter SVP): "Een teleurstellende zondag voor ons, maar ook voor heel Zwitserland"
