Een derde minder bloedtransfusies sinds 2011: "We gaan er veel bewuster mee om"

Terwijl in 2011 nog 45,8 bloedtransfusies per duizend inwoners werden toegediend, waren dat er in 2024 nog maar 31,5. Dat is een daling van bijna een derde. Het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG), dat wekelijks de bloedtransfusies monitort, bezorgde de cijfers aan VRT NWS.

Ook in het Universitair Ziekenhuis Gent zijn er - in absolute cijfers - 25 procent minder bloedtransfusies toegediend sinds 2011. 

Volgens professor Veerle Compernolle, klinisch bioloog aan het UZ Gent, gaan we de laatste jaren veel bewuster om met transfusies. "Ze zijn levensreddend, maar bloed moet enkel toegediend worden als het nodig is", aldus professor Compernolle. "Elke medische interventie heeft namelijk een kans op bijwerkingen en als iets niet nodig is, doe je dat gewoon beter niet."

Als oorzaak voor de forse daling in aantal bloedtransfusies geeft professor Compernolle 2 redenen.

Allereerst tonen klinische studies aan "dat we maar bij een lagere hemoglobinewaarde in het bloed moeten overgaan tot transfusie." Hemoglobine is het eiwit in de rode bloedcellen dat zuurstof van de longen naar de rest van het lichaam brengt. Men kan dus langer wachten dan vroeger aangenomen werd, om extra bloed toe te dienen.

Ten tweede is er tijdens operaties meer aandacht om bloedverlies te beperken. Dat kan volgens professor Compernolle "door andere technieken toe te passen, maar ook door de mate waarin de patiënt zijn bloed stolt goed te monitoren tijdens de operatie."

Daarnaast wordt vóór een operatie de ijzerwaarde van patiënten geregeld gecheckt. Bij een tekort wordt vooraf ijzer gegeven, want dat is een belangrijke bouwstof voor de aanmaak van hemoglobine. Ook dat draagt bij tot de afname van de bloedtransfusies, maar de impact ervan is wellicht minder groot, zegt Compernolle.

Ondanks de daling in gebruik blijven bloeddonaties nog altijd nodig. En zeker nu, net voor de zomer.

Het Rode Kruis ziet jaarlijks minder opkomst in de vakantieperiodes. "Mensen gaan met vakantie en de kinderen zijn thuis. Er zijn altijd minder bloeddonoren in de zomer", aldus Jan Poté, interim-woordvoerder van Rode Kruis Vlaanderen. "Vergeet dus niet om voor de vakantie nog eens langs te komen, zodat we de bloedvoorraad op peil kunnen houden."

Specifiek zijn de negatieve bloedgroepen en in het bijzonder bloedgroep O-negatief heel belangrijk. O-negatief kan alleen van de eigen bloedgroep bloed krijgen, maar wel aan iedere andere groep worden toegediend. Op dit moment is de voorraad O-negatief kritiek laag.

Bloed mag dan wel efficiënter gebruikt worden, de toepassingen voor plasma nemen volgens het Rode Kruis continu toe. "We hebben nog veel meer nieuwe donoren voor plasma nodig dan voor bloed", aldus Poté. "Bloed mag je om de 4 maanden doneren, plasma om de 14 dagen. De nood aan plasma is groot en dat zal de volgende jaren zo blijven."