Kunstenaar David Hockney (88) overleden, een van bekendste vertegenwoordigers van popart

Hockney is "vredig thuis overleden, een maand voor zijn 89e verjaardag", meldt Erica Bolton van het agentschap dat hem vertegenwoordigde, in een verklaring.

"De blijvende nalatenschap van David Hockney weerspiegelt zijn onverminderde levenslust, zijn uitmuntende gevoel voor humor, zijn enorme vrijgevigheid en zijn onderzoekende nieuwsgierigheid, die tot uiting komt in zijn kenmerkende motto: Love Life."

David Hockney werd op 9 juli 1937 geboren in Bradford in het Verenigd Koninkrijk, maar woonde en werkte een groot deel van zijn leven in Californië.

Hij groeide op in het sombere noorden van Engeland en de scherp afgebakende schaduwen in de Hollywoodfilms van het komische duo Laurel en Hardy vielen hem als kind op.

"Sterke schaduwen betekenden veel zon", herinnerde de schilder zich in 2009 bij BBC. "Dus ik dacht: nou ja, waar dat ook is, het is er altijd zonnig." Al op zijn 11e wist hij naar eigen zeggen dat hij kunstenaar wilde worden. Hij wist ook al vroeg dat hij homoseksueel was. 

Als kunststudent in de Noord-Engelse stad Bradford verzette Hockney zich tegen de vaste gewoontes. Hij gaf zijn abstracte schilderijen titels als 'Going to be a queen for tonight' en 'Doll boy' (een verwijzing naar popzanger Cliff Richard) in een tijd waarin homoseksualiteit nog strafbaar was.

Hockney verlangde naar de opwinding die hij zag in het werk van Amerikaanse kunstenaars. Met het geld dat hij verdiende met de verkoop van zijn kunst, bezocht hij in 1961 voor het eerst New York – waar hij bevriend raakte met Andy Warhol – en verhuisde 3 jaar later naar Californië.

Zijn beelden van zwembaden en naakte mannen onder de douche stonden symbool voor een zonovergoten levensstijl die hij vastlegde met heldere acrylverf. Hij schilderde modernistische gebouwen, strak blauwe luchten en palmbomen. Vanaf eind jaren 60, begin jaren 70 verdeelde hij zijn tijd tussen Los Angeles, Londen en Parijs.

Het zwembad werd een terugkerend onderwerp dat symbool stond voor vrije tijd, luxe en vrijheid. Een van zijn meest bekende schilderijen is 'A bigger splash'  (1967), maar ook 'Portrait of an artist (pool with two figures)' geldt als een iconisch werk. De man die toekijkt vanaf de rand van het zwembad zou geïnspireerd zijn op Peter Schlesinger, een student en model van Hockney. Ze hadden 5 jaar lang een relatie.

'Portrait of an artist' werd in 2018 verkocht voor 90,3 miljoen dollar (78 miljoen euro). Het was toen het duurste werk van een levende kunstenaar dat op een veiling was verkocht.

Ondanks zijn succes bleef hij bescheiden. "Ik ben eigenlijk nog steeds student," vertelde hij in de biografie die geschreven werd door kunstcriticus en vriend Peter Adam. "Ik heb toevallig gewoon een heleboel creditcards op zak."

Begin jaren 80 begon Hockney met het maken van fotocollages, die hij 'joiners' noemde. Hij gebruikte eerst Polaroid-afdrukken en later 35mm-kleurenfoto's die in de handel waren ontwikkeld. Daarmee maakte hij een patchwork om een ​​samengesteld beeld te creëren. Een van zijn vroege fotomontages was er een van zijn moeder.

Na deze ontdekking begon hij zich meer met fotografie bezig te houden en stopte hij een tijdje met schilderen. Hij raakte echter gefrustreerd door de beperkingen van fotografie en keerde terug naar de schilderkunst.

Eind jaren 90 begon Hockney vaker zijn moeder te bezoeken in het Noord-Engelse graafschap Yorkshire, waar hij was opgegroeid. Een terminaal zieke vriend moedigde hem aan om de plaatselijke landschappen te schilderen.

Omdat hij zich steeds eenzamer voelde, verhuisde Hockney opnieuw, van Californië naar het kustplaatsje Bridlington aan de Engelse Noordzeekust. 10 jaar lang schilderde hij er groepjes kale bomen in de winter, velden vol rijpe gewassen en paden die zich uitstrekten naar de glooiende heuvels van de Yorkshire Wolds.

Het was de meest productieve periode uit zijn hele carrière. "Wanneer je dit doet, ga je niet met pensioen", vertelde hij aan BBC toen hem naar zijn onuitputtelijke energie werd gevraagd. "Je doet het gewoon tot je erbij neervalt."

Hockney bleef heel zijn leven nieuwe technieken uitproberen. Hij gebruikte faxen om zijn werk te delen en later iPads om het te maken. Zijn schilderijen van Yorkshire leidden tot een glas-in-loodraam voor Westminster Abbey in het centrum van Londen.

Hockney was een veelzijdig kunstenaar: hij schilderde, tekende, maakte prenten en fotocollages en experimenteerde met smartphones en tablets. In felle kleuren legde hij het dagelijkse leven vast, vaak met zijn persoonlijke omgeving als inspiratie. Naast schilderijen en tekeningen maakte Hockney ook theaterdecors en grafisch werk. 

Zijn werk is tentoongesteld in kunstinstellingen over de hele wereld, waaronder het Museum voor Hedendaagse Kunst in Tokio, Tate Britain in Londen en de Louis Vuitton Foundation in Parijs.

In 2018 kocht Hockney een boerderij in Normandië in Frankrijk en richtte hij zijn blik op de velden en bloemen van zijn tuin. 

Hockney had tot op hoge leeftijd een enorme werkethiek. "Ik ben geneigd te denken dat je elke dag moet werken," zei hij. "En dat doe ik ook." Aan VRT NWS vertelde hij in 2021 dat hij "energie krijgt door te werken". "Dat is altijd al zo geweest. Al 65 jaar werk ik op die manier. En nu nog steeds." 

Bij de start van de coronacrisis, toen hij zelf in lockdown in Normandië zat, stuurde hij met zijn werken met daarop bloesems en ontluikende narcissen een boodschap van hoop de wereld in. Met als titel: 'Do remember they can't cancel the spring' (onthoud alsjeblieft dat ze de lente niet kunnen annuleren).

In 2021 was er in Bozar in Brussel een overzichtstentoonstelling te zien met werk van Hockney. Die kreeg 165.000 bezoekers over de vloer. Dat was uitzonderlijk veel, omdat door de pandemie maar een beperkt aantal mensen tegelijk werd toegelaten.

En recent, tot eind januari, was in het CAP in Bergen ook nog de expo 'Le chant de la terre' met werk van hem te zien. 

"Alle goede schilderijen moet je kunnen onthouden", zei hij in 2021 in gesprek met VRT NWS. "En ik heb wel een paar memorabele schilderijen gemaakt, denk ik." 

Hockney heeft met zijn werk een breed publiek aangesproken. "Daardoor denk ik dat ik misschien nog wel een tijd zal voortleven, ook na mijn dood."  

David Hockney laat zijn trouwe metgezel Jean-Pierre Gonçalves de Lima achter, zijn achterneef Richard, die de jongste jaren als zijn studio-assistent heeft gewerkt, zijn broers Philip en John, en talrijke nichten, neven, achternichten en achterneven.