Streepjescode en fiftiesvibe: abstracte kunstenaar Luc Peire te (her)ontdekken in Knokke  

Zonder het te beseffen ben je het werk van Luc Peire zeker al tegengekomen. Het 21 meter hoge ‘Teken’ op een rotonde op Gasthuisberg in Leuven, de wanden van metrostation Roodebeek in Brussel, de lange muur van Bank van Breda aan de Plantin en Moretuslei in Antwerpen: ze dragen allemaal zijn typische verticale lijnenspel.

Luc Peire (1916-1993) was een Kosmopoliet die maar liefst op 27 verschillende plaatsen in de wereld een atelier had. Hij woonde in Parijs, maar kwam vaak thuis in Knokke. Dat was al van in de jaren 50 een hotspot voor hedendaagse kunst én de plek waar hij een netwerk van vrienden en verzamelaars had.  

David Vermeiren is curator voor Mu.ZEE van de tentoonstelling ‘Abstractie in overvloed’ in CC Scharpoord in Knokke. “Peire is in 1947 in Knokke komen wonen. Toen dit gebouw in 1976 werd opgeleverd, was de eerste tentoonstelling er een met werk van Peire. Later volgde hier nog een expo in 1985 en nu dus de 3e.” 

Al in 1957 maakte Luc Peire in het Casino van Knokke een spraakmakende expo. Met eigen werk, zoals het schilderij ‘Barcelona’ dat hij zelf als zijn eerste abstracte werk markeerde, maar ook met schilderijen en sculpturen van beroemde tijdgenoten zoals Victor Vasarely én met designmeubelen van Mies van der Rohe of Bertoia voor Knoll.

Dat alles is nu opnieuw te beleven in de nieuwe expo, “een evocatie die ons terugbrengt naar de vibe van de fifties en de sixties”, zegt David Vermeiren. 

In de expo komen thema’s als vorm, kleur en sfeer aan bod, volgens Peire zelf de bouwstenen van alle kunst. Luc Peire begon als expressionistische schilder, in de stijl van Permeke of van zijn leraar Gustave Van de Woestijne. Maar dat veranderde stilaan, onder meer na een verblijf in Congo in de jaren 50, vertelt David Vermeiren.

“Licht speelt een grote rol in de overgang naar zijn abstract werk. Hij probeert de intensiteit, de veelheid van het licht vast te leggen en daardoor komt hij tot Abstrahering van de werkelijkheid.”

In één zone van de expo hangen de werken redelijk dicht bij elkaar, om in 1 oogopslag die evolutie te tonen. “Heel fascinerend om te zien hoe hij zijn uitgepuurde strakke lijnentaal ontdekt en zijn abstracte taal vindt.”

‘Abstractie in overvloed’: de titel van de expo doet begrippen botsen. Abstracte kunst kan misschien koel, rationeel en ‘moeilijk’ overkomen. Maar daartegenover staat de ‘overvloed’ van de ervaring, waaraan je je kan en mag overgeven.

“We leven in tijden van extreme letterlijkheid, waar alles wordt uitgelegd, waar weinig verbeelding is. Abstracte kunst is nodig om ons andere werelden te kunnen inbeelden”, vindt Bruno Verbergt, directeur van Mu.ZEE en mede-organisator van de Peire-tentoonstelling.

Verticaal is hét kernwoord van Luc Peire. "De mens leeft staande. Voor mij is de verticaliteit het leven", zei Peire zelf. Hij onderzocht de ruimte als "het niet begrensde, het doorbreken van de maten van het schilderij in het verticale."  

Luc Peires werk nodigt je zeker uit om kleuren en lijnen dieper te ervaren. In de expo is ook een experimentele film te zien met klank en muziek. Zijn driedimensionele lichttorens lijken gestreepte wolkenkrabbers. Zijn ritmische streepjescodes werken ook goed in de vorm van een tapijt.

En dan is er de installatie ‘Environnement’, die Luc Peire presenteerde op de Biënnale van Venetië in 1968. In CC Scharpoord stap je een video-versie in, voor de echte ervaring loop je een kwartiertje verder naar het Peiremuzee. 

In het Peiremuzee vind je het vroegere atelier van de kunstenaar in Knokke. Nu is er een klein museum. Je kunt zijn kunststudio bezoeken (alweer een tijdreis naar de vorige eeuw!) én als kers op de taart is er ‘Environnement’. Een kubus met spiegelende vloer en plafond en Peire-gestreepte wanden in zwart en wit, met experimentele muziek van Louis Demeester. Het optische effect is letterlijk duizelingwekkend en doet wat denken aan de spiegelinstallaties van de Japanse kunstenares Yayoi Kusama. 

Nog dit: in CC Scharpoord is ook een deel te zien van het papieren archief van Luc Peire: een schat aan catalogi of fraai gedrukte uitnodigingen. Het archief is jarenlang nauwgezet bijgehouden door de Stichting Jenny en Luc Peire .

Eind 2024 heeft die stichting een belangrijke schenking gedaan aan Mu.ZEE in Oostende, van alles samen 163 schilderijen en een 200-tal werken op papier, naast honderden kunstwerken van andere artiesten. 

Praktische info:

• 'Abstractie in overvloed' van Luc Peire in CC Scharpoord in Knokke , van 13 juni tot en met 25 oktober 2026.  

• Peiremuzee  in Knokke met onder meer het atelier en de 'Environnement' van Luc Peire en de verwante installatie 'Ruimtelijke wisselwerking' van Jean-Paul Laenen uit 1968.