Wordt het Trump tegen de rest op G7-top in Evian?

De G7 is het overlegorgaan van de 7 rijkste industrielanden. Behalve de VS zijn dat Canada, Japan, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Italië.

Hun staatshoofden en regeringsleiders komen elk jaar samen, doorgaans in een idyllische setting in één van de lidstaten, voor gesprekken die - heel berekend -  een informele sfeer van spontaniteit moeten uitstralen.

Intussen is het gebruikelijk dat ook de voorzitter van de Europese Commissie de G7-topbijeenkomsten bijwoont. 

Een jaar geleden hield president Donald Trump het al na 1 dag voor bekeken op de jaarlijkse G7-top. Hij verliet Canada en keerde terug naar Washington omdat het wapengekletter tussen Israël en Iran hem toen voor de dringende keuze stelde om mee in de oorlog te stappen of niet. 

Dit jaar is de Franse president Emmanuel Macron de gastheer van de G7-top. Net als in 2003 wordt de top gehouden in het kuuroord Evian-les-Bains aan het Lac Léman, bij ons beter bekend als het Meer van Genève.

Daardoor zijn ook de Zwitsers willens nillens betrokken bij de organisatie; het zadelt hen op met extra werk en uitgaven voor veiligheidsmaatregelen, omleidingen en grenscontroles  - iets waar ze, volgens de Zwitserse pers, niet onverdeeld blij mee zijn. 

De Franse president heeft de top uitgesponnen over 3 kalenderdagen, van maandag tot woensdag. Dat is een ambitieuze planning voor een overlegronde met Donald Trump.

Om te vermijden dat de Amerikaanse president, net als vorig jaar, vroegtijdig zou weglopen, heeft Macron hem uitgenodigd voor een privédiner op woensdagavond, na de top, in het paleis van Versailles nabij Parijs. Want de rijkelijk versierde paleiszalen, zo redeneerden de Fransen, die moesten de president wel verleiden en motiveren.

De truc lijkt te werken, want volgens het Elysée heeft Trump beloofd dat hij woensdag naar Versailles komt. Behalve een diner wacht hem daar een bezoek aan de met goud overgoten Spiegelzaal en een groots vuurwerk. Alles om Trump aan boord te houden. 

Drie dagen zouden in theorie nog te weinig kunnen zijn om de vele problemen en uitdagingen te bespreken die de wereld op dit moment in de ban houden. President Macron heeft er een aantal uitgepikt; voor sommige thema's laat hij extra gesprekspartners aanschuiven. 

Vanavond genieten de 7 leiders van een dinertje onder elkaar. Maar morgen komen er enkele Arabische leiders op bezoek: de Saudische kroonprins Mohammed bin Salman, emir Al-Thani van Qatar, sjeik bin Zayed van de Verenigde Arabische Emiraten en de Egyptische president al-Sisi.

Uiteraard zullen ze meepraten over de crisis in de Perzische Golf en de Straat van Hormuz (ook al lijkt daar een akkoord bereikt). Zowat de hele wereld lijdt intussen onder de gevolgen van de sluiting van de Straat, met hoge olieprijzen en een stijgende inflatie.

Het wordt geen makkelijk gesprek: Japan, Canada en de Europese G7-landen zullen, net als Qatar en de Emiraten, bij Trump aandringen op een snel einde van de crisis, terwijl Trump hoogstwaarschijnlijk zijn ongenoegen zal ventileren over wat hij beschouwt als een laf gebrek aan steun voor zijn acties tegen Iran. 

Dinsdag komt bovendien de Oekraïense president Zelensky naar Evian. Ook dat kan aanleiding zijn voor een gesprek onder hoogspanning. De zes zullen Zelensky steunen in zijn vraag om hulp in de oorlog tegen Rusland, Trump zal hen allemaal samen de les lezen over de noodzaak om toegevingen te doen aan Moskou. 

Tel daarbij nog de passage van de Braziliaanse president Lula, niet bepaald een vriend en bondgenoot van Trump, en de Amerikaanse president zou het gevoel kunnen krijgen dat Macron hem naar de Franse bergen heeft gelokt om hem 3 dagen lang te confronteren met kritiek van buitenlanders. Macron zal al zijn diplomatieke charmes moeten inzetten om zijn Amerikaanse collega tot woensdag in Evian te houden. 

Misschien helpt het dat er op woensdag ook tech-bazen hun opwachting maken. Macron heeft dan Sam Altman van OpenAI uitgenodigd voor de lunch, net als Arthur Mensch, de CEO van het Franse AI-bedrijf Mistral AI.

Woensdag wordt de dag van digitale en economische thema's, van onevenwichtige handelsrelaties over kritieke mineralen tot regelgeving voor sociale media. En ja, ook dat laatste onderwerp zou splijtstof kunnen zijn tussen de Europese G7-landen en de VS. 

In heel wat commentaren in de internationale pers wordt de G7-top van Evian omschreven als een kans (en tegelijk een test) voor de zogenoemde middle powers om hun spierballen te tonen.

Het was de Canadese premier Mark Carney die de term "middle powers" ruimer bekend maakte. In een toespraak op het Wereld Economisch Forum in Davos, begin dit jaar, riep hij de democratische "midden-mogendheden" op om hun krachten te bundelen en weerwerk te bieden aan de druk of dictaten van supermachten als China en de VS. 

Met middle powers worden landen beschouwd die door hun economische betekenis of industriële basis gewicht in de schaal kunnen leggen in het krachtenveld van de internationale relaties, zeker als ze aan één zeel trekken.

De 6 lidstaten van de G7 buiten de VS kunnen allemaal als middle powers worden beschouwd. Verder kan je denken aan Australië, Zuid-Korea of Brazilië, maar ook aan Turkije, Zuid-Afrika of Indonesië. Carney dacht meerbepaald aan de democratische midden-mogendheden. In een wereld waarin brute macht en pressie meer en meer het spel bepalen, zouden zij samen de internationale rechtsorde moeten verdedigen en schragen. 

Ongetwijfeld staat Donald Trump de komende dagen in meerdere discussies tegenover 6 of meer middle powers. Niet dat die het onderling altijd eens zullen zijn - allerminst. De recente mislukking van het gemeenschappelijke Frans-Duitse project voor de ontwikkeling van een nieuw gevechtsvliegtuig is daar een pijnlijk voorbeeld van.

Maar in de grote discussies van het moment, zoals Hormuz, Oekraïne of tarieven, lijkt de ruwe breuklijn toch duidelijk: Trump tegen de rest, 1 tegen 6. 

Als de middle powers van de G7 hun sterkte willen bewijzen, dan overtuigen ze Trump van hun visies en benadering en jagen ze hem niet meteen de kast op of Evian uit. 

Op een G7-top wordt nooit iets formeel beslist. Er worden wel gezamenlijke doelen en principes geformuleerd in een plechtige slotverklaring. De top zal geslaagd zijn als de 7 daarin slagen: de superpower en de middle powers. Als ze op een aantal domeinen overeenstemming bereiken en afspraken kunnen maken, en op andere domeinen beleefd kunnen concluderen: we agree to disagree. 

Mocht Trump daarentegen geërgerd weglopen en de anderen de rug toekeren, dan zou dat een nieuw signaal zijn dat de westerse wereld diepgaand verscheurd en verrafeld is.

In die zin is de G7, nu meer dan ooit, een graadmeter van de cohesie en een thermometer van de diplomatieke koorts. Niet de ronkende slotverklaring maar de verstandhouding - of het gebrek daaraan - bepaalt het succes van een G7-top. We zijn benieuwd.