Limburgse leerkrachten het langst en meest afwezig door ziekte in Vlaanderen, met Genk als uitschieter

Terwijl het algemene ziekteverzuimpercentage in Vlaanderen voor het 2e jaar op rij een dalende lijn vertoont, blijft de situatie in Limburg precair. Met een verzuimpercentage van 5,71 procent scoort Limburg aanzienlijk hoger dan het Vlaamse gemiddelde.

Vooral in Genk en Hasselt zijn de cijfers opvallend hoog, met Genk als koploper in Vlaanderen. Daar loopt het ziekteverzuim bij vrouwelijke leerkrachten in het basisonderwijs zelfs op tot boven de 7 procent. 

Volgens Yves Vannijlen, Provinciaal Secretaris van ACOD Onderwijs, is de Limburgse koppositie een hardnekkig fenomeen. "Het ziekteverzuimrapport leert ons eigenlijk jaar na jaar dat Limburg een koploper is qua ziekteverzuim in het onderwijs", aldus Vannijlen. 

Waarom Limburg al jarenlang de koploper is, is nog niet wetenschappelijk onderzocht. Vannijlen wijst op een mogelijke samenloop van omstandigheden, zoals een relatief ouder lerarenkorps in bepaalde scholen. De statistieken bevestigen dat leeftijd een cruciale factor is: het ziekteverzuim stijgt fors naarmate men ouder wordt, met een absolute piek op 63-jarige leeftijd.

Vannijlen wijst ook op het gebrek aan zogenaamde 'landingsbanen' als een belangrijke oorzaak voor de hoge cijfers bij ouderen. Anders dan in de privésector kunnen leerkrachten hun werklast aan het einde van hun carrière vaak niet afbouwen, waardoor ze op vol vermogen moeten doorgaan tot aan hun pensioen.

De belangrijkste oorzaak van het ziekteverlof blijft van psychosociale aard. Bijna 43 procent van alle ziektedagen in het onderwijs wordt verklaard door burn-outs, stress of andere psychosociale aandoeningen. Vooral directiepersoneel lijkt hieronder te lijden; bij hen is een opvallend groter aandeel van de ziektedagen te wijten aan deze problematiek.

Het lerarentekort versterkt deze druk alleen maar. Vannijlen spreekt van een gevaarlijke spiraal. "Bijna elke school wordt geconfronteerd met een lerarentekort. De leerkrachten die overblijven, moeten de taken van de afwezigen overnemen. Dan gaat de werkdruk nog eens omhoog en lopen ook zij tegen een burn-out, zo kom je in een vicieuze cirkel terecht." 

Niet alleen de vakbonden, maar ook de politiek trekt aan de alarmbel. Vlaams fractieleider Kris Verduyckt (Vooruit) pleit voor de invoering van onderwijsassistenten om leerkrachten in de klas te ontlasten en de administratieve 'papierwinkel' terug te dringen.

Ook vanuit ACOD wordt aangedrongen op structurele oplossingen, zoals kleinere klassen en een daling van de planlast. Voor Vannijlen is de boodschap aan de overheid duidelijk: er is nood aan een diepgaand onderzoek naar waarom Limburg jaar na jaar de ranglijst aanvoert. "Er moet dringend onderzoek worden gevoerd naar de reden waarom Limburg koploper is en blijft op het vlak van ziekteverzuim." 

Ondertussen proberen scholen de gaten in het uurrooster te dichten, maar dat wordt steeds moeilijker. In 2025 kon slechts 56,7 procent van de ziektedagen effectief worden opgevangen door een vervanger.