Het aantal nieuwe synthetische drugs op de Europese markt groeit sterk. Dat zegt het Europees drugsagentschap in zijn jaarverslag. Het agentschap waarschuwt voor de gezondheid van gebruikers, omdat de snel veranderende drugswereld grote risico's met zich meebrengt.
"Elke week vinden we een nieuwe stof": Drugsagentschap waarschuwt voor wildgroei aan synthetische drugs
Joris Truyts
Gepubliceerd:
De Europese drugsmarkt evolueert snel, zo legde het Drugsagentschap van de Europese Unie (EUDA) uit op de persconferentie vanmorgen bij de voorstelling van het jaarverslag .
Gemiddeld wordt elke week een nieuwe psychoactieve stof ontdekt. In 2025 alleen al werden 50 nieuwe stoffen gerapporteerd, wat het totale aantal gemonitorde middelen op 1.050 brengt.
De risico's voor de volksgezondheid nemen hierdoor toe, omdat de markt onvoorspelbaarder wordt, zegt Lorraine Nolan, uitvoerend directeur van het EUDA. "Mensen gebruiken mogelijk zeer sterke drugs, vaak zonder dat ze het zelf doorhebben."
Gecombineerd gebruik
Een bijkomend gevaar is het gecombineerde gebruik van verschillende middelen. Opioïden blijven de belangrijkste oorzaak van sterfte, maar ze worden vrijwel altijd aangetroffen in combinatie met andere stoffen.
De mengvormen vergroten niet alleen de kans op een fatale overdosis, maar bemoeilijken ook de medische behandeling bij spoedgevallen. Het rapport merkt op dat "mensen drugs combineren op manieren die de risico’s vergroten".
Volgens het Europees Drugsrapport werden in de EU, Noorwegen en Turkije zeker 7.600 overlijdens door een overdosis geregistreerd. Die cijfers leggen de menselijke kosten van drugsgebruik pijnlijk bloot, zegt Magnus Brunner, Europees commissaris voor Binnenlandse Zaken.
De opkomst van extreem krachtige synthetische opioïden, zoals nitazenen en orphines, is een andere bedreiging. Die stoffen worden steeds vaker aangetroffen in de vorm van namaakmedicatie die legale pijnstillers zoals oxycodon nabootst.
In 2024 werden meer dan 50.000 tabletten met nitazenen in beslag genomen, een verdubbeling ten opzichte van het jaar daarvoor. Er is grote bezorgdheid dat de middelen ook kwetsbare groepen zoals jongeren bereiken.
Het rapport signaleert tevens een verschuiving in de wijze van consumptie. Het vapen van e-sigaretten die synthetische cannabinoïden bevatten, is een opkomende trend onder jongeren. Dat creëert een nieuwe drager voor potentieel schadelijke stoffen, luidt het.
Om de wildgroei aan synthetische drugs aan te pakken, benadrukt het agentschap het belang van het EU Early Warning System, een systeem om Europese lidstaten in een vroeg stadium op de hoogte te brengen van nieuwe stoffen en opkomende trends.
"Smokkelnetwerken passen zich aan"
Tegelijkertijd intensiveren criminele netwerken hun rekruteringsactiviteiten, klinkt het. Volgens commissaris Brunner maken de netwerken misbruik van sociale kwetsbaarheden om jongeren te rekruteren voor drugssmokkel en geweld.
De handhaving wordt bemoeilijkt door de snelheid waarmee smokkelnetwerken hun tactieken aanpassen. Na verscherpte controles in grote havens zoals Antwerpen en Rotterdam, wijken criminelen uit naar kleinere havens.
Er wordt in toenemende mate gebruikgemaakt van technologische innovaties zoals drones en semi-onderzeeërs. Ook vinden overdrachten vaker plaats op open zee met behulp van zogenoemde 'go-fast'-boten (smalle en krachtige motorboten).
EU-commissaris Brunner benadrukt dat de focus ligt op het "ontnemen van het verdienmodel" van drugsbendes door de wet ten volle toe te passen en de internationale samenwerking te versterken. "Naast handhaving blijft investeren in preventie en schadebeperking essentieel."
