"Ik ben aan het ergste ontsnapt": journalist Arnaud De Decker in vizier van Russische drone in Oekraïne

"Go, go, go!" roept de soldaat die postvat langs de kant van de weg. Met grote armbewegingen maakt hij duidelijk dat de pick-up waarin we zitten een versnelling hoger moet schakelen. De man heeft zijn wapen, een AK-47, stevig in zijn greep. Zijn ogen zijn gericht op de felblauwe hemel.

We denderen over de kapotgeschoten weg, zigzaggend tussen de talloze autowrakken. Het net waarmee de autoweg maanden geleden werd overspannen, is aan flarden geschoten.

We hebben frontstad Slovjansk, in de provincie Donetsk, verlaten en rijden in volle vaart de 'killzone' binnen; een uitgestrekte zone waarin Russische en Oekraïense verkenningsdrones elke beweging spotten, waarna een rits FPV-drones op het doelwit wordt afgestuurd, gepaard met Artilleriebarrages.

De eenheid met wie ik een nacht en 2 dagen op positie zal doorbrengen, is SIGNUM, deel van de 59e brigade, bijgenaamd de 'Steppe Predators'.

Hun sector zijn de bossen rond Lyman en Jampil, felbevochten en cruciale frontsectoren. De soldaten in de eenheid behoren tot de top van de Oekraïense drone-operatoren. Vanuit ondergrondse posities sturen ze elke dag tientallen FPV-drones uit op Russische soldaten die infiltreren. Met succes. De video's van deze operaties overspoelen Telegram- en Instagramkanalen.

Vandaag vindt een rotatie plaats van de soldaten in de frontposities en ik mag mee.

Wanneer we dichter bij het eigenlijke front komen, slaat bestuurder Kama rechtsaf. De soldaten springen uit de pick-up, allen hagelgeweer bij de hand. De pick-up wordt zorgvuldig gecamoufleerd. "Vanaf hier kunnen we enkel te voet verder", zegt Asha (roepnaam). Asha is 30 jaar en overziet de logistiek van en naar de posities, verschillende kilometers dwars door de killzone.

Het eerste deel van de tocht lopen we onder dronenetten boven de weg. Het zijn plekken die ik goed ken. Jaren geleden, toen ik in de Donbas woonde, heb ik deze plekken vaak bezocht. Toen was er geen sprake van een killzone, drones bestonden amper. Vandaag zie ik de plekken voor het eerst terug: verwoest, in puin, een desolaat landschap.

De zon brandt fel, het is heet. Geen wolk te bespeuren. We lijken wel vogels voor de kat, kwetsbaar. Dronedetectors bieden geen soelaas; hier vliegen bijna uitsluitend kamikazedrones verbonden met glasvezelkabels. Die zijn onzichtbaar. De beste detector is het gehoor. We spitsen onze oren en stappen door, dieper de killzone in.

We verlaten de hoofdweg en stappen door bossen. Overal zijn drones goed hoorbaar, maar de getrainde oren van Asha en de anderen weten dat dit Oekraïense verkenningsdrones zijn.

We stappen kilometer na kilometer. De flinterdunne glasvezelkabels kronkelen rond onze enkels, de wapens van de soldaten raken erin verstrikt. Even is het muisstil. Enkel het lentegezang van de vogels is hoorbaar. Zweet druppelt op mijn camera.

In de verte weerklinken artillerieduels. De radio van Asha piept en kraakt, een bericht komt binnen. "KAB (zweefbom, red.) onderweg. Ik herhaal: KAB onderweg." We zetten ons schrap voor de impact. Na een minuut of 3 horen we het aanzwellende gieren van de zware zweefbom, minstens 250 kilo zwaar. Stilte, en dan een krachtige schokgolf. 

Wanneer we ons nog maar op een handvol kilometers van de eerste Russische infiltranten bevinden, keren we terug een weg op. Huizen zijn platgebombardeerd en tientallen gepantserde voertuigen geveld door drones. Zelfs gronddrones zijn niet bestand tegen de Russische kamikazedrones. In de verte zien we een zwarte rookpluim. Wanneer we er langslopen, blijkt het om zo'n gronddrone te gaan, zopas geraakt door een Russische kamikazedrone. Hij staat in lichterlaaie.

Na een lange tocht bereiken we eindelijk een van de posities van waaruit SIGNUM opereert, diep onder de grond. Het is er ruim, netjes onderhouden en goed georganiseerd. Hier leven de soldaten samen. De logistiek (eten, drank, munitie, drones) wordt uitsluitend met gronddrones aangevoerd.

De slaapruimte dient ook als commandopost. Verschillende schermen flikkeren, ze geven een totaaloverzicht van de uitgestrekte killzone die SIGNUM-operatoren doorheen de jaren hebben afgedwongen in de bossen rond Lyman en Jampil, tot 15 kilometer diep.

Elke beweging wordt meteen gedetecteerd. Hier zijn het voornamelijk Russische infanteristen die een voor een naar voren schuiven, in een poging voet aan de grond te krijgen en van daaruit door te stoten.

Maar het lukt amper. Wat zich hier afspeelt, is één front in een oorlog die intussen grotendeels met drones wordt uitgevochten.

In 2025 telde Oekraïne 819.737 met videobeelden bevestigde drone-inslagen op Russische doelen. Bij zo'n 240.000 daarvan raakten Russische militairen gedood of zwaargewond. De cijfers maakte Mychajlo Fedorov, de man achter het overheidsprogramma Army of Drones, eind januari bekend.

Meer dan 80 procent van alle vernietigde doelen wordt vandaag door drones geraakt, het overgrote deel door toestellen van Oekraïense makelij. SIGNUM behoort tot de eenheden die dat cijfer dag na dag aandikken.

De spanning valt weg. In de bunker is het veilig, of toch zo veilig als iedereen zichzelf voorhoudt. En gemoedelijk. Roman, een jonge twintiger, is een van de beste piloten. Hij zit achter de schermen, een FPV-bril op zijn voorhoofd geschoven.

Iedereen hier heeft een eigen rol, en ze zijn op elkaar ingespeeld.

Ilya (26) en Yvan, in de 40, assembleren in de ruimte ernaast de drones: de explosieven correct geladen, de glasvezelspoelen gemonteerd.

Anderen, de 'spotters', houden de kaarten op de schermen en de radiocommunicatie in de gaten. Zodra een doelwit wordt gespot, schiet het hele gezelschap in actie. En dat is precies wat er gebeurt, dag en nacht, onophoudelijk.

Het eerste commando komt binnen via de radio. Een duel is gaande tussen 2 infanteristen, een Rus en een Oekraïner, elk in een ander kapotgeschoten huis midden in het bos. We overschouwen het gevecht.

De mannen van SIGNUM krijgen de opdracht om de Oekraïner te helpen en de Rus uit te schakelen.

Ilya loopt naar buiten en plaatst de FPV-drone in startpositie. Het toestel schiet weg. De uitgestrekte bossen verschijnen op het scherm.

Tegen snelheden tot 120 kilometer per uur, met een lading van zo'n 3 kilogram springstof, vliegt de drone richting het doelwit. Na een paar minuten is het toestel ter plaatse.

De Rus, nog steeds in het kapotgeschoten huis, heeft de drone gehoord en kijkt angstig om zich heen. Hij beseft: hij is kansloos. Hij ziet de drone en raakt in paniek, loopt van de ene muur naar de andere, maar Roman, de piloot, blijft beheerst.

Hij manoeuvreert het toestel door een raamopening en achtervolgt de Rus, die tevergeefs wegloopt, tot de drone op hem inslaat.

Alles is te volgen via de verkenningsdrone die hoog boven de scène hangt.

Maar er volgt geen explosie. Een technisch defect, iets wat volgens Roman in 1 op de 5 gevallen gebeurt. Het scherm valt zwart.

Roman rukt zijn FPV-bril af. Iedereen kijkt machteloos naar het zwarte scherm. De Rus heeft het overleefd, en het duel met de Oekraïner gaat voort.

Enkele ogenblikken later schakelt een naburige drone-eenheid hem alsnog uit. De Oekraïner heeft het duel overleefd.

Een tafereel dat moeilijk te aanvaarden is voor de piloten en de rest van het team. "Soms ben je een minuut te laat. Dan sneuvelt de Oekraïner vlak voor we de Rus kunnen uitschakelen. Dat is hard, maar we kunnen er niets aan doen, behalve ons uiterste best om sneller te handelen. Het leven van onze mannen staat op het spel", zucht Roman.

De spanning is er wat af. In de zetel hebben 4 kittens zich genesteld. Ze zorgen voor wat tederheid in de bunker. Wanneer er even geen doelwit wordt gemeld, rusten de jongens. Ze scrollen op Instagram, leren Engels op Duolingo.

Ilya neemt me mee naar de andere ruimte waar hij met de drones aan de slag gaat. "Ik woonde in Bachmoet toen de grootschalige oorlog in 2022 uitbrak", vertelt hij. "Ik ging vrijwel meteen het leger in om mijn stad te verdedigen." Die werd door de aanhoudende gevechten geleidelijk van de kaart geveegd.

"Toen mijn contract eindelijk voorbij was, heb ik geprobeerd om terug het burgerleven in te gaan. Om te integreren in Kiev. Ik reisde veel. Maar het lukte me niet. Net zoals zoveel anderen ben ik getekend door deze oorlog. Daarom heb ik een nieuw contract getekend, om te blijven doen wat rechtvaardig is, het enige waar ik nog goed in ben: aan het front vechten tegen de bezetter."

De woorden van Ilya zijn onthutsend. Het besef dringt door: tienduizenden jonge Oekraïners, Ilya is nog maar 26, zijn getekend door de oorlog. Wat als er straks een staakt-het-vuren wordt afgekondigd? Dat zijn vragen waar niemand een antwoord op kan formuleren, en die vooralsnog gemeden worden. De gevechten zijn tenslotte bloediger dan ooit.

De uren verstrijken en brengen meer van hetzelfde. Doelwitten worden gespot, de soldaten schieten in actie, opnieuw en opnieuw. Later word ik naar een plek gebracht om te overnachten. Het is er donker en vochtig, en muizen hebben zich in de muren genesteld, achter de aluminiumfolie die de warmte enigszins vasthoudt.

Hier zijn Simba (roepnaam), Oleg en Mykola. Uitgeput dommel ik weg in een lichte slaap op een krakend bed.

Wanneer ik wakker word, slurpen de soldaten van energiedrankjes en oploskoffie. Voor Simba is de oorlog al jaren een dagelijkse realiteit. Hij verdedigt hier, heel concreet, de streek waar hij opgroeide. "Als wij het niet doen, wacht Slovjansk straks hetzelfde lot als de andere steden die de Russen hebben verwoest."

Mijn vertrek, terug naar de pick-up en naar Slovjansk, zou deze ochtend moeten plaatsvinden, maar dat wordt telkens uitgesteld. In de loop van de uren hoor ik oproepen op de radio: "Vijandelijke FPV's gespot", opnieuw en opnieuw. Dat baart me zorgen, want ik moet straks weer kilometers stappen door de killzone.

Rond de middag is het zover. Het signaal wordt gegeven en ik maak me gereed. Kevlarplaten, kogelvrij vest en helm op. Buiten staat een bont gezelschap klaar. Ik krijg het benauwd. Dit kan niet goedkomen. Ik heb te veel meldingen van FPV-drones gehoord. De mannen, geweren bij de hand, stellen me gerust en we vertrekken.

Via de radio van Asha, die er opnieuw bij is, komt een eerste onheilspellend bericht. "FPV in de lucht. Ik herhaal: FPV in de lucht." Ik blijf kalm en volg de pas van de groep. In de verte horen we een detonatie. Wellicht de FPV-drone die is neergestort.

Tien minuten later gebeurt hetzelfde, maar deze keer horen we de FPV-drone vliegen. De mannen roepen in koor: "FPV! FPV!", en staan op scherp. Ik hoor de drone ook en spring in de struiken langs de kant van de weg. Dichte doorntakken scheuren door mijn kleren en schrammen mijn handen. Ik blijf een minuut liggen, een andere eenheid schiet de drone uit de lucht.

We stappen verder. Maar deze keer is het zeker: de Russen weten dat we hier zijn.

Een derde drone nadert, en deze keer is hij echt op ons gericht. Hij komt razendsnel op ons af. Ik hoor hem naderen. De mannen duiken ook deze keer onder de bomen en zoeken dekking. Ik kruip zo diep als ik kan in een struik, lig op mijn buik.

Even is het muisstil. Enkel het gezoem van de drone is hoorbaar, en dat wordt luider en luider. De drone cirkelt rond ons, hij is vlakbij. Ik ben er zeker van, dit is het einde. Ik zet me schrap voor een impact. Uren eerder zag ik hoe dezelfde drones Russen uitschakelden in ruïnes en bosjes. Het is hetzelfde type dat nu op 15 meter van ons cirkelt. We maken geen kans.

En dan, plots, wordt het signaal gegeven. De militairen lossen een krachtig salvo in de richting van de drone. Het is overweldigend. Ik blijf met gebogen hoofd liggen, klaar voor de impact.

Asha roept: "We hebben hem. Drone uitgeschakeld. Let's go! Let's go! Let's go!"

Hij is inderdaad op zo'n 15 meter van ons neergekomen, en niet ontploft. Ik besef dat ik aan het ergste ben ontsnapt, herleef, en we zetten het op een lopen.

Iedereen staat zichtbaar onder hoogspanning. We stappen verder, bereiken opnieuw de straat met de netten, en lopen naar de pick-up, terug naar Slovjansk.

Het is pas wanneer we veilig en wel in Slovjansk aankomen dat iedereen weer op adem komt. Ook voor Asha, voor wie de oorlog al jaren een harde realiteit is, was het een opmerkelijk zware tocht, geeft hij toe.

Op mijn telefoon komt een WhatsApp-bericht binnen. De voorvallen hebben snel de ronde gedaan. De persofficier stuurt: "Ik hoorde dat er vlakbij een drone is neergestort. De Russen hebben het gemunt op journalisten."

Een akelig gevoel, dat ik aan Asha voorleg. Hij antwoordt lachend: "Ach, daar ben ik niet zeker van. De Russen maken geen onderscheid. Ze raken alles en iedereen."