Vier Belgische IS-vrouwen spreken voor het eerst: "We zijn geen tikkende tijdbommen, we zijn moeders"

Tussen 2012 en 2015 vertrok een 500-tal mensen vanuit ons land naar Syrië en Irak, om zich daar aan te sluiten bij gewelddadige islamistische groeperingen. België was daarmee, relatief gezien, een van de grootste leveranciers van Syriëstrijders. Bij die vertrekkers zaten ook 112 vrouwen.

Amira, Dounia, Zeyneb en Katrien waren 4 van hen. Hun verhalen zijn soms erg verschillend en geven zo een goed beeld van de IS-vrouwen. Soms worden ze afgeschilderd als willoze volgelingen, die geen andere keuze hadden dan hun man te volgen. Soms ook worden ze tikkende tijdbommen genoemd, die zelf ideologisch erg gedreven waren. 

"Als ik er nu op terugkijk, kan ik wel inzien dat ik geradicaliseerd was", blikt Dounia terug. "Dat is niet van de ene op de andere dag gegaan. Ik zat met vragen over mijn geloof, en op den duur was ik alleen nog omringd door mensen die daar heel streng naar keken."

Net als Amira behoorde ze tot de groep Sharia4Belgium, die vooral in Antwerpen en Vilvoorde actief was. Sharia4Belgium probeerde moslims te ronselen door op straat te prediken. Hun doel? Van België een islamitisch land maken, waar een strenge versie zou gelden van de sharia, de islamitische wet. Ze verstoorden lezingen en raakten betrokken bij straatrellen.

Uiteindelijk werd Sharia4Belgium eind 2012 opgedoekt toen de topman, Fouad Belkacem, gearresteerd en veroordeeld werd.

Daarop besloten verschillende leden om hun strijd voort te zetten in Syrië. Daar was een bloedige burgeroorlog aan de gang tussen dictator Bashar al-Assad en allerlei gewapende groeperingen. "Op dat ogenblik keerden we ons niet af van het Westen, we wilden gewoon andere moslims gaan helpen", vertellen Amira en Dounia.

Zij vertrokken samen met hun echtgenoten en broers. "Het enige wat nog ontbrak, was een rode loper": zo eenvoudig ging het volgens Amira.

Zeyneb was toen 16 en zat in een moeilijke situatie. Ze werd thuis mishandeld en bracht een deel van haar jeugd door in instellingen. "Daar zijn ook dingen gebeurd die niet hadden mogen gebeuren", vertelt ze. Ze raakte onder invloed van klasgenoten die bij Sharia4Belgium zaten, en na een zoveelste conflict met haar moeder vertrok ze naar Syrië.

"Daar zag ik plots allemaal mannen met lange baarden en kalasjnikovs, en besefte ik: oei nee, nu ben ik echt te ver gegaan." Ze wordt gedwongen om te trouwen met een man uit België en kinderen van hem te krijgen.

Katrien, tot slot, bekeerde zich pas op latere leeftijd tot de islam. Toen ze merkte dat ze moeilijker werk vond door haar hoofddoek, vertrok ze met haar Nederlands-Marokkaanse man naar Syrië. "We dachten dat we daar vrij konden leven, maar de werkelijkheid bleek al snel helemaal anders. Ze zeiden dat we nooit meer terug mochten."

En zeker zodra terreurgroep IS in 2014 aan de macht kwam, nam de gruwel alleen maar toe. "Ik heb daar dingen gezien die ik nooit had willen zien", zegt Dounia. Zij en Zeyneb vertellen hoe ze executies bijwoonden, waarbij mensen van hoge gebouwen werden gegooid. En hoe ze op een belangrijke rotonde in het centrum van de stad Raqqa onthoofde lichamen zagen liggen.

Thuis kregen ze ook geregeld propagandafilmpjes te zien over de aanslagen die IS onder meer in ons land en Frankrijk pleegde: "Ook de Belgen waren daar heel fier op. Zij vonden dat ze daarmee wraak namen voor onrecht dat hen in ons land was aangedaan. En dat hun eigen familie daar nog zat en mogelijk slachtoffer kon worden, kon hen niet schelen. 'Ze hebben ervoor gekozen om daar te blijven. Als er iets met hen gebeurt, dan is dat maar zo.' Dat was de redenering."

Zeyneb vertelt ook hoe er op een bepaald ogenblik een meisje van 14 bij haar komt inwonen. Het blijkt een meisje van de Jezidi, een bevolkingsgroep die door IS als duivelsaanbidders wordt beschouwd. Een vriend van haar man heeft het meisje tot slaaf gemaakt, en zolang hij niet thuis is, moet het meisje bij Zeyneb wonen, die zelf 18 is. Ze beschrijft hoe het meisje door de Belgische man wordt mishandeld en misbruikt.

Uiteindelijk keert het tij voor terreurgroep IS, en komt er een einde aan hun staat. Amira, Dounia en Zeyneb slagen erin om naar Turkije te vluchten en zo via de Belgische ambassade terug te keren. Katrien is een van de vrouwen die later door ons land worden teruggehaald uit een gevangenenkamp.

Zeyneb wordt uiteindelijk vrijgesproken omdat ze nog minderjarig was toen ze vertrok. De andere 3 vrouwen hebben hun straf uitgezeten.

"Ik voel me vooral enorm schuldig tegenover mijn kinderen", zegt Dounia. "Ze hebben achterstand opgelopen tegenover anderen; ze zitten nog met angsten. Ik vind mezelf zo stom dat ik me heb laten meeslepen door heel foute figuren. Het was alsof ik in een sekte beland was." 

Katrien wil nu vooral rust: "Ik kan niet terugspoelen wat ik gedaan heb. Maar het heeft tot op vandaag heel zware gevolgen. Ik word ook door andere moslims aangesproken, omdat wij hun geloof belachelijk gemaakt hebben, en ervoor hebben gezorgd dat alle moslims nu slecht worden bekeken. Het is een serieuze levensles geweest."

Veiligheidsdienst OCAD is er vrij zeker van dat zo goed als alle teruggekeerde vrouwen op dit ogenblik op het goede pad zijn. Allemaal lijken ze het geweld te hebben afgezworen. In de woorden van Amira: "Als we echt tikkende tijdbommen waren geweest, dan was die tijdbom wel al afgegaan. Ik moet natuurlijk voorzichtig zijn, want ik kan niet voor elke vrouw spreken. Maar wij willen nu vooral rustig en in vrede kunnen leven, en de nieuwe kans pakken die we gekregen hebben."