Bij de federale ombudsman regent het klachten over Dienst Vreemdelingenzaken. Visa worden geweigerd zonder duidelijke reden waardoor een kort werkbezoek of dringend familiebezoek mislukken. En de hernieuwing van de verblijfskaart voor wie legaal in België woont en werkt duurt soms buitensporig lang. De gevolgen voor de aanvrager zijn groot: van het verliezen van werk tot de opzeg van een huurcontract en zelfs inbeslagname van de eigen bankrekening.
Te traag en niet transparant: volgens de federale ombudsman heeft Dienst Vreemdelingenzaken "structurele en fundamentele" problemen
Marjan Temmerman
Gepubliceerd:
Er zijn structurele en fundamentele problemen bij migratiediensten volgens de federale Ombudsman. Daarom publiceert hij een speciaal rapport.
Om wie gaat het?
Buitenlanders die op legale wijze naar België willen reizen.
Migranten die hier studeren, werken of om humanitaire redenen mogen verblijven.
Wat loopt er mis?
Procedurele pingpong waarbij aanvragen om onduidelijke redenen telkens opnieuw moeten ingediend worden zonder definitief resultaat.
Visa worden geweigerd zonder duidelijke reden waardoor een kort werkbezoek of dringende familiebezoeken mislukken.
De hernieuwing van de verblijfskaart voor wie legaal in België woont en werkt duurt te lang.
Rawan Qassem woont en werkt in België. Ze is optometrist, opgeleid in het meten van oogafwijkingen. Dat is een knelpuntberoep. Werk vinden ging dan ook vlot, toen ze 4 jaar geleden bij haar echtgenoot kwam wonen.
Al bij haar eerste sollicitatie kreeg ze een contract aangeboden. "Ze vroegen mijn ID om het contract in orde te brengen, maar die had ik nog niet," herinnert ze zich. "Ik was legaal in het land, via een visum voor gezinshereniging, maar de toelating om te mogen werken sleepte aan."
Het duurde 8 maanden voor ze eindelijk de vereiste documenten kreeg. "Gelukkig voor mij was er nog niemand gevonden voor de job. Mijn baas was even blij als ikzelf dat ik eindelijk kon beginnen."
Complex en ontoegankelijk
De regelgeving rond migratie is complex. Er zijn veel verschillende soorten kaarten: er is de A-kaart en er is ook een B-, K- en L-kaart. Wie wacht op een administratieve beslissing krijgt een voorlopig document op papier: een bijlage 3, 22 tot 24, 33ter, 35, 46 of 47, 49 of 50. Kortom, de weg zoeken als buitenlander om de juiste aanvraag te doen en de nodige documenten bij elkaar te vinden, is niet simpel.
"De regels en voorwaarden zijn onduidelijk en het ontbreekt aan begrijpelijke communicatie", zegt federaal ombudsman David Baele. Jaar na jaar stijgt het aantal gegronde klachten dat bij hem binnenkomt. Intussen gaat het al om 43 procent van alle klachten over de federale overheid.
Behandelingstermijn lijkt willekeur
"Het is een emotionele rollercoaster," getuigt Gamaal El-Attar. "Ik woon en werk hier nu al 8 jaar en telkens als ik een nieuwe verblijfskaart moet aanvragen, geeft dat een enorme stress. Eén keer was het op 5 dagen gefixt, maar de daaropvolgende keer duurde het 14 maanden."
Zo'n lange wachttijd kan grote gevolgen hebben. "Het begint met het verliezen van Itsme. Dat heb je nodig voor alles tegenwoordig," vertelt Gamaal. Maar daar stopt het niet: "Ik moet reizen voor mijn werk en dat kon niet meer, ik kon ook mijn rijbewijskaart niet vernieuwen en ik verloor de toegang tot mijn bankrekening. Bovendien zou je na 5 jaar een aanvraag mogen doen voor een permanent verblijf zodat ik niet telkens opnieuw die documenten moet vernieuwen. Maar door de wachttijd en dus de onderbreking begon het tellen van vooraf aan."
"Al die tijd moest ik als zelfstandige wel belastingen betalen, veel belastingen. Maar ik kreeg geen dienstverlening terug. En vandaag zit ik in eenzelfde kafka: ik werk, ik betaal belastingen en ik wacht alweer 6 maanden op de hernieuwing van mijn verblijfskaart."
En dat is meteen de grootste oorzaak van de klachten bij de federale Ombudsman: de ogenschijnlijke willekeur bij de behandelingsduur van aanvragen. "Burgers vragen informatie over hoe het staat met hun dossier, maar krijgen daar zelden een antwoord op," vertelt federaal Ombudsman David Baele.
Het verhaal van Rawan en Gamaal: "Het is een emotionele rollercoaster"
Wat doet de Ombudsman?
"Wij proberen te helpen bij gegronde klachten," zegt hij. "Dat kan gaan van opsporen en laten rechtzetten van eventuele administratieve fouten tot aandringen om voortgang te maken in individuele dossiers. We vragen de administratie om met oog voor het menselijke te handelen. De migratiediensten schenden op een structurele en fundamentele manier de grondrechten van burgers."
"Door tussenkomst van de Ombudsman kan ik bij de gemeente na 8 jaar plots wel een aanvraag indienen voor een permanente verblijfskaart," Gamaal kan het bijna niet geloven wanneer hij uit het gemeentehuis buitenstapt. "De gemeente liet me weten dat zij een fout maakten en ik er niks aan kan doen." Hij is opgelucht, maar voorlopig nog op zijn hoede. "Het zou binnen twee weken in orde zijn. We zullen zien."
De federale Ombudsman schreef een extra rapport over de gegronde klachten voor migratiediensten. Dat is uitzonderlijk. Zo'n speciaal rapport schrijft hij enkel als de klachten het individuele niveau overstijgen en dus bij structurele problemen.
In zijn aanbevelingen wijst de federale Ombudsman op de noodzaak voor migratiediensten om te investeren in extra personeel en betere dienstverlening. Hij vraagt heldere regelgeving, transparante procedures en daarnaast ook om het bewaren van het juiste evenwicht tussen controle en bescherming van rechten.
In een schriftelijke reactie laat Dienst Vreemdelingenzaken weten dat er de voorbije tijd vooral geïnvesteerd is bij de de dienst Terugkeer. De diensten Toegang en Verblijf komen in een volgende periode aan de beurt. Ook de IT-diensten zijn volop in ontwikkeling en zullen een efficiëntere dossierbehandeling mogelijk maken.
