"In het heetst van de strijd kan je moeilijk onderscheid maken tussen wie er voor je staat." Dat zegt Nikki Janssens van de Limburgse politieschool PLOT nu er kritische reacties komen op het optreden van de politie tijdens de protesten in Brussel gisteren en vandaag. Daar waren namelijk veel minderjarigen aanwezig.
Wordt politie specifiek voorbereid op protesten met minderjarigen? "In heetst van de strijd kan je moeilijk onderscheid maken"
Giel Bosmans
Gepubliceerd:
Gisteren en vandaag trokken honderden leerkrachten en vakbondslui, maar ook leerlingen door de straten van Brussel om te protesteren. Ze komen in opstand tegen de geplande besparingen in het Franstalige onderwijs.
Tijdens die protesten werd het soms erg onrustig. Zo gooiden sommige betogers stenen en bommetjes richting de politie, vernielden ze auto's en stichtten ze brandjes. Er zijn zelfs gebruiksklare molotovcocktails aangetroffen.
Daarom werden vandaag een honderdtal mensen opgepakt. Er zijn ook minderjarigen gerechtelijk gearresteerd.
Omdat er dus veel minderjarigen onder de betogers zijn, kwam er ook reactie op het optreden van de politie. Zo was de reactie van de politie volgens de Franstalige Liga voor de Mensenrechten "disproportioneel". "De politie gebruikte waterkanonnen, traangas en sloeg willekeurig demonstranten met wapenstokken. Als reactie op dit geweld moesten leraren een menselijke ketting vormen om hun leerlingen te beschermen."
De politiezone Brussel-Hoofdstad-Elsene reageerde:
"Tijdens de interventie van de brandweer bij een brand moesten de spuitgasten de locatie onmiddellijk verlaten, omdat zij onder vuur werden genomen, met name met vuurwerk en andere projectielen."
"De omvang van de brand in het Centraal Station, waar tientallen elektrische fietsen en scooters in brand vlogen, nam gevaarlijke proporties aan en daarom was politie-interventie noodzakelijk om de brand met een waterkanon te blussen. De omliggende gebouwen - evenals de mensen binnen en in de omgeving - werden duidelijk bedreigd, evenals de volksgezondheid door de giftige dampen."
Bestaat er een verschil in de aanpak van politiemensen bij protesten waar minderjarigen bij betrokken zijn? En worden ze daar tijdens hun opleiding specifiek op voorbereid?
"Tijdens onze opleiding GBOR (Genegotieerd Beheer van de Openbare Ruimte), oftewel ordehandhaving, bekijken aspiranten per situatie welke formatie het meest geschikt is", vertelt Nikki Janssens, algemeen coördinator van de politieschool van het PLOT (afkorting voor Provincie Limburg Opleiding en Training).
De eerste focus ligt op dialoog. Als blijkt dat dat niet meer mogelijk is, worden geleidelijk aan geweldsmiddelen ingezet om de situatie te ontmijnen
Nikki Janssens, algemeen coördinator van de politieschool van het PLOT
"Wanneer de politie tussenkomt bij een protest, wordt geweld altijd gradueel opgebouwd, afhankelijk van de houding van de demonstranten. De eerste focus ligt steevast op dialoog. Als blijkt dat dat niet meer mogelijk is, worden geleidelijk aan geweldsmiddelen ingezet om de situatie te ontmijnen. Denk bijvoorbeeld aan gevallen van vandalisme of geweld tegen burgers of politiemensen."
"Bij protesten waar jongeren aanwezig zijn, ligt dat natuurlijk gevoeliger - dat beseffen wij als politie ook - maar het is niet zo dat daar binnen GBOR specifiek aandacht aan besteed wordt."
"Ongeacht wie er tegenover ons staat, bouwen we geweld altijd op volgens dezelfde principes en starten we steeds met dialoog. Er bestaat immers een recht op manifestatie en vrije meningsuiting. Als de burgemeester of de bevoegde autoriteiten toestemming geven, is het ook onze bedoeling dat demonstranten hun boodschap kunnen brengen, binnen de perken van het wettelijke."
Janssens benadrukt dat het bij ordehandhaving vrijwel onmogelijk is om relschoppers afzonderlijk te benaderen. "In het heetst van de strijd kan je moeilijk nog onderscheid maken tussen wie er voor je staat. Er moet vaak snel gehandeld worden, bijvoorbeeld door een waterkanon in te zetten om heethoofden uiteen te drijven."
"Bovendien zie je vaak dat volwassenen en jongeren door elkaar staan. Het kan best dat volwassenen jongeren op sleeptouw nemen, maar in een grote groep manifestanten kan je die jongeren niet zomaar gaan isoleren."
Ik heb zelf eens bij een manifestatie op een luchthaven gestaan, met zo'n 120 mannen, vrouwen en kinderen. In zo'n situatie grijp je niet meteen naar pepperspray
Nikki Janssens, algemeen coördinator van de politieschool van het PLOT
"Natuurlijk denk je wel altijd goed na over je aanpak. Ik heb zelf eens bij een manifestatie op een luchthaven gestaan, met zo'n 120 mannen, vrouwen en kinderen. In zo'n situatie grijp je natuurlijk niet meteen naar pepperspray. We hebben toen uren onderhandeld en zijn uiteindelijk tot een overeenkomst gekomen."
"Maar dat is niet altijd mogelijk. Dat was niet op het midden van de straat, waar het verkeer wordt gehinderd, waarbij andere mensen belaagd worden, waarbij goederen beschadigd worden, waarbij met stenen wordt gegooid..."
Wanneer jongeren bij manifestaties worden opgepakt, worden zij wel anders behandeld dan volwassenen, legt Janssens uit. "Voor het verhoor van minderjarigen gelden bijvoorbeeld strikte regels, waar in de opleiding ook aandacht voor is. Zo moeten zij altijd worden bijgestaan door een advocaat. En als ze in een cel terechtkomen, is daar een aparte voorziening voor."
"Op dat vlak genieten jongeren dus extra bescherming. Ze hebben meer rechten dan meerderjarigen, dus dat is ook logisch", besluit ze.
"Maar wanneer er binnen de openbare orde een misdrijf wordt gepleegd en dialoog of een zachte aanpak geen optie meer is, dan kan er niet anders dan overgegaan worden tot een hardere aanpak."
