Antwerps tramnet kraakt onder jarenlang uitgesteld onderhoud: "De timing kon moeilijk slechter"

Eerst het goede nieuws: op de dag dat de metrotunnel gesloten werd, is de bovengrondse tramlijn 11 teruggekeerd in het Antwerpse straatbeeld.  Drie jaar heeft tram 11 niet gereden door onder meer de heraanleg van de stadslus in het oude centrum, de Ommeganckstraat en de Cogels-Osylei.

De Lijn zag tram 11 als de vervanger van de ondergrondse verbinding van het Centraal Station naar de Groenplaats.  Daar kwam veel kritiek op, ook van de politieke oppositie.  De perrons op het Astridplein zouden te klein zijn, ook tram 12 zou over de stadslus moeten rijden om de mensenzee te kunnen transporteren.

Maar wat blijkt ?  Alle scepsis ten spijt blijkt dat ‘den 11’ zijn nieuwe rol goed invult. Er rijden niet minder dan 7 tramstellen op het korte traject.  En dat zijn niet meer de PCC’s van weleer maar de Hermelijntrams die heel wat meer reizigers kunnen slikken. Door de grote frequentie zitten de trams niet overvol, de wachttijd is zelden meer dan 5 minuten.

Bij de heraanleg van de stadslus heeft de stad gekozen voor de aanleg van een fietspad in de Lange Nieuwstraat en de Sint-Jacobsmarkt. Daardoor kan in de nabije toekomst de Meir afgesloten worden voor fietsers bij grote drukte zoals het begin van de koopjesperiode. Gevolg is wel dat de tram in gemengd verkeer rijdt en vooral op het einde van de Lange Nieuwstraat veel tijd verliest aan de verkeerslichten.

Dat is helaas niet het enige pijnpunt. Tram 11 gebruikt zoals vroeger de keerlus van Groenenhoek in Berchem. Alleen tram 11 draait daar niet meer als enige. Door dringende spoorwerken verderop hebben ook trams 4 en A9 daar hun (tijdelijk) eindpunt. En daar is de ruimte op de keerlus niet op voorzien.

Het is een eindhalte met sanitair voor de tramchauffeurs. Maar die kunnen daar amper gebruik van maken want er is zelden tijd om te pauzeren. Wanneer er 2 trams op de lus staan, dan is er te weinig plaats en blokkeert de achterste tram het fietspad. En dat leidt dan weer tot heel wat frustratie bij de gebruikers van het fietspad. De Lijn zoekt naar oplossingen en moedigt de chauffeurs aan om vaart te maken op de keerlus, maar een sanitaire stop vraagt soms wel wat tijd.

De perikelen aan de keerlus hebben mogelijk geholpen bij de totstandkoming van het compromis tussen de Antwerpse coalitiepartners N-VA en Vooruit over de aanleg van de nieuwe tramkeerlus en de omstreden bomenkap in Deurne-Zuid. Of die er komt of niet hangt af van de uitspraak van de Raad voor Vergunningsbetwistingen. De zaak komt voor op 24 juni. Los daarvan is beslist om de huidige spoorwerken te bespoedigen en wellicht te beperken zodat tram 9 ( en tram 4 ?) tegen eind volgend jaar weer tot de eindhalte aan Silsburg kan rijden.

Alleen, in de praktijk is er van die versnelling niet veel te merken. Na 7 maanden liggen er (eindelijk) nieuwe sporen op de Cruyslei. Elders op het traject is nog niets gebeurd. Misschien is het allemaal wat veel voor De Lijn in Antwerpen.

Behalve in de metrotunnel wordt er niet alleen gewerkt aan de sporen van trams 4 en 9 in Deurne-Zuid, ook die van lijn 24 wat verderop moesten op de schop. Ook wat er restte van lijn 12 is nog eens ingekort door werken aan Schijnpoort. En in Hoboken wachten ze al jaren op de heraanleg van de trambaan van lijnen 2 en 4. Ook op de Grote Steenweg in Berchem sukkelen trams 7 en 15 voort aan een slakkengang door … spoorwerken. Al die werken gebeuren tegelijkertijd, uit noodzaak. Want door inkrimping van de budgetten heeft De Lijn veel dringende onderhoudswerken te lang uitgesteld. 

Maar een tram is geen bus en heeft sporen nodig. En die slijten tot op een punt dat het niet meer veilig is om erover te rijden. Dat punt is nu dus bereikt in Antwerpen en zowat overal tegelijk. De timing kon moeilijk slechter. Net nu zou het openbaar vervoer hét alternatief moeten zijn voor de autogebruiker die zich vastrijdt in de Oosterweelwerken. Dat lijkt niet helemaal te lukken, al lijken de alternatieven voor de metrotunnel voorlopig dus soelaas te brengen.