Onderzoekers hebben in een afgelegen plateau in Angola tientallen nieuwe diersoorten ontdekt die nog niet eerder door de wetenschap beschreven zijn. Het gaat om libellen, sprinkhanen, vlinders en motten, maar ook om een fluorescerende kroonkrabspin en een gepantserde, roofzuchtige krekel.
Fluorescerende spin en roofzuchtige kever: wetenschappers ontdekken op afgelegen plek tientallen nieuwe diersoorten
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Wetenschappers van The Wilderness Project, een initiatief dat zich inzet voor de bescherming van de grote zoetwatersystemen in Afrika, gingen eerder dit jaar op expeditie naar het Lisima-plateau. Dat is een uitgestrekt hooggebied in centraal en zuidoostelijk Angola.
Het Lisima-plateau is een bron voor enkele van de grootste riviersystemen van Afrika, waaronder de Congo, de Okavango, de Zambezi en de Cuanza. Het water van het plateau voedt ecosystemen en gemeenschappen duizenden kilometers stroomafwaarts. Het wordt wel eens de 'watertoren' van zuidelijk Afrika genoemd.
Door de jarenlange burgeroorlog en de landmijnen die er nog altijd liggen, is het wetenschappelijk onderzoek ter plaatse tot nog toe erg beperkt. Eerdere studies gaven wel al aan dat het gebied een groot ecologisch belang heeft, met een rijke .
Een fluorescerende spin en een roofzuchtige kever
Met het project 'Cassai Life Atlas' willen wetenschappers de biodiversiteit in het stroomgebied van de Cassai-rivier en het Lisima-plateau gedetailleerd in kaart brengen. Dat doen ze onder meer door macrofotografie (het extreem dichtbij fotograferen van kleine objecten) en diepgaand veldwerk.
In februari trok een team van 16 Afrikaanse en internationale experts naar het Lisima-plateau voor uitgebreid onderzoek naar de planten en dieren in het gebied. Ze bouwden voort op eerdere studies naar de biodiversiteit in de stroomgebieden van de Okavango- en Lungwevungu-rivier.
Deze Engelstalige video brengt het werk van het team en de rijkdom van het gebied uitgebreid in beeld:
De experts ontdekten tientallen diersoorten die tot nog toe niet door de wetenschap beschreven waren. Het gaat om 8 soorten libellen en waterjuffers, 3 soorten sprinkhanen en ongeveer 60 motten en vlinders.
Een opvallend, nog niet beschreven dier is een soort kroonkrabspin die fluoresceert onder ultraviolet (UV) licht (Smodicinus sp. nov., deze spin zie je in de foto bovenaan dit artikel, red). Er zijn nog wel spinnen die dit kunnen, net als de meeste schorpioenen. Wat de functie daarvan is, is nog niet helemaal duidelijk. Waarschijnlijk speelt het een rol bij de voortplanting, de jacht en/of de bescherming tegen roofdieren.
Een spin die lieveheersbeestjes imiteert
Daarnaast ontdekten ze een nog onbekende soort webspin met een opvallende bloedsinaasappelkleur (Paraplectana sp. nov.). De spin kan lieveheersbeestjes nabootsen, een uitstekende verdediging tegen roofdieren. Die denken dat de spin in kwestie bitter of giftig is en laten haar met rust.
Het team beschreef ook een roofzuchtige, gepantserde krekel. "Gepantserde krekels zijn heel cool", vertelt expeditieleider Rob Taylor aan het persagentschap Reuters. "Ze zien er erg woest uit. Als verdedigingsmechanisme kunnen ze vloeistof spuiten op iedereen die hen probeert aan te vallen".
"Zeer gespecialiseerde soorten die nergens anders voorkomen"
In totaal registreerde het team tijdens zijn expeditie op het Lisima-plateau 103 soorten libellen en waterjuffers, waarvan 34 soorten nog niet eerder in het gebied waargenomen waren.
"Het zandplateau van Lisima levert een van de helderste en meest betrouwbare zoetwaterbronnen van Afrika, wat terug te zien is in de libellen en waterjuffers van de regio, met diverse zeer gespecialiseerde soorten die nergens anders voorkomen", zegt Klaas-Douwe B. Dijkstra. Hij is een vooraanstaand libellenspecialist en verbonden aan het Naturalis Biodiversity Center in Nederland.
Daarnaast werden 47 soorten sprinkhanen, sabelsprinkhanen en krekels waargenomen. Daarbij dus 3 nieuwe soorten, maar de wetenschappers vermoeden dat dat aantal nog zal oplopen, omdat op veel exemplaren nog onderzoek dient te gebeuren. Het aantal waargenomen vlinders en motten bedraagt meer dan 1.000.
Ook registreerde het team 24 amfibieën en 23 reptielen in het Lisima-plateau. Opvallende waarnemingen waren onder andere de Gabonadder, de variabele struikadder, de Anchieta's-cobra, de Oates-takslang en een rijke verzameling moeraskikkers.
"Meer dan alleen wetenschap"
Volgens The Wilderness Project bevestigen hun bevindingen de status van het Lisima-plateau als een bolwerk van biodiversiteit en als een belangrijke zoetwaterbron voor zuidelijk Afrika.
Maar het gebied staat onder druk door mijnbouw, houtkap en de aanleg van nieuwe wegen. Het in kaart brengen van het leven in deze regio is cruciaal om effectieve natuurbescherming op te zetten voordat habitats verloren gaan.
Het is een kans om op een zinvolle manier bij te dragen aan de biologische kennis van en waardering voor het natuurlijke erfgoed van Angola
bioloog Laurinda Mandela de Fraga
"Als Angolees betekent dit werk voor mij veel meer dan alleen wetenschappelijke deelname", zegt bioloog Laurinda Mandela de Fraga. "Het is een kans om op een zinvolle manier bij te dragen aan de biologische kennis van en waardering voor het natuurlijke erfgoed van Angola."
"Het is ook een manier om een blijvende bijdrage te leveren aan toekomstige generaties Angolezen, en tegelijkertijd de trots en verantwoordelijkheid te versterken die gepaard gaan met de bescherming van dit unieke gebied."
