Harde tante of trouwe MR-soldaat? Dit is Franstalig minister van Onderwijs Valérie Glatigny

Valérie Glatigny is in 1973 geboren in Marche-en-Famenne, in de provincie Luxemburg. Ze studeert filosofie aan de Université Catholique de Louvain (UCL) en begint haar professionele carrière als journaliste bij een lokale radiozender in Habay.

In 2003 wordt ze politiek actief bij de Franstalige liberalen van de MR. Ze is onder meer adviseur van Charles Michel wanneer hij Waals Gewestminister is, assistente van Europees Parlementslid Frédérique Ries (MR), medewerkster van de liberale fractie in het Europees Parlement en adviseur van parlementsvoorzitter Antonio Tajani (Forza Italia).

In 2019 treedt ze op het politieke voorplan wanneer ze minister van Hoger Onderwijs wordt in de Franse Gemeenschapsregering van Pierre-Yves Jeholet (MR). Enkele jaren later moet ze opstappen om gezondheidsredenen. 

Maar in 2024 komt ze terug. Ze raakt verkozen als Kamerlid voor Brussel-Hoofdstad en wordt Frans Gemeenschapsminister van Onderwijs en viceminister-president van de Franse Gemeenschapsregering. Ze zal als minister van zich laten horen.

Valérie Glatigny is verantwoordelijk voor 70 procent van de begroting van de Franse Gemeenschap, die in bijzonder troebel vaarwater zit. Minister-president Elisabeth Degryse (Les Engagés) heeft zich tot het einde van deze legislatuur gegeven om het begrotingstekort te stabiliseren. Dat tekort mag dus niet verder oplopen, maar het blijft wel bestaan en de schuld blijft dus aandikken. Pas tegen 2034 zou er sprake zijn van een begroting in evenwicht.

"Besparen bij de Franse Gemeenschap betekent besparen op onderwijs", legt politiek journalist Alain Gerlache uit. "De andere bevoegdheden van de Franse Gemeenschap zijn zo klein dat ze niet genoeg kunnen bijdragen aan de besparingsoperatie."

Het is trouwens niet de eerste keer dat het Franstalig onderwijs in rep en roer staat. Minister van Onderwijs Laurette Onkelinx (PS) schrapte bijvoorbeeld 2.800 banen en kreeg af te rekenen met maandenlange stakingsacties. De structurele onderfinanciering werd aangepakt door een herfinanciering, die mogelijk werd gemaakt door de 5e staatshervorming.  

"Ondanks de zware besparingen en de herfinancieringsoperatie staan ze zoveel jaren later weer bij af", stelt Gerlache vast. Alleen lijkt een eventuele herfinanciering vandaag zo goed als onmogelijk. "Welk niveau heeft nog geld?", vraagt Gerlache zich af. "Niet het federale, niet de gewesten."

Bovendien blijkt het Franstalig onderwijs ook relatief duur te zijn. Dat heeft onder meer te maken met het hoge aantal zittenblijvers, het hoogste aantal van alle onderwijssystemen in West-Europa. En langere schooltrajecten betekenen duurder onderwijs.

"Gezien de financiële toestand van de Franse Gemeenschap is er geen andere keuze dan besparen", vreest Gerlache. "De Franse Gemeenschap heeft ook geen fiscale bevoegdheden." Dat betekent dat ze moet functioneren met het geld dat ze ontvangt.

Dat Glatigny zo drastisch bespaart, is het gevolg van afspraken in het regeerakkoord. "Ze heeft die opdracht en die voert ze uit", zegt Gerlache. 

"Glatigny betrekt het werkveld en de sociale partners veel minder bij de besluitvorming", zei Dirk Jacobs, hoogleraar sociologie aan de Université libre de Bruxelles (ULB), vorige maand. "Dat wakkert het ongenoegen aan." Vandaar dus die woede bij leraars en scholieren.

"Ze is minder omstreden dan haar Vlaamse collega Zuhal Demir (N-VA), maar wordt meer beschouwd als een trouwe partijsoldaat van de MR en van partijvoorzitter Georges-Louis Bouchez", duidt Gerlache. "Haar beleid van 'besparingen zonder nieuwe belastingen' is trouwens typisch voor Bouchez." 

"Ze wil niet per se haar eigen stempel drukken, maar ze is wel duidelijk in haar uitspraken. Daardoor zeggen veel onderwijsmensen dat ze provoceert." 

"Ik denk niet dat Glatigny zal inbinden", aldus Gerlache. "Beide kampen hebben nochtans gelijk: de regering die wil besparen en de leraars die de toestand onhoudbaar noemen."

Ondanks het protest zullen de besparingen onvermijdelijk zijn, lijkt het. Want een herfinanciering lijkt onhaalbaar en een hervorming van de dure politieke structuren is vandaag gewoonweg niet mogelijk. Terwijl Vlaanderen gewest en gemeenschap hebben samengevoegd, moeten de Franstaligen het stellen met een Waals Gewest en een Franse Gemeenschap.

Als de Vlaamse regering moet besparen, kan ze besparingen vissen in een veel grotere bevoegdhedenvijver. Doordat de gewest- en gemeenschapsbevoegdheden ten zuiden van de taalgrens gescheiden zijn gebleven, zijn de mogelijkheden voor de Franstaligen veel beperkter. Daarbij komt nog eens dat de Franse Gemeenschap zelf geen belastingen kan heffen.

"Vandaag lijkt een fusie van gewest en gemeenschap trouwens geen goed idee, want ook het Waals Gewest heeft het nu moeilijk", zegt Gerlache. "Dan krijg je een fusie van schulden. Ik vrees dat de toestand momenteel hopeloos is."