Een snelle euthanasieprocedure is wettelijk mogelijk, maar wel uitzonderlijk. Dat zegt euthanasie-expert Wim Distelmans naar aanleiding van het overlijden van zangeres en mediafiguur Margriet Hermans. "Er bestaan wat misverstanden over de procedure", merkt hij op. Zo zijn er bijvoorbeeld 2 procedures: eentje voor terminaal zieken en eentje voor niet-terminale patiënten.
Paar weken na diagnose kreeg Margriet Hermans euthanasie: "Procedure voor terminaal zieken kan wettelijk binnen 1 dag"
Jani Lambrechts
Gepubliceerd:
Een euthanasieaanvraag duurt lang. Dat is het beeld waarmee vele mensen rondlopen en dat nochtans niet klopt, zegt euthanasie-expert Wim Distelmans. Ook zangeres en mediafiguur Margriet Hermans kon haar euthanasie relatief snel regelen. Een kleine 3 weken geleden ontdekte ze dat ze een zeldzame kanker had. Gisteren overleed Margriet.
Zo'n procedure kan wel degelijk snel gaan als een patiënt terminaal ziek is. Binnen 1 dag zelfs, als het moet. Hij geeft een voorbeeld: "Stel dat een terminaal zieke patiënt tijdens het weekend plots heel erg achteruitgaat en de arts dat niet voorzien had, dan kan de patiënt op maandag vragen om euthanasie. Als aan alle voorwaarden voldaan wordt, kan die behandeling 's avonds nog plaatsvinden."
Dat is wel uitzonderlijk, stelt Distelmans. "Het is perfect wettelijk, maar meestal gaat er toch vaak een week over in zo'n geval."
Waarom veel mensen dan denken dat het lang duurt? "Er zijn 2 verschillende procedures: eentje voor terminaal zieke mensen en eentje voor ondraaglijk lijden. Enkel in ons land wordt dat onderscheid gemaakt."
En er zijn wel degelijk wat verschillen tussen beide procedures die verwarrend kunnen zijn.
1
Euthanasieprocedure voor terminale patiënten
Distelmans noemt de procedure voor terminale patiënten de "korte procedure", waarbij patiënten aan minstens 4 voorwaarden moeten voldoen.
De patiënt moet voldoende wilsbekwaam zijn om zijn euthanasiewens te kunnen uitdrukken. Hij moet nog kunnen begrijpen waarover het gaat.
De patiënt moet zijn vraag vrijwillig, herhaaldelijk en duurzaam stellen.
Je moet een ernstige, ongeneeslijke aandoening hebben door ziekte of een ongeval. Een arts stelt dat vast.
Je lijden moet onbehandelbaar en ondraaglijk zijn. Dat kan zowel fysiek als mentaal zijn, of een combinatie van beide.
De patiënt moet zijn vraag naar euthanasie ook bevestigen op schrift. "Dat wordt verward met een voorafgaande wilsverklaring euthanasie", legt Distelmans uit. "Maar dat is niet hetzelfde. Die bevestiging op schrift kan ook op een bierkaartje, zolang je schrijft: 'Ik naam + voornaam wil euthanasie' en dat ondertekent met de datum van ondertekening erbij."
De bevestiging op schrift kan zelfs op een bierviltje
Wim Distelmans, professor en euthanasie-expert
De arts die de euthanasie zal uitvoeren, moet ook verplicht raad vragen aan een tweede arts. Distelmans benadrukt dat de patiënt dat tweede advies niet zelf moet regelen. "Het is echt de behandelende arts die een tweede arts moet vragen om advies."
Vaak is die tweede arts een LEIF-arts, dat is een arts die verbonden is aan het Levenseinde-informatiecentrum.
2
Euthanasieprocedure voor patiënten die niet terminaal zijn
De voorwaarden voor deze procedure zijn dezelfde, maar er zijn nog enkele toevoegingen, legt Distelmans uit.
Zo moet er in dit geval altijd een derde arts betrokken worden. "Je behandelend arts en adviserend arts moeten nog een derde arts raadplegen. Die moet gespecialiseerd zijn in de niet-terminale aandoening waaraan de patiënt lijdt. Dat mag ook een psychiater zijn."
Stel dat een patiënt verlamd is, dan moet bijvoorbeeld een neuroloog geraadpleegd worden. In het geval van psychisch ondraaglijk lijden door een psychiatrische aandoening, is dat een psychiater.
In deze gevallen is ook een maand wachttijd voorzien tussen de dag waarop het schriftelijk verzoek is ingediend en de uitvoering van de euthanasie. "Het is deze regel die voor veel verwarring zorgt en bij veel mensen blijft hangen. Zelfs artsen die de euthanasiewet niet goed kennen, denken ten onrechte dat er altijd een wachttijd is, ook bij terminale patiënten", legt Distelmans uit.
Meer informatie over beide procedures vind je hier .
Gewetensnood bij dokters
Een euthanasieprocedure kan wettelijk dus snel gaan voor terminaal zieke patiënten. In de praktijk loopt het wel anders, geeft Distelmans toe.
"Nogal wat artsen zijn niet erg enthousiast om euthanasie uit te voeren en dan druk ik mezelf nog zacht uit. Zeker na het assisenproces van Tine Nys staan veel artsen er weigerachtig tegenover."
Artsen weigeren nog vaak, zelfs bij terminale kankerpatiënten
Wim Distelmans, professor en euthanasie-expert
Als een arts weigert, moet die dat sinds een wetswijziging in 2020 wel binnen de week melden aan de patiënt. En die moet dan wel zelf op zoek naar een arts die het wel wil doen, stelt Distelmans. "Als die patiënt geen arts vindt, moet de eerste arts die weigerde, je doorverwijzen naar een centrum dat gespecialiseerd is in euthanasierecht."
En dan kom je bijvoorbeeld bij Distelmans zelf terecht in het LEIF-centrum. "Artsen weigeren nog vaak, zelfs bij patiënten met een terminale kanker. Wij zoeken voor hen dan een arts die het wel wil doen."
Het is daarom dat veel mensen vooral onthouden van een euthanasieprocedure dat deze ingewikkeld is en lang duurt. "Vraag aan je arts of hij ooit bereid is die procedure uit te voeren. Dat bespaart je later veel zorgen", besluit Distelmans.
