Het aantal plaatsen in de kinderopvang is in 2025 licht gedaald tegenover 2024, ondanks forse investeringen van de Vlaamse regering. De belangrijkste oorzaak is dat vorig jaar 1.308 plaatsen verdwenen bij onthaalouders die stopten. Daarnaast zijn er in de coronaperiode en de jaren erna stelselmatig zo'n 2.500 plaatsen verdwenen, zonder dat ze uit de statistieken zijn gehaald. Minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) maakt zich sterk dat er de komende jaren beterschap op komst is.
Vlaanderen telt laagste aantal kinderopvangplaatsen in 10 jaar, maar: "De trein is vertrokken"
Laura Verhaeghe
Gepubliceerd:
Iedereen die kinderen heeft herinnert zich de stress om een plek te vinden in de kinderopvang.
In het voorjaar van 2025 liet Opgroeien een grootschalig onderzoek uitvoeren door het Steunpunt Welzijn, Volksgezondheid en Gezin in samenwerking met onderzoekers van KU Leuven, naar het gebruik van en de behoefte aan kinderopvang voor baby’s en peuters jonger dan 3 jaar in Vlaanderen. Daaruit blijkt dat Vlaanderen tegen 2029 ongeveer 11.500 extra opvangplaatsen nodig heeft.
Op dit moment is er van extra plaatsen helemaal geen sprake. Er zijn zelfs minder plaatsen dan voorheen. Eind 2025 waren er 92.819 vergunde plaatsen (op 5.389 locaties). Dat is het laagste aantal in 10 jaar tijd.
Dat is opmerkelijk aangezien de Vlaamse regering fors investeerde in extra plaatsen. Er zijn middelen voorzien voor 10.000 extra plaatsen. Het grootste deel van die middelen moet gaan naar het creëren van 6.000 extra inkomensgerelateerde plaatsen.
Toch is er geen extra krapte, want hoewel het totale aantal opvangplaatsen in 2025 licht daalde, daalde het aantal kinderen jonger dan drie jaar sterker. Daardoor stijgt de verhouding van het aantal opvangplaatsen ten opzichte van het aantal kinderen van 45,66 naar 46,07 plaatsen per 100 kinderen.
En er is nog goed nieuws. Kinderopvang wordt jaar na jaar betaalbaarder. Dat komt omdat er steeds meer inkomensgerelateerde plaatsen bijkomen, waarbij ouders betalen naargelang wat ze verdienen. In 2025 gaat het over 85,4 % van alle plaatsen, waar dat tien jaar geleden nog maar voor zo'n 72,5% van de plaatsen opging. De gemiddelde prijs in zo'n inkomensgerelateerde opvang was in 2025 zo'n 18 euro per dag.
Onthaalouders stoppen massaal
Dat er minder plaatsen zijn, komt omdat er heel wat onthaalouders stoppen. Waar er een stijging is van het aantal plaatsen in de groepsopvang (+952), daalt het aantal plaatsen bij onthaalouders met maar liefst 1.308. De belangrijkste oorzaken zijn pensioneringen, gezondheidsredenen en de moeilijkheid om nieuwe onthaalouders aan te trekken. Die evolutie is al langer bezig.
Om die trend te keren stelde minister Gennez eerder deze week dus een pakket maatregelen voor om de gezinsopvang te versterken. De Vlaamse Regering investeert jaarlijks 14 miljoen euro extra in betere lonen voor onthaalouders in dienstverband, meer pedagogische ondersteuning en omkadering, een installatie- en renovatiepremie voor opvanglocaties en een versterking van de sociale bescherming.
Minister Gennez: “Onthaalouders zijn een belangrijke pijler van onze kinderopvang, omdat we ouders ook de keuze willen geven om voor die kleinschalige, huiselijke opvang te gaan. We zien dat zij vandaag voor grote uitdagingen staan. Daarom investeren we gericht in betere ondersteuning, meer zekerheid en aantrekkelijkere arbeidsvoorwaarden.”
Daarnaast wil de minister deze legislatuur ruimte creëren voor 900 bijkomende onthaalouders in dienstverband, goed voor ongeveer 3.600 extra opvangplaatsen.
De cijfers (hierboven) over de gezinsopvang zullen ook herbekeken worden. Tijdens de coronaperiode en de jaren erna (2020-2024) werd er minder strikt nagegaan of de plaatsen effectief nog bestonden of enkel op papier. Sinds 2023 is de controle opnieuw opgestart en die toont aan dat er in realiteit minstens 2.500 plaatsen minder zijn dan de statistieken aangeven. Het gaat hier niet over plaatsen die nu verdwijnen of net verloren gegaan zijn, maar plaatsen die in de praktijk al jaren niet meer beschikbaar waren, maar wel nog meetelden voor de capaciteit.
Minister Gennez: "In 2026 zullen er meer dan 1.000 plaatsen bijkomen."
Minister van Welzijn Gennez maakt zich sterk dat er beterschap op komst is. Zo deed ze begin 2025 een oproep aan lokale besturen en organisatoren van kinderopvang om 4.500 extra plaatsen in de kinderopvang te creëren. Uiteindelijk kregen 3.936 plaatsen groen licht. Die plaatsen zullen er allemaal moeten zijn tegen het einde van de regeerperiode in 2029.
De eerste resultaten van de oproep zijn er al, want in de eerste vijf maanden van 2026 zijn er 1.100 nieuwe plaatsen effectief geopend. Daarvan zijn er 300 inkomensgerelateerd.
Minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit): “We zien dat de uitbreiding die we eind vorig jaar hebben goedgekeurd, vandaag al gevoeld wordt door mensen op het terrein. De trein is vertrokken en de komende jaren zullen we het aantal kinderopvangplaatsen met inkomenstarief stelselmatig zien stijgen.”
De trein is vertrokken en de komende jaren zullen we het aantal kinderopvangplaatsen met inkomenstarief stelselmatig zien stijgen
Caroline Gennez, Vlaams minister van Welzijn, Vooruit
Er lopen gelijktijdig ook trajecten voor inclusieve en innovatieve kinderopvang, goed voor nog eens zo’n 600 bijkomende plaatsen.
Daarnaast komt er ook een oproep om zo’n 2.400 plaatsen met vrije prijszetting om te zetten naar plaatsen met inkomenstarief. De komende jaren belooft de minister nog extra oproepen om heel gericht kinderopvangplaatsen bij te creëren.
