In Nederland heeft het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) het onderzoek naar een nieuwe soort anticonceptiepil stopgezet. De nieuwe pil, op basis van de stof mifepriston, was veelbelovend omdat er minder bijwerkingen waren dan bij de klassieke pil. Uit een tussentijdse evaluatie blijkt dat meer vrouwen dan verwacht toch zwanger werden. En daar waren bovendien veel buitenbaarmoederlijke zwangerschappen bij.
Onderzoek naar nieuwe soort anticonceptiepil stopgezet, meer zwangerschappen dan verwacht
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Het onderzoek 'WOMEN& More' van het LUMC naar een nieuwe anticonceptiepil ging in 2024 van start. Het gaat om mifepriston, een middel dat ook gebruikt wordt in de abortuspil en de behandeling na een miskraam.
Uit eerder onderzoek bleek dat mifepriston in lagere dosissen een zwangerschap zou kunnen helpen voorkomen. Het LUMC hoopte te kunnen aantonen dat dat effectief zo was, dat er geen gezondheidsproblemen ontstonden en dat de bijwerkingen minder waren dan bij de klassieke pil.
De laatste jaren is het gebruik van de klassieke pil sterk gedaald, onder meer door die bijwerkingen. Maar ook zijn er veel vrouwen die geen hormonale anticonceptie mogen gebruiken, zoals vrouwen met een verhoogd risico op een trombose of erfelijke borstkanker.
De klassieke pil versus mifepriston
De klassieke pil is zogenoemde hormonale anticonceptie. Ze bevat de hormonen progesteron en oestrogeen. Zeer effectief om de kans op zwangerschap te minimaliseren, maar helaas kampen veel vrouwen met bijwerkingen. Denk aan stemmingsklachten, een verhoogde kans op trombose en een verminderd libido.
Mifepriston bevat zelf geen hormonen, maar heeft wel een blokkerend effect op progesteron. Dat is het hormoon dat zorgt voor de opbouw van slijmvlies in de baarmoeder, zodat een bevruchte eicel zich daar kan nestelen.
Een dosis van 50 mg mifepriston per week verhindert de werking van progesteron, waardoor het slijmvlies verandert en er maar moeilijk een zwangerschap kan ontstaan. Omdat het baarmoederslijmvlies verandert, wordt het bloedverlies bij de menstruatie ook veel minder.
Mifepriston kan ook de eisprong vertragen of verhinderen, al zal er meestal wel een eisprong zijn.
1 pil, 1 keer per week, gedurende 1 jaar
Aan het onderzoek van het LUMC werkten 14 Nederlandse ziekenhuizen mee. Meer dan 500 vrouwen namen eraan deel. Gedurende 1 jaar gebruikten ze 1 keer per week mifepriston 50 mg als enige voorbehoedsmiddel.
Bij de start van het onderzoek, na 3 maanden, na 6 maanden en na 12 maanden volgde een controle in het ziekenhuis. Na 9 maanden was er een telefonische check-up. Elke 4 weken moesten ze thuis een zwangerschapstest doen.
Tijdens en na het onderzoek moesten de vrouwen ook 5 vragenlijsten invullen. Via een app moesten ze dagelijks enkele vragen beantwoorden over meer bijwerkingen, bloedverlies en de beleving van seksualiteit.
Als de resultaten van het onderzoek gunstig waren, kon het proces starten om mifepriston te laten registreren bij de geneesmiddeleninstanties.
'Heel teleurstellend"
Maar zover komt het dus niet. Het LUMC liet gisteren weten dat het onderzoek voortijdig wordt stopgezet. Uit een tussentijdse evaluatie blijkt dat er een groter aantal positieve zwangerschapstesten en zwangerschappen was dan verwacht.
Bovendien waren er ook wel wat buitenbaarmoederlijke zwangerschappen bij, en die kunnen levensbedreigend zijn. Dat baarde de onderzoekers zorgen en gaf mee aanleiding tot de beslissing om het onderzoek te beëindigen.
"Dit is heel teleurstellend", zegt hoofdonderzoeker Rebecca Gomperts in een bericht van het LUMC . "Omdat dit middel juist geschikt leek voor vrouwen die geen hormonen mogen gebruiken of vrouwen die last hadden van bijwerkingen van anticonceptie met oestrogenen en/of progestagenen."
Resultaten pas later gepubliceerd
De deelnemende vrouwen zijn op de hoogte gebracht en moeten meteen stoppen met mifepriston. De pillen die ze nog hebben, moeten ze binnenbrengen bij hun ziekenhuis. Ze kregen het advies om een andere vorm van anticonceptie te gebruiken en om 2 weken na de laatste pil mifepriston een zwangerschapstest te doen.
Hoeveel vrouwen zwanger werden en hoeveel buitenbaarmoederlijke zwangerschappen geregistreerd werden, is niet bekend. De resultaten worden pas later gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften, zegt het LUMC.
Bij de abortuspil of bij de behandeling na een miskraam wordt mifepriston gebruikt in een dosis van 200 mg. Het LUMC benadrukt dat het middel in die toepassing uiterst effectief en veilig blijft.
Op 29 februari 2024 gaf hoofdonderzoeker Rebecca Gomperts in 'Nieuwe feiten' op Radio 1 meer uitleg bij het onderzoek
Een nieuwe vorm van anticonceptie voor vrouwen? Dat laat misschien niet zo lang meer op zich wachten
