572 euro per maand te kort: gemiddeld pensioen dekt verblijf in woonzorgcentrum niet

Elk jaar vergelijkt ouderenvereniging Okra de prijzen van woonzorgcentra in Vlaanderen. Er zijn daarbij intussen een paar zekerheden: de prijzen blijven stijgen en commerciële woonzorgcentra zijn de duurste. Dat is ook nu zo. In een commercieel woonzorgcentrum betaal je gemiddeld 2.561 euro. In non-profitinstellingen is dat 2.313 euro, en in publieke woonzorgcentra 2.225 euro. 

Het duurste woonzorgcentrum in Vlaanderen is Belle Epoque in Knokke. Daar betaal je maandelijks gemiddeld 4.980, met prijzen die oplopen tot 8.191 in het topsegment. Het goedkoopste woonzorgcentrum is Sint-Jozef in Antwerpen, met een gemiddelde maandprijs van 1.362 euro.

Dat zijn telkens de prijzen om te wonen en leven in het woonzorgcentrum. Daarbovenop komen er meestal extra kosten, zoals voor medicatie, kledij, televisie of internet. Die supplementen zijn vaak niet inbegrepen in de dagprijs en worden volgens Okra ook niet transparant genoeg geregistreerd.

Het gemiddelde pensioen in januari 2026 was 1.787 euro. Een gepensioneerde moet dus gemiddeld 572 euro per maand bijpassen bovenop zijn pensioen om een verblijf te kunnen betalen.

Die kosten worden wel verlicht via de zorgbudgetten van de Vlaamse overheid. Alle bewoners in woonzorgcentra hebben recht op een zorgbudget van 140 euro per maand. Een derde van de bewoners krijgt daarnaast ook het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood, dat kan oplopen tot 739 euro per maand. Heel wat ouderen hebben ook een vermogen opgebouwd dat ze kunnen aanspreken om de factuur te betalen.

Sinds 2024 zijn de prijzen van de rusthuizen ook gekoppeld aan de indexering van de pensioenen. Dat betekent dat woonzorgcentra hun prijzen alleen nog mogen verhogen nadat de pensioenen (als gevolg van de spilindex) aangepast zijn. Maar toch dekt de indexering van de pensioenen de stijgende rusthuisfactuur meestal niet volledig.

Uit de cijfers van Okra blijkt dat de pensioenen in een jaar tijd met 2 procent gestegen zijn, de rusthuisfactuur met 2,8 procent. Het gemiddelde pensioen steeg dus zo'n 34 euro per maand, terwijl de factuur van het woonzorgcentrum ongeveer 47 euro opliep.

Okra pleit daarom voor inkomens- en vermogensgerelateerde tarieven in de ouderenzorg, zegt voorzitter Herman Fonck: "Bewoners zouden hoogstens 75 procent van hun nettopensioen moeten betalen voor het woonzorgcentrum."

Er is helaas nog een andere zekerheid in de jaarlijkse cijfers, want naast de verschillen in betaalbaarheid rapporteert Okra ook deze keer grote verschillen in zorgkwaliteit. Die hangt volgens Okra sterk samen met het aantal personeelsleden per bewoner.

Gemiddeld zijn er 44 voltijdse zorgverleners per 100 bewoners. Maar die cijfers lopen sterk uiteen: in sommige woonzorgcentra zijn er maar 20 zorgverleners per 100 bewoners, terwijl dat elders oploopt tot 90.

De commerciële woonzorgcentra, die gemiddeld het duurst zijn, zetten gemiddeld minder personeel in. De publieke voorzieningen, die uitgebaat worden door steden en gemeenten, zijn dan weer het goedkoopst en zetten het meeste personeel in.

"52 woonzorgcentra in Vlaanderen voldoen zelfs niet aan de minimumnorm van één verpleegkundige per tien bewoners, terwijl er 24/7 een verpleegkundige permanentie moet zijn." Bijna drie vierde daarvan zijn commerciële centra, vooral van de Armonea-groep, naast Emeis, Vulpia en Korian.

Nu al gaan de meeste klachten van zowel bewoners als personeel over een te lage personeelsbezetting. Okra vraagt dan ook dat de huidige normen behouden blijven bij de geplande hervorming van de personeelsregels.