Onderhandelaars van het Europees parlement en de lidstaten raken het maar niet eens over een update van de rechten van luchtvaartpassagiers. Voor het eerst in 13 jaar moeten ze een akkoord vinden in een "Verzoeningscomité”. Nachtelijk overleg deze week sprong af, omdat het Parlement niet wil inbinden op de bestaande consumentenrechten.
Herziening rechten vliegtuigpassagiers zit muurvast in Europees Verzoeningscomité
Een vertraagde vlucht is altijd een beetje balen. Al horen we in de Europese Unie bij de gelukkigen: reizigers zijn goed beschermd tegen vertragingen, annulering of overboeking. De compensatiebedragen lopen op tot 600 euro, afhankelijk van hoelang je vliegt. En dat is allemaal geregeld in Verordening 261/2004.
Goed voor gedupeerde reizigers, een zware dobber voor luchtvaartmaatschappijen.
Door de jaren heen gingen steeds meer stemmen op om op zoek te gaan naar een beter evenwicht tussen de rechten van passagiers en de belangen van de maatschappijen.
Twaalf jaar onderhandelen
De aanzet tot een herziening kwam er in 2013: de stelde onder meer voor om pas compensaties toe te kennen vanaf 5 uur vertraging.
Dat zou de kosten voor luchtvaartmaatschappijen beperken. “Teveel op maat van de sector”, klonk de kritiek meteen. De sector zelf was dan weer niet opgezet met het gratis verplicht stuk handbagage. Dat zet het verdienmodel onder druk.
Ook het Europees Parlement toonde zich kritisch en kwam een jaar later met een duidelijke positie: de huidige regels moeten minstens behouden blijven, dus vanaf drie uur vertraging moet je een compensatie krijgen.
De landen deden er maar liefst 12 jaar over en raakten het pas vorig jaar eens om pas te vergoeden vanaf 4 uur vertraging voor korte vluchten en 6 voor langere. In oktober volgden informele “” waar de twee wetgevende partners (het Europees Parlement en de ) tot een compromis moeten komen, maar die sprongen snel af.
Er moest een tweede lezing volgen. Het Parlement sprak zich in januari van dit jaar nog eens bijna unaniem uit voor een minstens even sterke bescherming van passagiers. Met gratis handbagage.
De parlementsleden vragen ook om het recht op compensatie vanaf drie uur vertraging te behouden en dringen aan op eenvoudigere procedures om terug te betalen. Maar dat bleef onverteerbaar voor de lidstaten.
En zo werd een heel technische kwestie over vlieguren en bedragen de inzet van een heftige politieke strijd. En moest er een Verzoeningscomité samengeroepen worden.
15 juni is de deadline
Het Bemiddelingscomité, zoals het Verzoeningscomité formeel heet, werd in 1993 officieel in het leven geroepen bij de ondertekening van het Verdrag van Maastricht en was de officiële laatste stap in de tweede lezing als het Europees Parlement en de Raad eerder niet uit raakten.
13 jaar geleden werd het vaak logge overleg vervangen door de informele triloogonderhandeling, waarbij de twee wetgevende instanties een politiek akkoord sluiten, voor dat formeel wordt afgehandeld in het Parlement en de Raad. Nu dat informele overleg afsprong, moest het Verzoeningscomité opnieuw afgestoft worden.
27 ambassadeurs en 27 Europese parlementsleden moeten op zoek naar dat akkoord, met de Europese Commissie als neutrale bemiddelaar. Ze kwamen voor het eerst samen op 20 april en moeten binnen de zes weken een akkoord vinden. 15 juni is de deadline.
Is er tegen dan geen akkoord, dan vervalt het voorstel en blijven de huidige regels behouden. En dat vindt het Parlement misschien niet de slechtste uitkomst.
Wat staat er in de nieuwe tekst?
Cyprus, dat nog tot eind juni voorzitter is van de Europese raad kwam met een compromisvoorstel. Daarin zitten vooropgestelde formulieren die het getroffen reizigers makkelijker moeten maken om een compensatie aan te vragen. Nu doet zowat de helft van hen dat.
Een goeie zaak, vindt ook het Parlement dat verder niet wil raken aan de bedragen en de vluchtduur. Een vaste compensatie, ongeacht de duur van de vlucht kon dan weer niet genoeg landen overtuigen. En dus zat het na 16 uur onderhandelen muurvast en stapten de parlementsleden woensdagochtend weg van het overleg.
“Het moest niet vannacht. We zijn niet tegen modernisering maar we gaan niet raken aan consumentenrechten. We hebben liever geen akkoord -waardoor alles bij het oude blijft- dan dat we toegeven.”
Waarom willen de landen niet mee?
Consumentenbescherming is één van de paradepaardjes van de EU: dicht bij de mensen, waarom zou je daaraan raken?
Consumentenorganisaties juichen de eisen van het Parlement toe, maar de luchtvaartsector waarschuwt voor duurdere tickets wanneer de regelgeving te streng wordt. En dat terwijl die sector al zwaar onder vuur ligt, zeker sinds de oorlog in Iran uitbrak en de kerosineprijzen de hoogte inschoten. Heel wat landen willen de sector wat ontzien.
Uiteraard moeten passagiersrechten gewaarborgd blijven, maar Frankrijk op kop wijst op de nood aan meer evenwicht.
De financiële kost van compensaties is te zwaar als je het in verhouding zet tot het aantal vluchten dat de vertragingsdrempel overschrijdt, klinkt het. Bovendien moeten alleen Europese maatschappijen de compensaties betalen, Amerikaanse of Chinese luchtvaartmaatschappijen zijn daar alleen toe verplicht als de vlucht op een luchthaven in de EU vertrekt.
Maak de compensatie budgetneutraal, vraagt Frankrijk. Onbespreekbaar voor het Parlement, maar voorlopig scharen voldoende landen zich achter dat voorstel om het overeind te houden. Daar is een voor nodig, 15 lidstaten die 65 procent van de bevolking vertegenwoordigen. Die is -als het akkoord er is- ook nodig om het finaal goed te keuren.
Op zoek naar landingsbaan
Na de zware onderhandelingsnacht van dinsdag op woensdag wordt er sinds dinsdagmiddag in kleine groepjes verder gepraat, op zoek naar een landingsbaan. Eens die er is, kan het verzoeningscomité opnieuw samenkomen. Er is dus nog tijd tot 15 juni. Om een akkoord te sluiten? Of toch niet?
Als we het Parlement mogen geloven, zullen we er als consument niet slechter vanaf komen.
