'Blind Gekocht'-koppel slaapt met 5 in 1 kamer: is samen slapen met je kinderen een goed idee?

Voor sommigen doet het de wenkbrauwen fronsen, voor anderen is het normaal: met kinderen in hetzelfde bed of dezelfde kamer slapen. De nieuwe aflevering van 'Blind Gekocht' doet in ieder geval veel stof opwaaien. Daarin vertelt het laatste koppel - Sofie en Giovanni - dat ze al jaren met hun kinderen in dezelfde kamer slapen.

Kind en Gezin raadt aan om zeker de eerste 6 maanden de baby in dezelfde ruimte te laten slapen. "Zo kun je het kind voeden, troosten en snel reageren op behoeften", klinkt het. Ook overdag slaapt de baby best in de ruimte waar jij bent. "'s Nachts slaapt je baby zo dicht mogelijk naast het bed van ouders, maar wel in een eigen bed", staat op de website te lezen. 

Samenslapen in een kamer heeft vooral praktische voordelen, ook als de kinderen ouder zijn. "Soms slapen ze beter wanneer de ouders in de buurt zijn", zegt professor Johan Verbraecken. Hij is medisch coördinator in het Slaapcentrum van het UZA. "Ook om snel en comfortabel borstvoeding te geven kan het helpen. Bovendien geeft het de ouders een gevoel van verbondenheid." 

Een kamer delen met een jong kind kan dus zeker voordelen hebben, maar een bed delen is een ander verhaal. Zeker bij jonge baby's, die tijdens de slaap nog erg kwetsbaar zijn, wordt het afgeraden door Kind en Gezin en professor Verbraecken om samen in 1 bed te slapen. "Vanuit het oogpunt van de slaapgeneeskunde zou ik aanraden om apart te slapen", zegt Verbraecken. "Er zijn te veel nadelen aan verbonden." 

Er is wetenschappelijk onderzoek gedaan naar hoe je samen met je kind een kamer kan delen. Hierop zijn internationale richtlijnen gemaakt, waar Kind en Gezin hun adviezen op baseert. Naar het effect van samen slapen - op zowel ouder als kind - is nagenoeg geen onderzoek gedaan, zegt Verbraecken. Toch ziet de professor een aantal nadelen in de praktijk.

Zo kan samen in een bed slapen een gevaar zijn voor de veiligheid. "Zeker bij jonge kinderen kan de ouder zich onbewust op het kind leggen tijdens het draaien. Zo krijgt het kind geen lucht meer." 

Wanneer meerdere mensen in een kamer slapen en niet in hetzelfde bed, zijn de fysieke risico's minder groot. Toch blijft het belangrijk om een paar zaken in het achterhoofd te houden, zegt Verbraecken. 

Kinderen hebben een heel ander slaap-waakritme dan de ouders. "Wanneer het kind moe is, rond 8 uur, zijn de ouders dat nog niet. De ouder heeft dan weer behoefte om in de ochtend wat langer te slapen, maar het kind niet. Dit heeft effect op de slaapkwaliteit van ieder gezinslid."

Daarnaast kan de intimiteit van de ouders worden belemmerd. "Zeker met oudere kinderen doe je niet altijd wat je wil in bed. Dat is toch een van de grootste nadelen."

Ten slotte is het volgens Verbraecken een nadeel dat het kind niet goed leert om zelfstandig te slapen. "Het kind beseft goed wat de nabijheid van de ouder betekent. Zo weten ze dat als ze huilen, er direct iemand aanwezig is om hen te troosten. Het is dan heel moeilijk om het kind alleen te leren slapen." 

Tine Vandamme, psychopedagoog bij het Kind en Gezin benadrukt dat de veiligste slaapplek voor een baby het eigen bed in de nabijheid van de ouders is. "Maar we weten ook dat het altijd kan voorkomen dat je samen met je baby in bed in slaap valt, bijvoorbeeld tijdens een nachtvoeding of het troosten." 

"Daarom is het belangrijk dat elke ouder weet wat je kan doen om de risico's zoveel mogelijk te beperken . Haal zeker alle losse dekens en kussens van het bed. Trek de baby een slaapzak aan en leg het niet in een babynestje of tussen kussens. Leg het matras van het ouderlijk bed op de grond, zo verkom je een eventuele val."

In plaats van een bed te delen, kan je ook een co-sleeper of aanschuifbed naast het bed te zetten. Volgens Kind en Gezin is dit een veilig alternatief om toch dicht bij elkaar te slapen. Het is hierbij belangrijk om de zijkant omhoog te doen, zodat de baby niet in het grote bed kan rollen. 

Wanneer er gekozen wordt voor het delen van een slaapkamer, benadrukt professor Verbraecken dat verluchten heel belangrijk is. "Wanneer je met zoveel in een kamer slaapt, kan de temperatuur snel te hoog worden. Daardoor kan je suf wakker worden. Verluchten is dus heel belangrijk." 

Veel ouders komen in situaties terecht waarin samen slapen ontstaat, omdat het helpt bij onrust bij de baby en de eigen vermoeidheid, legt Vandamme uit. "Dan is het belangrijk dat we eerst luisteren: hoe ervaren ouders de nachten? Wat hebben zij en hun kind nodig, en wat voelt haalbaar?"

"Veel ouders vragen zich af wat ze mogen verwachten van de slaap van hun baby. Babyslaap verloopt vaak in korte stukjes en onwtikkeld zich stap voor stap. Dat is een normaal groeiproces dat tijd en ondersteuning vraagt. Elk kind heeft bovendien een eigen, typisch slaappatroon", vertelt Vandamme. 

Kind en Gezin benadrukt dat een baby vaak in kleine stukjes slaapt. "Informatie over normale babyslaap helpt om meer realistische verwachtingen te stellen. Weten dat er niets mis is met je baby en weten dat het niet aan jou ligt kan helpen bij veilig slapen. Ouders hoeven dan niet te zoeken naar trucjes om de baby sneller in slaap te laten vallen", zegt Vandamme. 

Samen slapen is een gevoelig onderwerp, klinkt het nog. "Veel mensen durven er niet altijd openlijk over te praten. Maar zo creëer je dus onveilige situaties. Ouders gaan denken dat ze hun kind helemaal niet in bed mogen nemen en gaan in de sofa liggen om bijvoorbeeld hun baby te voeden. Soms vallen ze dan in slaap, wat net gevaarlijker is. Daarom vinden we het belangrijk om samen slapen uit de taboe-sfeer te halen en zonder oordeel te luisteren. Zo kunnen we samen zoeken naar manieren om de nachten zo veilig en haalbaar mogelijk te organiseren", aldus Vandamme. 

Nee, en dat komt omdat er ook geen pasklaar antwoord is op de vraag of een kamer delen een goed idee is of niet. Wel is een bed delen zelden goed. Professor Verbraecken zegt  weinig voordelen te zien van samen slapen, terwijl slaapcoaches minder negatief zijn. 

Sowieso is samen slapen met je kind in dezelfde kamer geen 'nieuw fenomeen'. Slaapcoach Anouk Van Nuffel benadrukt de lange geschiedenis van samen slapen. "We slapen als mens al duizenden jaren samen met onze kinderen. Dat is pas sinds de industrialisering zo'n 100 tot 200 jaar geleden veranderd." 

Ook in bepaalde culturen is het gebruikelijk. "Japanse en Chinese moeders, bijvoorbeeld, vinden het ondenkbaar om niet dicht bij hun kinderen te slapen", zegt Van Nuffel. 

Volgens professor Verbraecken is het belangrijk dat het kind alleen leert te slapen. "Als je dat niet doet, dan kan dat tot drama's leiden." Zo kan het lijken alsof het kind slaapproblemen heeft, ook al is dat niet altijd zo. "Dat moet je doorbreken. Hoe langer je samen slapen volhoudt, hoe moeilijker het wordt om je kind alleen te laten slapen", aldus Verbraecken. 

De slaapcoaches benadrukken dan weer dat het een overweging is die de ouders moeten maken. "Er is geen bewijs dat samen slapen met je kind leidt tot meer slaapproblemen, of dat het in de weg staat van de ontwikkeling van zelfstandigheid", beweert Van Nuffel. "Ouders vertellen dat het niet mag, helpt ook niemand. De praktijk toont ons dat ze het toch doen. Ze moeten dus vooral goed geïnformeerd worden." 

"Het is belangrijk dat de ouder doet waar die zich goed bij voelt", benadrukt ook slaapcoach Nathalie Schittekatte. "Je hangt ook niet vast aan één keuze. Met de komst van een nieuw kind kan de situatie snel veranderen. De meeste kinderen kunnen op elke leeftijd leren om zelfstandig te slapen." 

Veilig slapen vraagt om duidelijke informatie én ondersteuning van gezinnen, zegt Tine Vandamme van Kind en Gezin. "Ouders hebben naast informatie ook steun uit hun omgeving nodig om veilig slapen toe te passen en vol te houden", aldus Vandamme. 

"Veilig slapen gaat hand in hand met steun bij babyslaap. Een baby veilig laten slapen is moeilijker als hij onrustig is of moeite heeft met slapen." Manieren om de baby tot rust te brengen, kunnen het verschil maken. "Denk aan tips voor babyslaap, een slaapritueel en het knuffeldoekje, bijvoorbeeld."