Achter het wereldberoemde sekssymbool Marilyn Monroe schuilde een ambitieuze actrice die meer wilde zijn dan het imago dat Hollywood van haar maakte. Dat zegt filmhistoricus Anke Brouwers (KASK Gent) nu het Hollywoodicoon 100 jaar geleden werd geboren. "Ze werd vaak gezien als product, niet als mens." Brouwers blikt terug op haar carrière.
De vrouw die veel meer wou zijn dan het sekssymbool: 100 jaar geleden is Marilyn Monroe geboren
Geboren als Norma Jeane Mortenson groeide Marilyn Monroe uit tot een van de grootste sterren van de 20e eeuw. Tijdens haar carrière speelde ze in 29 films en werkte ze samen met gerenommeerde regisseurs als Billy Wilder en John Huston. Toch verliep haar weg naar de top volgens filmhistoricus Anke Brouwers (KASK Gent) zoals die van veel jonge actrices in het studiosysteem van Hollywood.
"Je begon als een starlet, iemand die droomde van een carrière als acteur of actrice. Dan moest je onderaan de ladder beginnen", vertelt Brouwers in 'De wereld van Sofie' op Radio 1. "In haar geval waren dat vaak kleine rollen als showgirl, serveerster of het zusje, liefje of vriendinnetje van een ander personage. Dat waren de typische rollen die aansloten bij haar uiterlijk."
Doorbraak als lustobject
Monroe brak definitief door in het midden van de jaren 50. Films als 'Gentlemen prefer blondes' (1953) maakten van haar een wereldster. "Ze werd toen heel nadrukkelijk gecast als een object van verlangen", zegt Brouwers. "Iemand naar wie gekeken moest worden."
In de musical 'Gentlemen prefer blondes' van Howard Hawks zingt Monroe het iconische 'Diamonds are a girl's best friend', een scène die later door Madonna werd geëerd in de videoclip van 'Material Girl'.
Volgens Brouwers is de film opvallender dan vaak wordt gedacht. "Je ziet 2 vrouwen, Marilyn Monroe en Jane Russell die initiatief nemen, onafhankelijk zijn en plezier maken. Uiteindelijk eindigt de film wel met een klassiek huwelijk, maar voor die tijd zaten er toch verrassend moderne elementen in."
De jurk die geschiedenis schreef
Nog iconischer werd Monroe met 'The seven year itch' uit 1955. Het beeld van de actrice boven een New Yorks metrorooster, terwijl haar witte jurk opwaait, behoort tot dé bekendste filmbeelden ooit.
"Dat moment is ontelbare keren gerefereerd en geïmiteerd", zegt Brouwers. Zelfs mensen die de film nooit hebben gezien, herkennen dat beeld meteen.
Vier jaar later volgde een nieuwe klassieker van Billy Wilder: 'Some like it hot' (1959), waarin Monroe samenspeelde met Jack Lemmon en Tony Curtis.
"De film is ook bekend door de verhalen over de moeizame opnames. Zo moesten sommige simpele scènes tientallen keren opnieuw opgenomen worden", aldus Brouwers. "Op dat moment ging het in haar privéleven al niet goed."
"Mensen waren jaloers op Curtis omdat hij Monroe mocht kussen voor de camera. Zelf zei hij daar later over: 'Kissing Marilyn Monroe was like kissing Hitler.' Een bizarre vergelijking, maar wat hij vooral wilde zeggen, was dat de samenwerking erg moeilijk verliep."
Vandaag zouden we veel sneller herkennen dat zij mentale hulp nodig had
Anke Brouwers, filmhistoricus
Met de kennis van vandaag kijken we volgens Brouwers anders naar die periode. "Vandaag zouden we wellicht sneller herkennen dat hier iemand worstelt met ernstige mentale problemen. Maar toen werd dat veel minder gezien."
Ze werd niet als mens beschouwd
Volgens Brouwers, ligt daar ook een deel van de tragedie van Monroe. "Ze werd niet als echte mens beschouwd. Ze was de 'sexbom Monroe'. Dat beeld overheerste alles."
Ze droomde van rollen met psychologische diepgang
Anke Brouwers, filmhistoricus
Nochtans wilde Monroe meer zijn dan het sekssymbool dat Hollywood van haar maakte. "Ze wilde drama spelen en ernstig genomen worden als actrice. Ze droomde van rollen met psychologische diepgang, maar die kreeg ze pas laat in haar carrière."
Tegelijk benadrukt Brouwers dat Monroe vaak onderschat wordt als actrice. "Ze was ontzettend goed in komedie. Haar komische timing was uitstekend. bovendien speelde ze heel bewust met haar eigen imago en wist ze perfect hoe ze humor kon gebruiken."
Op zoek naar erkenning
Om zich verder te ontwikkelen trok Monroe naar New York, waar ze les volgde bij de invloedrijke acteercoach Lee Strasberg. "Vanaf dat moment begon ze ook meer eisen te stellen", vertelt Brouwers. "De studio's wilden haar blijven casten in dezelfde rollen, maar zij wilde uitdagender werk."
Die kans kreeg Monroe volgens Brouwers pas echt met 'The Misfits' (1961), geschreven door haar toenmalige echtgenoot Arthur Miller en geregisseerd door John Huston.
"In die film kon ze eindelijk haar kwetsbaarheid tonen. Verdriet en eenzaamheid: emoties die niet pasten binnen het beeld dat Hollywood van haar had gemaakt."
'The Misfits' zou uiteindelijk haar laatste afgewerkte film worden. "Als je die film ziet, vraag je je af welke richting haar carrière nog had kunnen uitgaan", zegt Brouwers. "Ik denk dat daar een heel interessant tweede hoofdstuk had kunnen beginnen, maar dat hebben we helaas nooit mogen zien."
Ook haar zang blijft nazinderen
Volgens de filmhistoricus valt er ook nog een andere kant van Monroe te ontdekken: die van de zangeres. In verschillende films bracht ze nummers die vandaag nog altijd bekend zijn, zoals 'River of No Return'.
"Ze had misschien niet de beste of de sterkste stem van Hollywood, maar wel een degelijke. Die muzikale momenten zijn vaak echte showstoppers. Het verhaal staat even stil en alle aandacht gaat naar haar."
Ook de teksten blijken de moeite waard om opnieuw te beluisteren. "Daar zit vaak veel ironie in. Als je sommige nummers vandaag hoort, lijkt het soms alsof ze ook over haar eigen imago en leven zingt", besluit Brouwers.
Beluister: Filmhistoricus Anke Brouwers in 'De wereld van Sofie'
