Ondertussen zijn er al 83 haaien aangespoeld aan de kust. Het gaat om gevlekte gladde haaien tot 1 meter lang. Vorige week donderdag ontdekte een wandelaar 's avonds de eerste haaien. Tijdens het weekend bleven er kleine haaien aanspoelen. Het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) vermoedt dat de haaien per ongeluk werden gevangen door vissers en teruggegooid. Dat is perfect legaal.
Al meer dan 80 haaien aangespoeld aan westkust: "Mogelijk teruggegooid in zee door vissers, maar dat mag"
Aan de westkust zijn er intussen 83 haaien aangespoeld. Dat zegt de milieudienst van Koksijde. Tot nu zijn er 57 individuen onderzocht en 7 exemplaren werden ingevroren voor verdere dissectie en analyse. Samen met het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN) onderzoekt het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) nu of de oorsprong en mogelijke vangstlocatie van de dieren kunnen worden achterhaald.
De dieren zien er volledig intact uit. Er zijn geen duidelijke verwondingen die wijzen op bijtsporen. Daarom werd al snel gedacht dat de haaien per ongeluk werden gevangen door de visserij en in de zee werden teruggegooid. "Dat blijft voorlopig de grootste hypothese", klinkt het bij onderzoekster Joanna Desmidt van ILVO. "Door de aantallen, door de locatie, door het gedrag dat we kennen van de dieren."
De gevlekte gladde haai is commercieel weinig interessant. Vissers gooien de dieren dan vaak overboord, maar dat mag
Joanna Desmidt, onderzoeker ILVO
Aanlandingsplicht
"De vissers zijn momenteel actief langs de kust op zoek naar soorten als garnalen en platvis. Daarbij kunnen ze grote groepen haaien in hun netten krijgen. Omdat de gevlekte gladde haai commercieel weinig interessant is en er geen quotum op staat, gooien vissers de dieren vaak overboord. Dat is wettelijk toegestaan: de soort valt niet onder de Europese aanlandingsplicht."
Die aanlandingsplicht bepaalt dat vissers gevangen soorten waar een quotum voor geldt, moeten meenemen naar de haven in plaats van ze terug in zee te gooien. Maar voor de gevlekte gladde haai is dat quotum er dus niet.
Of de dieren nog levend waren toen ze gevangen werden, is niet zeker. "Het verblijf in een net brengt veel stress met zich mee en kan dodelijk zijn. Maar het is ook mogelijk dat ze al dood waren toen ze overboord gingen. Ook dat is legaal: de vissers mogen vissen zonder quotum zowel dood als levend weer overboord gooien."
Ook andere verklaringen
Toch sluit Desmidt ook andere verklaringen niet uit. "De haaien kunnen ook verrast zijn door de getijden of door verschuivende zandbanken, waardoor ze op het strand belandden en stikten. Een milieuramp is dan weer onwaarschijnlijk: daarbij zouden normaal ook andere soorten aanspoelen, en dat is hier niet het geval."
Wat er precies is gebeurd, moet het verdere onderzoek dus uitwijzen. Desmidt verwacht wel dat de aantallen nu snel zullen afnemen. "De exemplaren die nu nog aanspoelen, verkeren al in een vergevorderde staat van ontbinding. Ze worden van het strand verwijderd en vernietigd."
Mogelijk is een nieuwe kraamkamer ontstaan voor de kust van De Panne en Koksijde
Joanna Desmidt, onderzoeker ILVO
Het is niet uitzonderlijk dat er nu zo veel van die gevlekte gladde haaien aan onze kust te spotten zijn. "Nu zitten die in onze wateren. Tijdens de winter trekken ze meer naar de warmere wateren in het zuiden."
"De aangespoelde dieren blijken voornamelijk volwassen vrouwtjes te zijn, vaak met ongeboren jongen", vertelt Desmidt. "Een mogelijke hypothese is dat de dieren op weg waren naar de Nederlandse kust; meer bepaald de westelijke Scheldedelta. Dat is ondiep water, waar ze veilig zijn voor predatoren."
"Voor de haaien is het een veilige plek om hun jongen af te zetten en ze te laten groeien. Ze kunnen zich er goed verstoppen en er is ook genoeg voedsel beschikbaar. Waarom haaien een bepaald gebied als kraamkamer uitkiezen, weten we nog niet goed. Maar het gaat alleszins om een natuurlijk gedrag, zonder tussenkomst van de mens."
De Scheldedelta werd vorig jaar erkend als een Important Shark and Ray Area vanwege zijn functie als kraamkamer voor deze soort. Maar er is nog een andere piste. "Het kan ook zijn dat er zich zo'n kraamkamergebied heeft ontwikkeld in de omgeving van De Panne en Koksijde, aangezien er nu zoveel van die haaien voor de westkust worden gevonden."
Tijdelijk sluiten voor visserij?
De Scheldedelta is al erkend als kraamkamer voor de gevlekte gladde haai, maar de zone bij Koksijde is dat nog niet. "Als uit het onderzoek blijkt dat er ook daar een kraamkamer is, willen we wel nagaan of we dat gebied tijdelijk kunnen laten sluiten voor visserij. Maar zo'n sluiting juridisch rond krijgen, kost wel tijd. En het is heel moeilijk om die ook écht sluitend te maken. Ook in de Scheldedelta is er nog geen sluiting van toepassing", besluit Desmidt.
Regionaal nieuws uit West-Vlaanderen
Gepubliceerd:
