Psychiatrisch ziekenhuis Alexianen in Tienen verbiedt roken op volledige campus

De beslissing betekent concreet dat roken volledig verdwijnt uit het dagelijkse ritme van de zorgomgeving. Tijdens therapieën en daartussen is er geen mogelijkheid meer om even een sigaret op te steken. Wie toch wil roken, moet daarvoor buiten het ziekenhuisdomein gaan.

Volgens Jill Hermans, directeur zorg, is de stap noodzakelijk. "Roken is, naast alcohol, een van de meest dodelijke copingmechanismen die we als samenleving zijn gaan normaliseren. In een omgeving waar mensen werken aan herstel en veerkracht past dat niet langer."

Voor bezoekers en familie gold er al langer een beperking, maar vanaf nu geldt de regel voor iedereen. Daarmee wil het ziekenhuis een duidelijke norm stellen: zorg en roken horen niet samen.

De beslissing komt er ook na interne metingen. Daaruit blijkt dat het aantal rokers en het gebruik van sigaretten binnen de patiëntenpopulatie erg hoog ligt. Dat heeft onder meer te maken met de aanwezige verslavingszorg.

"Wat we vaak zien, is een verschuiving van middelen", zegt Hermans. "Mensen die stoppen met alcohol of drugs grijpen soms meer naar sigaretten. Dat is echter de slechtst mogelijke vervanging en die cirkel willen we doorbreken."

Ook de zichtbaarheid van roken speelt een rol. Wie anderen ziet roken, wordt sneller zelf verleid om weer te beginnen. In een psychiatrische setting leidt dat geregeld tot herval of zelfs een eerste kennismaking met nicotine.

De maatregel past in een bredere maatschappelijke beweging: Generatie Rookvrij. Die streeft naar een samenleving waarin kinderen geboren vanaf 2019 volledig zonder tabak en nicotine kunnen opgroeien.

Het ziekenhuis wil daar actief aan bijdragen door een duidelijke omgeving te creëren waar roken niet meer als normaal wordt beschouwd. "We merken dat mensen tijdens een opname soms beginnen of hervallen met roken. Dat willen we doorbreken", zegt Hermans.

De overgang wordt niet aan het toeval overgelaten. Patiënten krijgen begeleiding van een tabakoloog, zowel individueel als in groep. Daarnaast zijn er hulpmiddelen zoals nicotinepleisters, kauwtabletten en andere vervangproducten.

Vooral in de eerste dagen is ondersteuning cruciaal om ontwenningsverschijnselen op te vangen. "We willen dat mensen zo weinig mogelijk last hebben van die afkickperiode", klinkt het.

Hoewel patiënten vrij zijn om het domein te verlaten en daar eventueel te roken, probeert het ziekenhuis hen ook actief te ontmoedigen. Elke nieuwe sigaret verhoogt immers opnieuw de afhankelijkheid en maakt het stoppen moeilijker.

De maatregel roept ook spanning op bij patiënten, zeker bij wie al meerdere verslavingen tegelijk moet aanpakken. Toch blijkt uit gesprekken dat de meeste rokers wel degelijk willen stoppen.

"Bijna niemand zegt dat hij gelukkig is met roken en wil doorgaan", aldus Hermans. "Maar het blijft een grote stap. Daarom zetten we sterk in op dialoog en begeleiding."

De invoering gebeurde niet plots. Een jaar lang werd het onderwerp besproken in de patiëntenraad, waar directie en patiënten samen zoeken naar oplossingen.

De Alexianen Zorggroep staat niet alleen. Samen met zusterorganisatie Multiversum in Antwerpen – ook onderdeel van zorggroep Evara – gaat het rookvrije beleid op dezelfde dag van start.

Toch blijft het uitzonderlijk dat een volledige psychiatrische ziekenhuiscampus zo ver gaat. Daarmee positioneert Tienen zich als voortrekker in een bredere gezondheidsbeweging.