Het plaatselijk zware onweer met veel neerslag van vanochtend viel op andere plaatsen en op een ander tijdstip dan voorspeld. Vooral in het centrum van het land leidde dat lokaal tot wateroverlast. Hoe komt het dat weervoorspellingen er soms naast lijken te zitten? "Voorspelbaarheid is enorm verbeterd, maar exacte timing en locatie van buien blijven moeilijk nauwkeurig te voorspellen."
Na het hevige onweer en de wateroverlast van deze ochtend: waarom exacte timing en locatie van buien voorspellen zo moeilijk blijft
Moonray Grunewald
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Gisteren en vanochtend zorgde hevig onweer voor wateroverlast in het centrum van het land, met ondergelopen kelders en straten.
Weerman en meteoroloog Samuel Helsen geeft toe dat de timing en locatie van de buien anders uitvielen dan voorspeld, door een samenspel van een koufront en een warme, vochtige luchtmassa.
Toch zijn weervoorspellingen volgens Helsen betrouwbaarder dan mensen denken: "De voorspelbaarheid is enorm verbeterd, we scoren tegenwoordig meer dan 95 procent nauwkeurigheid."
De exacte locatie en timing van buien blijven moeilijk te voorspellen, omdat buienvorming begint op een zeer kleine schaal en sterk afhangt van toeval.
De klimaatopwarming maakt het er niet makkelijker op: een warmere atmosfeer houdt meer vocht vast, waardoor neerslag extremer wordt als die toch valt.
Ondergelopen kelders en wagens die een weg zoeken door een plas water. Vooral in het centrum van het land viel er, tot de verbazing van de inwoners, vanochtend plots heel wat meer water uit de lucht dan verwacht. En dat had vooral te maken met de weerberichten.
"Weervoorspellingen lijken er misschien vaak naast te zitten, maar dat klopt eigenlijk niet", weerlegt weerman en meteoroloog Samuel Helsen. "De voorspelbaarheid is juist enorm verbeterd, we scoren tegenwoordig meer dan 95 procent nauwkeurigheid."
"Alleen herinneren mensen zich vooral de voorspellingen die fout zaten: die keren dat ze geen paraplu mee hadden, terwijl het weerbericht zei dat het grotendeels droog zou zijn. De meeste juiste voorspellingen laten we gewoon aan ons voorbijgaan. Wetenschappelijk gezien is de accuraatheid fors toegenomen."
Toch zat ook Helsen er gisteren naast, dat geeft hij eerlijk toe. "Gisterenavond had ik stevige buien verwacht, maar die bleven uit. Het was een heel onvoorspelbare situatie. Voor afgelopen nacht en vanochtend zat mijn voorspelling wel goed."
"Hangt af van weermodellen"
Het klinkt logisch dat je het weer niet 100 procent correct kunt voorspellen, toch lijken we dat wel te verwachten van onze weermannen en -vrouwen. "Een foute voorspelling hangt eigenlijk vooral af van de weermodellen die we gebruiken, die hadden de situatie verkeerd ingeschat", zegt Helsen. "Als een weermodel fout zit, kunnen wij als weerman ook fouten maken in onze interpretatie."
Beelden tonen wateroverlast: auto's in ondergelopen straten en houthakseldam begeeft het
Die weermodellen werken op een ingewikkeld wiskundig-fysisch model dat continu de toestand van de atmosfeer berekent. "Maar het weer is geen exacte wetenschap. Bepaalde processen, zoals buienvorming, beginnen op een zeer kleine microschaal. En hangen vaak af van toeval."
"Als meteorologen proberen we daarom verder te kijken dan de modellen, bijvoorbeeld naar achterliggende parameters. Zo proberen we de verschillende weersystemen te herkennen die verantwoordelijk zijn voor die regen- en onweersbuien."
Weermodel kan fenomenen soms niet berekenen
"Gisteren hadden we een speciale situatie", legt Helsen uit. "We hadden een aankomend koufront over de Noordzee en op land een zogenoemde 'thermische vore', dat is een warme, vochtige en mogelijk onstabiele luchtmassa waarin de wind plots van richting kan veranderen. Wanneer die 2 samenvloeien, kan dat een trigger zijn voor heel plotselinge regenbuien."
Die regenbuien waren gisterenmiddag voorspeld, maar bleven uiteindelijk uit. "Doordat die luchtmassa's niet over ons land bewogen, wel over Nederland", zegt Helsen. "'s Avonds zijn ze opgeschoven, waardoor er 's ochtends zware plaatselijke regenbuien waren met dus heel wat wateroverlast op verschillende plekken."
En net dat is de moeilijkheid, volgens Helsen. "Veel processen in een weermodel moeten we parametriseren. Dat betekent dat we fenomenen zoals wolkenvorming simuleren aan de hand van bijvoorbeeld temperatuur en vochtigheid. Die parameters zijn zo kleinschalig dat het model dat niet kan berekenen. Wat de onzekerheid van het model dus verklaart."
Bovendien maakt de klimaatopwarming het weer voorspellen niet gemakkelijker. "We zien vaker extremen en grotere contrasten vlak na elkaar. Een warmere atmosfeer kan per graad Celsius opwarming 7 procent meer vocht bevatten. Dat vocht wordt langer vastgehouden, maar als het eruit komt, is de neerslag direct veel extremer, zoals we vanochtend ook zagen."
Mensen willen weten of ze droog naar hun werk kunnen fietsen, daarom voorspellen we het weer
Is het dan eigenlijk wel nuttig om weervoorspellingen te maken? "Het is iets wat de mensen natuurlijk verwachten", zegt Helsen. "Mensen willen weten of ze droog naar hun werk kunnen fietsen of een tuinfeest kunnen houden. Het is handig en daarom maken we net die weervoorspellingen."
En dat lukt best wel aardig, meent Helsen dus. "De basisprincipes zoals temperatuur kunnen we goed inschatten, maar de exacte timing en locatie van geïsoleerde buien zijn vandaag, en waarschijnlijk ook in de nabije toekomst, moeilijk nauwkeurig te voorspellen. Daarom: check de buienradar."
