10 jaar geleden trok VRT de stekker uit Teletekst, een informatiekanaal via het tv-scherm. Vreemd genoeg werd geen enkele teletekstpagina gearchiveerd, maar dat was buiten IT'er Wim Dewijngaert gerekend. In volle covidperiode begon hij aan een waanzinnige zoektocht.
2020, het coronavirus is uitgebroken, we moeten allemaal in ons kot blijven. Weinigen zullen nog kunnen zeggen wat ze tijdens die lange dagen uitspookten om de tijd te doden. IT'er Wim Dewijngaert weet het nog héél goed.
"Ik kende iemand bij het VRT-archief en die had me verteld dat de pagina's die al die jaren op Teletekst waren verschenen, nooit waren bijgehouden of gearchiveerd. Dat vond ik zo jammer dat ik op zoek gegaan ben naar oude videocassettes."
Wacht. Oude cassettes?
"Ja, cassettes. Mensen hebben natuurlijk in al die jaren heel veel programma's opgenomen met hun videorecorder en samen met het tv-signaal is ook de teletekstinformatie opgeslagen op die videobanden."
Hoe werkte Teletekst?
"In de jaren 70 ontdekten ze bij de BBC dat je digitale informatie kon meesturen met het klassieke tv-signaal. Het gaat daarbij om een soort morsecode van witte en zwarte puntjes", legt Wim uit. "Die code kon dan door een decoder in je tv omgezet worden naar tekst en zelfs afbeeldingen."
"Dat signaal bovenaan het tv-beeld was onzichtbaar voor de kijker, maar als je een programma opnam, werd die informatie dus, zonder dat je het wist, mee opgeslagen."
Wim wist dus dat er op stoffige Vlaamse zolders dozen vol cassettes lagen, met daarop die verborgen Teletekst-pagina's, waarvan VRT dus niks had gearchiveerd.
De jacht op cassettes
En zo begon Wim aan zijn onwaarschijnlijke reis: "Ik ben tweedehandssites beginnen af te schuimen, op zoek naar mensen die cassettes van de hand deden. Met mijn oudste dochter reed ik heel Vlaanderen rond om die te gaan ophalen."
Wim verzamelde zo meer dan 2.000 videocassettes. 2 jaar lang was hij daarmee bezig. "Ik had ook niet altijd het juiste toestel om die cassettes af te spelen. Een had ik wel, maar ik moest bijvoorbeeld naar Nederland om een VCR-toestel van Philips te gaan halen. Bijna niemand had die toestellen nog."
Vaak moest ik de helft van de cassettes gewoon weggooien
"Soms moest ik er ook nog een klein bedrag voor betalen, terwijl ik vaak de helft van de cassettes moest weggooien, omdat er gewoon niks bruikbaars op stond."
En dan moest het moeilijkste nog komen, want Wim moest op die cassettes op zoek naar opgenomen VRT-programma's. Daar moest hij de Teletekst-codes uitfilteren en die reconstrueren tot een bruikbare pagina. Een monnikenwerk. Wim slaagde er uiteindelijk in om zo'n 2.000 Teletekst-pagina's weer tot leven te wekken. Hij heeft ze ook gedeeld met het VRT-archief én hij heeft er een boek over geschreven. "Het is een dik boek van 850 pagina's, met uiteraard veel kleurrijke afbeeldingen. Daardoor wil waarschijnlijk geen enkele uitgeverij het uitgeven."
Passie voor Teletekst
Vanwaar die verregaande passie voor Teletekst? "Mijn vader werkte bij Philips en daardoor waren wij een van de eersten die in 1980 zo'n Teletekst-decoder hadden."
"Ik was 10 jaar en ik was enorm onder de indruk. Dat er iemand in Brussel teksten typte en dat die dan als bij wonder op ons tv-toestel verschenen."
"In 1980 moest je wachten tot het 20 uur-journaal of het radionieuws om iets te weten te komen. Verder was er niks, nul. Bij Teletekst zag je het nieuws terwijl het gebeurde, dat was zo vernieuwend. Een internet avant la lettre."
TT-kunstenaar
Wim is vandaag nog een van de weinigen die in Vlaanderen nog Teletekstpagina's maakt, want in onder meer Nederland, Finland en Duitsland bestaat Teletekst nog altijd in zijn volle glorie.
"Ik maak dan bijvoorbeeld een pagina voor de feestdagen. Je kan met TT (kort voor Teletekst) eigenlijk heel mooie dingen maken. Je hebt ook maar zoveel lijnen en zoveel kleuren, het is als een sudoku voor ict'ers."
"Ik denk dat we in heel de wereld nog met een stuk of 5 à 6 mensen zijn die dat zo goed kunnen. We hebben ook samen een waarin we dingen delen en ook soms samenwerken als er veel pagina's moeten worden gemaakt."
Volgens Wim had Teletekst nog een mooie toekomst, ook in Vlaanderen. "Zeker voor oudere mensen zou het nog heel goed van pas komen. Je hebt niet de technische moeilijkheden zoals bij het internet, je hebt geen computer nodig en het is makkelijk te bedienen. Het had mooi kunnen zijn, ook nu nog."
Het nieuwsaanbod op Teletekst stopte dus in 2016, maar een klein deel leeft vandaag nog verder. Via de pagina 888 kan je live ondertiteling aanzetten.
