Gert Verhulst en James Cooke hebben een nieuwe single, 'Madiwodo'. Een afkorting voor 'Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag'. Het is 1 van vele afkortingen in onze taal. "We gebruiken ze om efficiënt te zijn", zegt professor Taalkunde Chris De Wulf (UAntwerpen). "Jongeren gebruiken het ook om hun identiteit te versterken."
VRT, m.a.w., kladiladi of madiwodo: waarom gebruiken we zoveel afkortingen in onze taal?
Rosalie Legrand
Gepubliceerd:
Elke woensdag gaat Peter Van de Veire in 'Goeiemorgen Morgen!' op Radio 2 samen met professor Taalkunde Chris De Wulf (UAntwerpen) op zoek naar de eigenheid van onze taal. Meer weten? Vorige keer vertelde hij over de herkomst van 'belasting', 'fiscus' en 'financiën'.
Professor Taalkunde Chris De Wulf (Antwerpen) weet waarom we zoveel afkortingen gebruiken. "Het gaat om efficiëntie. Er is snelheid mee gemoeid. Als je 'met andere woorden' altijd voluit schrijft, duurt dat veel langer dan dat je 'm.a.w.' gebruikt. In chattaal komen er daardoor steeds nieuwe afkortingen bij. 'Wdj' bijvoorbeeld, voor 'Wat doe je?'."
"Maar de efficiëntie kan ook liggen in de herkenbaarheid van afkortingen in de spreektaal. Als je naar iemand luistert, dan hoor en onthoud je de eerste klanken van een woord beter dan de laatste. Dus is het logisch dat je de initialen of eerste lettergrepen gebruikt om iets te verkorten. 'Kladiladi' staat voor 'klap die laptop dicht'. Die eerste lettergrepen zijn in de afkorting nog steeds goed te herkennen."
Woorden als 'kladiladi' of 'gesakoha' (gezellig samen koffie halen) komen vaak voort uit jongerentaal. "De jeugd vindt het belangrijk om zich als groep te onderscheiden en zo hun identiteit te versterken", zegt professor De Wulf. "Ze doen dat door woorden of afkortingen te gebruiken die alleen zij snappen."
Klassieke afkortingen en acroniemen
Niet elke afkorting is hetzelfde. "Bij de 'klassieke' afkorting gebruiken we de eerste letter van elk woord. VRT is een klassieke afkorting, want we gebruiken gewoon de eerste letter van 'Vlaamse' 'Radio' en 'Televisie'. NAVO is nog zo'n voorbeeld. Het staat voor 'Noord-Atlantische Verdragsorganisatie'."
Op het vlak van uitspraak is er wel een verschil. "Bij 'VRT' spreek je de letters apart uit. ‘NAVO’ spreek je uit alsof het een woord op zich is. Dat is dan een acroniem."
Lettergreepwoorden
“Er bestaan ook afkortingen waarbij we niet één maar meerdere eerste letters van de woorden nemen", zegt De Wulf.
'Madiwodo' is een lettergreepwoord. Met de eerste lettergreep van de aparte woorden vorm je een nieuw woord
Chris De Wulf, taalexpert
"Bijvoorbeeld: 'madiwodo', 'kladiladi' en 'gesakoha'. We noemen dat lettergreepwoorden. Met de eerste lettergreep van de aparte woorden vorm je een nieuw woord. 'Kladiladi' staat voor 'klap die laptop dicht'. 'Madiwodo' is 'maandag, dinsdag, woensdag, donderdag.' En 'gesakoha' is 'gezellig samen koffie halen'."
Veel lettergreepwoorden zijn een uitvinding van jongeren, maar er zijn ook veel 'serieuze' lettergreepwoorden. "Denk aan 'Benelux’ voor 'België, Nederland en Luxemburg'. Of 'horeca’, wat staat voor 'hotel restaurant café'.”
"In chattaal zijn lettergreepwoorden populair om een oproep te doen", zegt De Wulf. "Als je 'vrijmibo?' stuurt, betekent het dat je zin hebt in de 'vrijdagmiddagborrel', een apertiefmoment aan het einde van de week."
Clipping
De Wulf haalt nog een 3e variant aan van afkortingen. "Dat is 'clipping'. Waarbij je het laatste deel van het woord afsnijdt. Vaak eindigt de afkorting op de klinkers -o, -a of -i. Voorbeelden zijn 'depri’, wat van 'depressief' komt. 'Noncha' van nonchalant. Of 'afko', wat van afkorting komt."
'Luddevudde'
"'Ldvd' of 'luddevudde' is een uitzondering in het gebruik van afkortingen", zegt De Wulf. "Het is een afkorting voor 'liefdesverdriet' en bestaat al heel lang. Het is niet per se korter om 'luddevudde' uit te spreken of voluit te schrijven. Hier draait het om gevoelswaarde. Over liefdesverdriet praten kan een taboe zijn, omdat het nog pijnlijk is. Met 'ldvd' te gebruiken, geef je er een ludieke draai aan."
