Javier Bardem is schrikwekkend goed in 'The beloved'

In 'The beloved' speelt Javier Bardem de beroemde regisseur Esteban Martinez, die zijn dochter Emilia plots een rol aanbiedt in zijn nieuwe film.

Alleen: zij begrijpt niet waarom hij na 13 jaar weer contact zoekt, want als kind liet hij haar in de steek. Bovendien heeft hij een verleden met drankmisbruik en de reputatie een opvliegende tiran op de filmset te zijn.

Machtsmisbruik, toxische mannelijkheid, schuld en verantwoordelijkheid: 'The beloved' gaat geen moeilijke thema's uit de weg. 3 redenen om te gaan kijken – en 3 keer draait het om Javier Bardem.

Bijna 20 jaar geleden kreeg Javier Bardem zijn eerste Oscar voor zijn bijrol in 'No country for old men'. Anton Chigurh geldt nog steeds als een van de meest angstaanjagende schurken uit de moderne filmgeschiedenis. Maar zijn vertolking van Esteban Martinez in 'The beloved' is subtieler en gelaagder.

Hier gaat het niet om fysiek geweld, maar om emotionele terreur. Martinez heeft geen bloed aan zijn handen, maar boezemt wel angst in, op en naast de set. Hij is een bullebak die gewend is altijd zijn zin te krijgen. En omdat hij succesvol is, durft bijna niemand hem tegen te spreken.

Toch voel je onderhuids de twijfel knagen. Hij weet dat hij gefaald heeft als vader en zoekt naar een manier om het goed te maken. Het probleem is: hij weet niet hoe. 

Het is knap hoe de Spaanse acteur erin slaagt om enerzijds brute kracht en autoriteit uit te stralen, en anderzijds het opborrelende schuldbesef van zijn personage voelbaar te maken. Zonder woorden. Want dat is iets waar de beroemde Esteban Martinez niet over beschikt: een vocabularium om zijn gevoelens te uiten.

Geen nood: Bardem vertelt alles met zijn lichaam, zijn blik, zijn stilte.

Wanneer Bardem spreekt over mannen die worden opgevoed als alfamannetjes, gebruikt hij opvallend vaak de wij-vorm.

"Ik ben geboren in 1969. Dat maakte deel uit van mijn cultuur. Spanje was (onder generaal Franco) een land voor macho's."

Zijn vader was er niet voor hem en mishandelde zijn moeder. "Hij was heel dominant. Maar op het einde van de dag stond hij er alleen voor."

Zelf probeert hij het helemaal anders aan te pakken met zijn kinderen, een zoon van 15 en een dochter van 12. Hij en zijn echtgenote, actrice Penélope Cruz, regelen hun agenda zo dat er vrijwel altijd minstens 1 van hen thuis is. Empathie en respect staan centraal in hun opvoeding.

De echo's uit Bardems privéleven geven de film, over een vader en dochter die elkaar niet in de ogen kunnen kijken, een extra laag.

Bardem zou Bardem niet zijn mocht hij het thema van de film niet aangrijpen om onrecht in de wereld aan te kaarten.

Wereldleiders als Netanyahu, Trump en Poetin krijgen er stevig van langs. Hun mentaliteit – "mijn lul is groter dan de jouwe, dus ga ik je platbombarderen" – noemt hij een vorm van toxische mannelijkheid die duizenden levens kost. "En dus móéten we het daarover hebben."

Er zijn bitterweinig acteurs die zich politiek zo fel durven uitspreken, wellicht uit schrik om rollen mis te lopen. Maar Bardem trekt zich daar niks van aan. "Moet ik mijn mond houden omdat ik anders in een kleinere auto moet rijden, of minder water in mijn zwembad kan doen?"

Voor Javier Bardem is het geen keuze, maar een plicht: wie bekend is, moet zijn stem gebruiken. Het liefst luid en duidelijk, zoals hij doet op het filmfestival van Cannes.

"Ik wil later in de spiegel durven kijken als ik op deze tijd terugblik", zegt hij. En voor collega's die zwijgen uit angst voor hun carrière, heeft hij 1 duidelijke boodschap: 'Shame on you'."