Wim Vandekeybus regisseert voor het eerst een opera. Zijn versie van 'Carmen' gaat morgenavond in première bij Opera Ballet Vlaanderen in Antwerpen. Het is een massaspektakel geworden met meer dan 100 mensen op scène. Met zijn eigen beeldtaal heeft Vandekeybus deze klassieke opera helemaal naar zijn hand gezet.
Wim Vandekeybus regisseert met 'Carmen' zijn eerste opera: "Ik heb mijn eigen wereld gemaakt"
Ellen Maerevoet
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Choreograaf en danser Wim Vandekeybus regisseert voor het eerst een opera: zijn versie van 'Carmen' gaat morgenavond in première bij Opera Ballet Vlaanderen in Antwerpen.
Het wordt een massaspektakel met zo'n 120 mensen op scène.
Vandekeybus heeft zijn eigen stempel op de klassieker gezet: het verhaal speelt zich af in een abstract woestijnlandschap en de femicide uit het originele verhaal werd herschreven.
De wereldberoemde opera 'Carmen' van de Franse componist Georges Bizet werd in 1875 voor het eerst opgevoerd. Sindsdien is het verhaal verschillende keren verfilmd en ontelbare keren opgevoerd. Bij het brede publiek zijn vooral de beroemde 'L'amour est un oiseau rebelle' en 'Toréader, en garde' bekende thema's.
'Carmen' in het kort:
De vrijgevochten Carmen hunkert naar liefde, maar haar ontembare onafhankelijkheidsdrang overheerst elk ander gevoel. De obsessieve en behoudsgezinde soldaat Don José raakt volledig in haar ban en offert alles op wat hem dierbaar is.
Wanneer Carmen hem verlaat voor de charismatische Escamillo, drijft de onhoudbare spanning hen tot het uiterste.
De oorspronkelijke opera speelde zich in 1830 af in Sevilla.
Bron: Opera Ballet Vlaanderen
Regisseur en choreograaf Wim Vandekeybus waagt zich met 'Carmen' aan een van de grootste producties die Opera Ballet Vlaanderen ooit op de planken bracht. In totaal staan er een 120 mensen op scène. Naast het Symfonisch Orkest doen er ook een 10-tal solisten, het voltallige koor en kinderkoor én een heel aantal dansers (13 van Opera Ballet Vlaanderen en 4 van Ultima Vez) mee.
De opera is een publiekslieveling. En dit jaar alleen al zijn er volgens Vandekeybus zo'n 150 verschillende versies die worden opgevoerd. Vorig jaar was het immers de 150e verjaardag van 'Carmen'.
"Het is een gigantisch project, maar heel fijn", zegt Vandekeybus. "De cast is ontzettend groot: er is een dubbele kindercast, een dubbele cast (Josy Santos en Raehann Bryce-Davis) om Carmen te zingen omdat die partijen heel zwaar zijn." Het personage van Carmen staat immers bijna de hele tijd op het podium en de voorstelling duurt ruim 3 uur.
Bekijk: VRT NWS kon de generale repetitie bijwonen
Vandekeybus werd in zijn keuze voor 'Carmen' in eerste instantie vooral door de muziek geïnspireerd. Hij was ook enorm onder de indruk van de verfilming van Carlos Saura uit 1983. "Hier krijg je wel meer het drama. Ik hou ook enorm van dans die begeleid wordt door iets theatraals. Dans is dan een medium om heel veel dingen uit te drukken. De teksten, de zang, alles valt dan samen."
Je hebt 2 driehoeken en Carmen zit in het midden
Wim Vandekeybus, regisseur
Toch wilde hij zich ook niet te veel laten beïnvloeden door alle andere interpretaties. "Ik heb maar 2 andere versies bekeken. Toen heb ik gezegd: ik maak mijn eigen wereld. Iets dat origineel is. Ik heb een taal, een energetische taal. Mijn zangers moeten dus ook bewegen."
"Maar het mag ook geen dansvoorstelling worden waar zij de tweede cast zijn. Zij zijn het verhaal. Het drama moet 'Carmen, José, Escamillo' zijn. Je hebt 2 driehoeken en Carmen zit in het midden. Carmen zit tussen 2 mannen en Escamillo zit tussen 2 vrouwen. Constant ben je bezig: hoe draait het ene naar het andere? "
Wie is Wim Vandekeybus?
Wim Vandekeybus (1963) is choreograaf, danser, fotograaf en filmmaker. Midden jaren 80 richtte hij zijn dansgezelschap Ultima Vez op. Met zijn eerste voorstelling 'What the body does not remember' (1987) viel hij meteen op.
In zijn bewegingstaal "confronteert hij energie, risico en gevaar met intuïtie, impuls en instinct". Het is "de dansante vertaling van een dramatische levensvisie vol dynamiek en conflict".
In zijn voorstellingen vermengt hij vaak verschillende disciplines. Hij werkte ook al samen met muzikanten als David Byrne, David Eugene Edwards en Trixie Whitley.
Bron: website Ultima Vez
Totaalspektakel
Vandekeybus ziet zichzelf al langer als een regisseur en niet meer louter als choreograaf. Zo maakte hij in 2015 ook al de film 'Galloping mind'. Deze 'Carmen' omschrijft hij zelf dan ook als een totaalspektakel. "Net zoals in film komen er in opera ook heel veel dingen samen. Dan moet je weten hoe je die puzzel kunt maken en hoe je het ook haalbaar kunt houden."
Alles is op voorhand uitgedacht en moet minutieus gevolgd worden. "Je schrijft net als voor een film een script. Je moet dat volgen. Iedereen moet weten: wat gebeurt er vandaag om dat mogelijk te maken? Het orkest speelt, maar weet soms niet wat er achteraan gebeurt, maar het moet wel samenvallen en dat is mijn job."
Met Vandekeybus aan het roer, speelt dans uiteraard wel een belangrijke rol in deze productie. En dat is iets waar ook de zangers heel enthousiast over zijn.
Josy Santos (1 van de 2 mezzosopranen die Carmen vertolken) noemt de samenwerking met Vandekeybus intens. "Hij is heel inspirerend. Ik hou van de manier waarop hij met ons werkte. Hij liet veel ruimte voor improvisatie en gaf duidelijke aanwijzingen. We wisten wat we in elke scène moesten bereiken. Tegelijk waren we ook wel vrij om te bewegen zoals we wilden en samen met hem bewegingen uit te denken."
Dit is cool, nu kan ik echt dansen
Josy Santos
"Zoals Bizet deze muziek schreef, daar kan je de hele tijd op dansen", zegt Josy Santos. "Carmen moet dansen. Daarom was ik zo blij toen ze me vroegen dit te doen met een choreograaf. Ik zei: dit is cool, nu kan ik echt dansen. En kijken hoe het lichaam beweegt en hoe dit invloed heeft op het zingen. Het geeft een andere kleur aan de zang."
En dat beseft ook Vandekeybus maar al te goed. "Het blijft een uitdaging. Operazangers moeten altijd denken aan hun adem. Tegelijk zijn operazangers ook heel goeie acteurs. Ze weten goed wat ze zingen en we trachten echt te vermijden dat het een soort concert wordt."
Duidelijke handtekening van Vandekeybus
Vandekeybus heeft in zijn versie daarom ook erg ingezet op de (de tussenspelen) omdat daar niet in gezongen wordt en hij daar dus voluit kan inzetten op de dans.
Onder meer daardoor heeft deze 'Carmen' overduidelijk zijn handtekening. "Ik probeer zoveel mogelijk in mijn wereld te blijven. Zo heb ik mij de vraag gesteld: die (Carmen wordt in de oorspronkelijke versie vermoord door de jaloerse Don José, red.) moet dat? Daarom is er hier een soort stier die als beschermengel geïntroduceerd wordt. We zijn totaal weggegaan van de Sevillaanse sfeer. Het situeert zich in een abstract woestijnlandschap, met rollende muren waardoor de set (een ontwerp van Sylvie Olivé) constant verandert."
"Carmen is iemand die muren breekt", besluit Vandekeybus. "Zij heeft een soort vrijheid, die ruimte nodig heeft, heel intuïtief, heel dierlijk. En dans is iets heel dierlijks bij mij, iets vanuit de buik en dat past perfect, denk ik."
