Wie de finale van de Koningin Elisabethwedstrijd volgt, heeft het wellicht al gemerkt: er is opvallend veel ‘recente’ klassieke muziek te horen, uit de 20e eeuw. Vanavond bijvoorbeeld speelt de Canadees Leland Ko een concerto van Samuel Barber, een primeur.
Cellisten Koningin Elisabethwedstrijd kiezen voor 'nieuwere' muziek
Kristien Bonneure
Gepubliceerd:
Waar in de piano- en viooledities van de Koningin Elisabethwedstrijd steevast volbloed romantiek te horen is van Rachmaninov of Tsjaikovski, kiezen de cellisten voor recentere muziek. Dat was al te merken in de halve finales, met werk van Penderecki of Schnittke. En dus ook in de finale. Van alle concerto’s deze week dateert er maar eentje uit de 19e eeuw, het romantische celloconcerto van Antonin Dvořák.
Alle andere muziek is van na de Tweede Wereldoorlog. Het verplichte werk 'Four odes to the tidings of flowers' van componiste Fang Man is natuurlijk het recentst, dat is speciaal voor deze wedstrijd gecomponeerd. Maar ook in de muziek die de finalisten zelf kiezen, zitten enkele ontdekkingen.
De Amerikaanse componist Samuel Barber is heel bekend voor zijn ‘Adagio voor strijkers’, maar hij schreef ook een celloconcerto (1945), dat voor het eerst op het finaleprogramma staat van de Koningin Elisabethwedstrijd. Op vrijdag gespeeld door de Canadees Leland Ko.
De Russische Maria Zaitseva speelt muziek van Henri Dutilleux
‘Tout un monde lointain’ van de Franse componist Henri Dutilleux dateert uit 1970 en is geïnspireerd op ‘Les fleurs du mal’ van de Franse dichter Charles Baudelaire. Het is een sfeervolle compositie, geschreven voor de beroemde Russische cellist Mstislav Rostropovitsj. Zowel de Russische Maria Zaitseva als de Canadees Andrew Ilhoon Byun spelen het deze week in Bozar.
Naast 3 keer de ‘Symfonia concertante’ voor cello en orkest van Sergej Prokofiev (1952) is ook het 1e celloconcerto van Dimitri Sjostakovitsj (1959) erg populair: het wordt deze week 4 keer gespeeld. Met de beroemde 4 eerste hoekige noten is dit stuk instant herkenbaar, leggen Sander Dekeere en Clara De Decker uit in ‘Eerste hulp bij klassiek’.
Volgens de overlevering zou cellist Rostropovitsj dit concerto van Sjostakovitsj in 4 dagen tijd uit het hoofd hebben geleerd.
En dan is er morgen, als allerlaatste van deze finale, de Koreaanse Tae-Yeon Kim. Zij kiest voor het celloconcerto van de Pool Witold Lutoslawski. Precies hetzelfde stuk waarmee haar landgenote Hayoung Choi de vorige cello-editie van de Koningin Elisabethwedstrijd won in 2022. Het werk dateert uit 1970, klinkt behoorlijk experimenteel, en is ook alweer geschreven voor diezelfde cellist Rostropovitsj.
Inside informatie vanuit het orkest
Voor het Belgian National Orchestra is het telkens aanpassen, aan de muziek en aan de finalist. Dat kun je lezen in de blog van Bram Nolf, althoboïst bij het Nationaal Orkest . Hij schrijft elke dag van binnenuit over de finalisten, de muziek en over hoe zo'n groot orkest in elkaar zit. Ze repeteren 's ochtends met de kandidaat van 's anderendaags, en spelen 's avonds een lange finale-avond. 6 dagen op rij.
De vlieg
In het muzikale dagboek vind je interessante inside informatie, met een knipoog geschreven: "Gisterenavond zoemde er constant een vervelende vlieg boven het podium. Vanochtend was ze er nog altijd. Als ze er vanavond nog is en ze landt op een van de notenbalken voor mijn neus, dan speel ik ze!"
Wie speelt er op vrijdagavond, de voorlaatste finale-avond?
De Canadees-Amerikaanse Leland Ko, net 28 geworden, viel in de vorige rondes op met zijn zwierige, ogenschijnlijk gemakkelijke manier van spelen. In de finale brengt hij het celloconcerto van Samuel Barber, een primeur voor de wedstrijd, naast het verplichte werk van Fang Man.
Leland Ko studeerde in de VS onder meer aan de befaamde Juilliard School, en heeft naast z'n muziekdiploma's ook een bachelor Duitse literatuur op zak. Hij haalde goede resultaten in meerdere wedstrijden en heeft al veel podiumervaring, zowel met orkest als in kamermuziek.
"Ik zie muziek en cellospelen als verhalen vertellen", zegt Leland Ko. Voor het verplichte werk voelt hij zich zenuwachtig en tegelijk ook wat verantwoordelijk: componiste Fang Man is Chinees-Amerikaans en Ko heeft roots in Hongkong. Dat schept een band.
Muziek spelen is een verhaal vertellen, zegt Leland Ko
De 2e finalist vrijdagavond is de Pool Krzysztof Michalski (23). Hij kiest voor het 1e celloconcerto van Dimitri Sjostakovitsj.
De vloeiend Franstalige Michalski heeft een band met ons land. Hij volgde enkele jaren les aan de middelbare school Musica Mundi in Waterloo, en hij komt vaak repeteren met een trio in Antwerpen, waar hij ook les krijgt aan het conservatorium. Tegelijk studeert hij ook aan het conservatorium van Parijs.
Hij nam met succes deel aan andere wedstrijden: "Mijn 2e prijs op het ARD-concours in München zorgde ervoor dat ik veel concerten kreeg. Dat was altijd mijn droom en is precies waar ik zin in heb, ik ben erg gelukkig."
De Pool Krzysztof Michalski is kind aan huis in België
Hoe volg je de Koningin Elisabethwedstrijd?
De finale loopt van maandag 25 mei tot en met zaterdag 30 mei om 20 uur. Live op Klara en VRT MAX, van maandag tot en met vrijdag op het kanaal van Ketnet, op zaterdag op VRT Canvas. Gastvrouw Katelijne Boon praat elke avond met een panel gasten, reporter Clara De Decker zoekt de finalisten op voor eerste reacties en er zijn allerlei reportages, vanuit de Muziekkapel Koningin Elisabeth of uit het atelier van een strijkstok- of boogbouwer.
