De Belgen lijken het vertrouwen kwijt in de VS. Een meerderheid van de bevolking ziet de Amerikanen eerder als een tegenstander dan als een bondgenoot. Dat blijkt uit de resultaten van De Stemming. De roep om een militair en economisch onafhankelijk Europa groeit. "De Belg vindt dat we ons niet meer mogen laten doen."
Vertrouwensbreuk met VS: ruim de helft van de Belgen ziet Amerika als tegenstander, meer dan China
Met De Stemming peilen we naar de politieke voorkeuren en maatschappelijke bezorgdheden van de Belgen. Het is een jaarlijks onderzoek in opdracht van VRT NWS, De Standaard en RTBF, uitgevoerd door de Universiteit Antwerpen en de Université Libre de Bruxelles. De bevraging werd afgenomen in maart 2026.
De volledige gedetailleerde resultaten en informatie over de methode kan je hier vinden.
Tegenstander of bondgenoot? Die vraag kregen de deelnemers aan De Stemming over de grootmachten en allianties in de wereld.
Het resultaat is opmerkelijk: de helft van de Belgen ziet de VS, de traditionele bondgenoot van Europa, als een tegenstander. Slechts 10 procent ziet de Amerikanen nog als een medestander.
Het is de eerste keer dat internationale veiligheid zo uitgebreid deel uitmaakt van De Stemming. De onderzoekers kunnen dus niet vergelijken met voorgaande jaren, maar ze gaan ervan uit dat dit een drastische verandering is. "We stellen vast dat er een bijzonder groot wantrouwen is", zegt politicoloog Stefaan Walgrave (UAntwerpen), die mee het onderzoek uitvoerde.
De bevraging werd uitgevoerd in maart, net na de start van de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran. De gevolgen daarvan, zoals de hogere energieprijzen door de sluiting van de , waren toen hoofdpunten in het nieuws. Dat speelt mogelijk een rol.
Al is er in Europa al ongerustheid over het beleid van de Amerikaanse president Donald Trump sinds hij opnieuw in het Witte Huis zit, denk aan de claims op Groenland of zijn felle kritiek op de .
Veel onbeslisten over China
Een bijzondere vaststelling: China wordt minder vaak als tegenstander beschouwd dan de VS. Ongeveer 40 tot 44 procent van de Belgen ziet het land als een tegenstander.
Er is wel maar een hele kleine groep die China echt als een bondgenoot bestempelt. Er zijn vooral meer onbeslisten. Bijna de helft van de respondenten kiest voor de optie 'noch bondgenoot, noch tegenstander'.
En er is ook wel bezorgdheid over Chinese agressie. Bijna 60 procent van de Belgen acht een militaire aanval van China op Taiwan waarschijnlijk in de nabije toekomst.
"Veilig in de buik van Europa"
Op eigen bodem voelt de Belg zich relatief veilig. Een kleine minderheid (12 procent in Vlaanderen, 21 procent in Wallonië) denkt dat België rechtstreeks militair aangevallen zou worden.
Walgrave verklaart dat door onze geografische ligging: "Ik denk dat het gevoel overheerst dat we in de buik van Europa, met een aantal Europese landen rondom ons, zelf niet onmiddellijk gevaar lopen".
Aan de andere kant zijn we pessimistischer over conflictscenario's. Bijna 80 procent ziet een Amerikaanse aanval op een niet-NAVO-land als waarschijnlijk, zowat een derde denkt hetzelfde over een aanval op een NAVO-lidstaat. Mogelijk lagen Venezuela, Iran en Groenland (dat deel uitmaakt van de NAVO via Denemarken) daarbij in het geheugen.
De vertrouwensbreuk met Washington heeft grote gevolgen voor hoe de Belg naar defensie en economie kijkt. Er is een consensus (80 procent en hoger) dat Europa militair volledig zelfvoorzienend moet worden.
Dat geldt ook voor de portemonnee. Nu de VS hogere heft, vindt een ruime meerderheid (60 tot 70 procent) dat de Europese Unie harde economische tegenmaatregelen moet nemen.
Bijna 90 procent tot slot vindt dat België niet mag toestaan dat de Amerikanen zich inmengen in interne kwesties, waarmee gepeild werd naar de heisa over de uitspraken van de Amerikaanse ambassadeur Bill White.
De Belgen gaan mee in het verhaal dat we moeten terugslaan tegenover de Verenigde Staten
Politicoloog Stefaan Walgrave
"De Belgen gaan eigenlijk mee in dat verhaal van: we zitten in een conflictsituatie met de Verenigde Staten en we moeten terugslaan. We mogen ons niet laten doen", zegt Walgrave.
De Belg keert zich niet af van de EU of de NAVO. Hoewel de grootste partner (de VS) gewantrouwd wordt, vindt 80 procent dat we onder geen beding uit de verdragsorganisatie mogen stappen. Ook bij kiezers van de uiterst linkse PVDA is er een meerderheid voor het behoud van het NAVO-lidmaatschap.
De Belg ziet de NAVO eerder als een collectief Europees beschermingsschild dan als een Amerikaans instrument, luidt het.
Kiezers van PVDA minst negatief over China en Rusland
Voor alle duidelijkheid: de grootste tegenstander in de ogen van de Belg is nog steeds Rusland. 80 procent van de Vlamingen, 67 procent van de Walen en 63 procent van de Brusselaars ziet het land van Vladimir Poetin als een vijandige macht.
Er is geen enkele partij-aanhang waar een meerderheid Rusland niet als tegenstander beschouwt. De vrees dat Rusland verdere militaire acties onderneemt, is reëel.
De houding tegenover de VS volgt een klassieke links-rechts-tegenstelling: hoe linkser de kiezer, hoe groter het wantrouwen. Voor China geldt het omgekeerde: hier zijn het vooral de centrumkiezers (CD&V en Les Engagés) die zich het meest kritisch opstellen.
Walgrave merkt op dat de kiezers van PTB-PVDA zich op elk vlak onderscheiden. Zij zijn het meest gekant tegen de VS, maar tegelijkertijd het minst negatief over China en Rusland. "Voor de derde keer op rij vinden we dat de PVDA-kiezers zich qua internationale attitudes onderscheiden van de andere kiezers."
