1 op de 10 werknemers slachtoffer van pesterijen: "Een reëel gezondheidsrisico"

Pesterijen hebben een grote impact op het welzijn van werknemers. Het toxische gedrag leidt tot zware mentale belasting, een verhoogd risico op burn-out en vaak ook tot langdurige uitval.

Bovendien is de drempel voor slachtoffers om daarna terug te keren naar de werkvloer extra hoog. "We moeten pesten dan ook niet als een conflict beschouwen, maar als een reëel gezondheidsrisico", zegt professor arbeidsgeneeskunde Lode Godderis van IDEWE.

Om van pesten te spreken, moet er aan 3 voorwaarden voldaan zijn: het gaat niet om een eenmalig incident, maar om een herhaald patroon, het gedrag sleept aan over een langere periode, en de impact tast iemands waardigheid of welzijn systematisch aan. 

"Er is dus wel degelijk een groot verschil tussen pesten en plagen", zegt Godderis. "Waar plagen nog een leuk en positief element kan hebben, is het doel van pesten net om de integriteit van een persoon te raken. 

Pestgedrag op het werk kan veel verschillende vormen aannemen, van fysieke agressie en openlijke pesterijen tot subtiele mentale terreur. Werknemers die ermee te maken krijgen, geven het vaakst aan dat er over hen geroddeld wordt, dat collega's informatie achterhouden of dat ze uitgesloten worden.

Vooral die laatste 2 zaken hebben een grote impact: ze zorgen ervoor dat werknemers hun werk niet meer naar behoren kunnen uitvoeren.

Pesterijen zijn geen individueel probleem en hangen vaak samen met de context waarin mensen werken. "Als er bijvoorbeeld een hoge werkdruk is en minder ruimte overblijft voor overleg en constructief conflictbeheer, zijn er automatisch meer spanningen op de vloer", legt Godderis uit.

Het is daarom belangrijk dat organisaties op tijd ingrijpen en focussen op het voorkomen van pestgedrag. Dat kan door duidelijke rolverdelingen af te spreken, in te zetten op verbindende communicatie en een laagdrempelige vertrouwenspersoon aan te stellen. Door met andere woorden een veilige cultuur te creëren waarin werknemers onregelmatigheden durven melden.

Iets wat vandaag waarschijnlijk te weinig gebeurt. "Dat nog steeds 1 op de 10 werknemers ermee te maken krijgt, laat zien hoe hardnekkig het probleem is", benadrukt Godderis.

Hoe extreem de situatie kan escaleren als er niet tijdig wordt ingegrepen, bleek vorige maand nog bij een zaak voor de correctionele rechtbank van Antwerpen. Daar stond een voormalige ploegbaas van chemiebedrijf BASF terecht.

De man wordt beschuldigd van pesterijen op het werk, een mensonterende behandeling en opzettelijke slagen en verwondingen met voorbedachten rade tegenover een nieuwe collega uit zijn team.

Wat destijds begon met verbale opmerkingen en vernederingen, ontaardde al snel in fysieke pesterijen. Zo werd er chocomelk in het eten van het slachtoffer gegoten en werd zijn wc-deur met een muntstuk opengeforceerd.

Het pestgedrag sleepte maandenlang aan en bereikte een dieptepunt, toen de ploegbaas de man probeerde te wurgen met een plastic zak. De rechtbank doet morgen uitspraak in deze zaak.