Deze week hoopt de regering opnieuw de programmawet - met onder meer de centenindex - en de pensioenhervorming door de Kamer te loodsen. 'Opnieuw', want eerdere pogingen stootten op politieke manoeuvres van de oppositie. Waarover gaan die grote dossiers? En lukt het deze week dan wel voor de meerderheid?
Kamer buigt zich opnieuw over centenindex en pensioenen: geraken die grote dossiers nu wel goedgekeurd?
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
Waarover gaan de grote dossiers die de Kamer deze week op het bord krijgt?
Over de pensioenhervorming is al veel gezegd en geschreven. Het is het plan van de federale regering om het pensioensysteem duurzamer en meer betaalbaar te maken. Daarbij wordt onder meer een bonus-malussysteem ingevoerd en wordt er stevig ingegrepen in de pensioenen van de ambtenaren. Herlees hier nog eens ons overzicht van de geplande pensioenmaatregelen.
De programmawet is een soort verzamelwet die een hele reeks begrotingsbeslissingen van eind vorig jaar bundelt. De meest opvallende maatregel is misschien wel de invoering van de centenindex, de gedeeltelijke voor de hogere inkomens (herlees hier nog eens hoe die centenindex zou werken).
Maar in de programmawet zit ook een geplande verhoging van de accijnzen op gas, stookolie en brandstoffen en een verlaging van de accijnzen op elektriciteit.
Daarnaast trekt de wet onder meer ook de taks op effectenrekeningen en verzekeringen op, zorgt die voor een hogere vliegtaks en bankentaks, en staan er ook strengere voorwaarden in voor de kostenaftrek bij auteursrechten.
Voor beide dossiers lijkt er een nieuwe 'week van de waarheid' aangebroken in de Kamer: ze worden er plenair besproken en mogelijk ook goedgekeurd.
Nog maar eens een 'week van de waarheid': waarom blijven die dossiers maar aanslepen?
Bij de pensioenhervorming heeft dat vooral te maken met manoeuvres van de oppositie, die ernstige vraagtekens heeft bij de maatregelen. Het kabinet-Jambon stuurde de afgewerkte wetteksten van de grootschalige pensioenhervorming van de federale regering in maart al naar het parlement. Tijdens de besprekingen werden ook nog verschillende aanpassingen doorgevoerd.
Midden mei leek de hervorming helemaal klaar te zijn voor de stemming, maar daar staken de oppositiepartijen PVDA, Vlaams Belang, PS, Groen-Ecolo en Défi een stokje voor. Zij dienden verschillende amendementen in en vroegen daarover advies aan de . Het hele proces van bespreking en goedkeuring kwam daardoor even on hold te staan.
De regering vroeg daarvoor een spoedbehandeling, waardoor de hele hervorming deze week al opnieuw op de agenda komt.
De programmawet was er pas veel later dan gewoonlijk, omdat het begrotingsakkoord pas eind november in kannen en kruiken was. Daardoor konden de bevoegde kabinetten ook pas later aan de teksten beginnen te sleutelen. Het parlement kreeg die teksten uiteindelijk eind februari.
Ook hier is de oppositie er meermaals in geslaagd om uitstel te krijgen, door amendementen in te dienen en die naar de Raad van State te sturen. Vooral de centenindex moest het ontgelden. Bovendien schoven de vakbonden en werkgevers, die evenmin voorstanders zijn van de centenindex, onlangs een alternatief naar voren.
Vorige week, toen al de 5e poging om het wetsontwerp te bespreken, werd het hele pakket opnieuw naar de Kamercommissie Sociale Zaken gestuurd op vraag van Anders. De liberalen wilden de centenindex vervangen door het voorstel van de . Hoewel de regering dat voorstel al publiekelijk heeft afgeserveerd, bestaat daarover binnen de meerderheid toch niet echt eensgezindheid.
Zal het deze week wel lukken?
Wat de programmawet betreft, lijken de eerste geluiden positief. Al moeten we met 2 woorden spreken, want ook vorige week ging iedereen ervan uit dat de programmawet zou worden goedgekeurd. Tot Anders een nieuw konijn uit de hoed toverde.
Toch zal de regering ook met argusogen kijken naar het inflatiecijfer dat donderdagvoormiddag gepubliceerd wordt. Als dan blijkt dat niet - zoals nu wordt verwacht - in juni de spilindex wordt overschreden, maar al in mei, moet het snel gaan.
Want bij een overschrijding in mei, geldt de nieuwe index vanaf 1 juni. Om de centenindex al van toepassing te laten zijn op de eerstvolgende indexering van de overheidslonen en uitkeringen, zou de goedgekeurde programmawet dus al voor 1 juni in het Staatsblad moeten staan. Lukt dat niet, dan zal de regering die overheidslonen en uitkeringen 3 maanden later volledig (in plaats van gedeeltelijk) moeten indexeren, wat wellicht een stevige domper op de begroting zal zijn.
Over de goedkeuring van de pensioenhervorming zijn iets meer twijfels. Volgens onze informatie zal PVDA een nieuwe poging doen om amendementen in te dienen en die naar de Raad van State te sturen. PVDA vindt het "absurd" dat de Raad zo weinig tijd heeft gekregen om de vorige amendementen onder de loep te nemen.
Als 50 Kamerleden zich achter die vraag scharen, loopt de stemming over de hervorming sowieso vertraging op. Het is niet zeker dat dat zal lukken: voorlopig lijkt Vlaams Belang bijvoorbeeld niet geneigd om daarin mee te gaan.
De algemene bespreking zal er sowieso wel komen. De meerderheid kan die zelf afdwingen.
Welke impact zou nieuwe vertraging hebben?
Voor de pensioenhervorming zou nieuwe vertraging vooral ergerlijk zijn voor de meerderheid en het kabinet-Jambon. Maar eigenlijk is er nog wel wat tijd. Die maatregelen gaan uiteindelijk pas in vanaf 1 januari 2027.
Als de goedkeuring van de programmawet deze week weer vertraging zou oplopen, levert dat de regering mogelijk meer kopzorgen op. Dan moet de regering hopen dat de goedkeuring van de programmawet in juni plaatsvindt vóór de verwachte overschrijding van de spilindex van juni. De daaropvolgende overschrijding van de spilindex wordt voorlopig pas tegen december verwacht.
