Onder luid protest hebben de Verenigde Staten hun nieuwe consulaat geopend in de Groenlandse hoofdstad Nuuk. De verhuizing van een nederige rode blokhut naar een hypermodern gebouw komt enkele dagen na een ophefmakende uitspraak van de Amerikaanse speciaal gezant Jeff Landry. "Het is tijd dat de VS opnieuw zijn stempel drukt op Groenland", zei hij.
Van schattige rode blokhut naar hypermodern gebouw: VS opent (onder luid protest) nieuwe diplomatieke post in Groenland
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Enkele honderden Groenlanders hebben zich verzameld bij de opening van de nieuwe Amerikaanse diplomatieke post in de hoofdstad Nuuk. Veel inwoners zijn bezorgd over de plannen van de Amerikaanse president Donald Trump voor het eiland. "Nee is nee" en "Groenland behoort aan de Groenlanders", staat op hun affiches.
"We zullen geen Amerikanen zijn", vertelt organisator Aqqalukkuluk Fontain aan persagentschap AFP. "We eisen respect, en het recht om te bestaan zonder bedreigingen."
Honderden Groenlanders demonstreren bij nieuwe Amerikaanse consulaat
Volgens de Amerikaanse ambassadeur in Denemarken, Kenneth Howery, is het nieuwe consulaat bedoeld om "de VS en Groenland dichter bij elkaar te brengen".
Toch hebben veel Groenlanders wrange gevoelens bij de opening, zeker na een ongemakkelijke uitspraak van speciaal gezant Jeff Landry van enkele dagen geleden. Die zei dat het "tijd is dat de VS opnieuw zijn stempel drukt op Groenland", woorden die bij veel Groenlanders niet goed vallen.
Ook verschillende Groenlandse politici laten de opening bewust aan zich voorbijgaan. Eerste minister Jens-Frederik Nielsen en verschillende andere politici hebben laten weten dat ze uitnodigingen voor de opening van de nieuwe diplomatieke missie hebben afgeslagen.
"We hebben daar nog geen principiële beslissing over genomen, maar ik zal niet aanwezig zijn", zei Nielsen tegen de lokale krant Sermitsiaq.
Rode blokhut
Met de verhuizing verlaat het Amerikaanse diplomatieke personeel de ondertussen haast symbolische rode blokhut in de buitenwijken van Nuuk.
De VS hadden vroeger al een diplomatieke aanwezigheid in Groenland, vooral tijdens en na de Tweede Wereldoorlog en vervolgens tijdens de . In 1951 kregen de Amerikanen via een defensieakkoord met Denemarken uitgebreide rechten om militaire installaties op Groenland uit te bouwen, waaronder de beroemde luchtmachtbasis bij Thule (nu Pituffik Space Base).
De Amerikaanse consulaire aanwezigheid in Nuuk verdween later grotendeels, maar werd in 2020 opnieuw geopend, opvallend kort nadat Donald Trump had voorgesteld om Groenland te kopen. Dat veroorzaakte toen al veel politieke spanning.
Die heropende consulaire post zat jarenlang in een klein rood gebouwtje aan de haven van Nuuk, eigenlijk tijdelijke kantoorruimte, geleend van het Deense . Daarom spreken media en Groenlanders soms over "de rode hut" of "het rode huisje".
Daardoor kreeg het gebouwtje een belangrijke symbolische betekenis. Washington zag het als een eerste stap naar grotere Amerikaanse aanwezigheid op het eiland. Voor veel Groenlanders was het dan weer een teken aan de wand dat de VS opnieuw voet aan de grond probeerde te krijgen op het eiland.
Dat ze nu een veel grotere en permanente diplomatieke missie openen in het centrum van Nuuk, zien critici als meer dan een gewone verhuizing. In de context van Trumps uitspraken over Groenland en recente Amerikaanse druk wordt het gelezen als een geopolitiek signaal.
Trump is erg vocaal over het feit dat de VS meer invloed wil in de Arctische regio. Groenland ligt erg strategisch, tussen Noord-Amerika, Europa en de Noordpool, en is rijk aan grondstoffen. De Amerikaanse president heeft meermaals geopperd dat hij daarom Groenland wil kopen, iets wat erg slecht valt bij de lokale bevolking.
Groenland en Denemarken: hoe zit dat?
Groenland is een autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken. Hoewel het formeel onder Deens bestuur valt, heeft Groenland sinds 1979 zelfbestuur en kreeg het in 2009 nog meer autonomie, waardoor het nu grotendeels zijn eigen binnenlandse zaken regelt.
Denemarken blijft echter verantwoordelijk voor defensie, buitenlandse zaken en monetaire zaken. Groenland heeft een eigen regering en parlement, maar gebruikt de Deense kroon als munt. Er is een groeiende beweging voor volledige onafhankelijkheid, maar economisch blijft Groenland sterk afhankelijk van Deense subsidies.
De Amerikaanse ambassade ligt dus in Denemarken (in Kopenhagen), omdat een ambassade meestal in de hoofdstad van een soevereine staat zit en dat is in dit geval Denemarken. Groenland zelf heeft geen aparte "ambassade" omdat het geen onafhankelijk land is, maar een autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken.
