In 4 jaar tijd is het aantal fietsers dat betrapt wordt op gsm'en achter het stuur verdrievoudigd in ons land. Bij minderjarigen ligt dat cijfer zelfs 4 keer hoger. Dat schrijft Het Laatste Nieuws op basis van cijfers die CD&V-kamerlid Franky Demon opvroeg. "Jongeren zijn gevoelig voor wat anderen van hen denken. Als ze iemand anders zien gsm'en op de fiets, denken ze dat dat gedrag sociaal aanvaardbaar is."
Aantal fietsers betrapt op gsm-gebruik verdrievoudigt, bij minderjarigen zelfs vier keer meer
Jani Lambrechts
Gepubliceerd:
Steeds meer fietsers worden betrapt op gsm-gebruik achter het stuur. In totaal stelde de politie tussen 2020 en 2024 564.460 gsm-overtredingen vast in het verkeer. Dat komt neer op zo'n 309 per dag.
Dat cijfer omvat gsm'ers achter het stuur van de wagen, maar ook gsm'ers op de fiets. Het is die groep die sterk gestegen is: ze is verdrievoudigd.
Opvallend: het aantal overtredingen bij minderjarigen is nog harder gestegen. In 2020 liepen nog 267 minderjarigen tegen de lamp met hun gsm achter het stuur. In 2024 bleek het al te gaan om 1.163 minderjarige fietsen. En de eerste cijfers van 2025 tonen aan dat maar liefst 2.316 fietsende gsm'ers beboet werden. En dat cijfer is nog niet volledig, aangezien nog niet alle data verwerkt zijn.
VRT NWS telde op een uur tijd 25 fietsers die hun gsm gebruikten (2024)
Het is Kamerlid Franky Demon (CD&V) die de cijfers bij de politie heeft opgevraagd. Hij spreekt over een onrustwekkende trend en wil jongeren vooral sensibiliseren. "We moeten die jonge studenten niet pesten met boetes, maar bewust maken van de risico’s." Hij wil dan ook dat de overheid inzet op extra campagnes.
Nood aan sensibilisering
Verkeerspsycholoog Kris Brijs, verbonden aan de UHasselt en het Instituut voor Mobiliteit (IMOB), sluit zich daarbij aan.
"Voor de gevaren van afleiding achter het stuur van de auto wordt al enkele jaren goed gesensibiliseerd en we zien dat dat werkt. Die campagnes zetten telkens in op zeer concrete tips om afleiding te vermijden en bestuurders geven achteraf aan dat ze beter weten hoe met die afleiding om te gaan."
Zulke campagnes moeten ook opgezet worden voor gsm-gebruik op de fiets, zegt Brijs. "Er is nog veel ruimte voor verbetering."
Waarom fietsen we met gsm in de hand?
Want de reden voor ons gsm-gebruik op de fiets zoekt Brijs voornamelijk bij een vertekend veiligheidsgevoel. "Er zijn enkele psychologische mechanismen die dat gebruik kunnen verklaren", stelt hij.
Zo beseffen de meeste mensen wel dat fietsen met afleiding, en dus hun gsm, gevolgen heeft. "Ze erkennen het gevaar, maar kunnen niet inschatten wat die afleiding concreet doet met de veiligheidsmarge. Wat doet een gsm met je stopafstand? Ze weten dat niet, maar die neemt wel degelijk toe. Daardoor reageer je trager en is de kans op ongevallen groter."
Ze zien anderen fietsen met een gsm en denken dat hun gedrag dus sociaal aanvaardbaar is
Kris Brijs, verkeerspsycholoog aan UHasselt en Instituut voor Mobiliteit (IMOB)
Ook de zogenaamde descriptieve norm speelt een rol. "Jongeren zien anderen fietsen met een gsm en dat moedigt hen aan. Ze denken dat dat gedrag sociaal aanvaardbaar is en dus getolereerd wordt", legt Brijs uit. "Zeker jongeren denken na over wat anderen denken over hen."
En ze overschatten ook hoe goed ze hun rijgedrag nog onder controle hebben als ze fietsen met hun gsm. "Zelfs met hun gsm in de hand denken ze nog controle te hebben over hun fiets en dus veilig te kunnen rijden. Je fietst ook trager dan dat je met de auto rijdt, maar zelfs een aanrijding tegen lage snelheid kan grote gevolgen hebben."
Bovendien blijven de negatieve gevolgen van gsm-gebruik op de fiets vaak uit, stelt Brijs. "Als fietsers met hun gsm in de hand fietsen en geen aanrijding tegenkomen of niet betrapt worden, zetten ze hun gedrag gewoon voort."
Lees de wetgeving rond gsm-gebruik op de fiets hier .
Of een mogelijke gsm-verslaving ook een oorzaak is voor het gsm-gebruik op de fiets, kan Brijs niet hard maken. "Daar is geen wetenschappelijk onderzoek over en dus geen bewijs voor. We zien bijvoorbeeld wel dat bij ongevallen waarin alcohol een rol speelt, mensen die in het dagelijks leven problematisch drinken vaker de oorzaak zijn dan niet-drinkers."
Controles en boetes
Volgens Stef Willems van verkeerscentrum Vias zijn de cijfers ook gestegen omdat er meer gecontroleerd wordt. "We weten niet exact of het aantal fietsers dat zijn gsm achter het stuur gebruikt, ook toeneemt."
"Wat we wel weten, is dat de politie meer en vooral gerichter controleert op foutief gedrag bij fietsers", gaat Willems verder. "Dat is wellicht de hoofdoorzaak voor het stijgend aantal fietsers dat betrapt wordt."
Wetgeving is op zichzelf nooit een oplossing. Je moet ze handhaven ook
Kris Brijs, verkeerspsycholoog aan UHasselt en Instituut voor Mobiliteit (IMOB)
Dat de wet gehandhaafd wordt, vindt ook Brijs een goede zaak: "Wetgeving is op zichzelf nooit een oplossing. Die moet ingezet worden in een bredere context van sensibilisering en educatie. En je moet de wet handhaven ook, anders heeft dat weinig impact op ons gedrag."
Al geeft hij toe dat afschrikking wel kan werken en gedragsverandering in gang kan zetten. "Als je objectief sneller betrapt kan worden op je gedrag, in dit geval gsm'en op de fiets, dan ga je subjectief ook denken dat je sneller gepakt kan worden. Daardoor word je misschien wat voorzichtiger."
Een combinatie van sensibilisering en wetten die goed gehandhaafd worden, is dus volgens Brijs de oplossing.
