De belastingaangifte ligt op ons te wachten. Maar waar komt dat woord 'belasting' vandaan? En hoe zit het met de andere woorden die we linken aan de belastingen. Zoals 'accijns', 'taks', 'fiscus' en 'financiën'. Professor Taalkunde Chris De Wulf (UAntwerpen) gidst je erdoor.
Vanwaar komen onze woorden 'belasting', 'taks' en 'fiscus'? Professor taalkunde duikt in de belastingen
Katleen Craenhals
Gepubliceerd:
Elke woensdag gaat Peter Van de Veire in 'Goeiemorgen Morgen!' op Radio 2 samen met professor Taalkunde Chris De Wulf (UAntwerpen) op zoek naar de eigenheid van onze taal. Meer weten? Vorige keer vertelde hij waarom we groen lachen en een blauwtje lopen.
Tijdens de belastingspecial van VRT-consumentenprogramma WinWin krijg je antwoorden op de meest gestelde vragen over de belastingen. Professor Taalkunde Chris De Wulf springt tijdens 'Goeiemorgen Morgen!' mee op de kar. Hij geeft achtergrond bij onze financiële woordenschat.
Belasting of taks
"Het woord 'belastingen' heeft een heel eenvoudige herkomst. Het is gewoon de last die op jou of je eigendom gelegd wordt", zegt professor De Wulf.
“Een ander woord dat we ervoor gebruiken, is 'taks'. Dat komt van het Franse ‘taxe’, wat afgeleid werd van het Latijnse ‘taxare’. Dat betekent ‘schatten’ of ‘bepalen’ en de betekenis is dan uitgebreid naar het belasten op die geschatte waarde."
Accijns
Een bepaalde soort belasting is de accijns. Je betaalt dat op specifieke producten zoals alcohol, tabaksproducten of brandstof. Dat woord vindt zijn oorsprong in 2 andere woorden.
“We hebben dat in de 12e eeuw aan het Franse ‘assise’ ontleend. Dat komt van het werkwoord ‘asseoir’ en betekent ‘oprichten’ of ‘vaststellen'. 'Assise’ is de vastgestelde belasting op een bepaald product."
Maar er is meer. "Ook 'cijns' bepaalt mee de betekenis van 'accijns'.", zegt De Wulf. "'Cijns' kennen we als een apart, ouder woord voor belasting. Het komt ook uit het Frans, van het woord 'cens', wat teruggaat op het Latijnse 'census'. In de betekenis van 'belasting' of 'pacht'."
En het is de combinatie van de 2 termen die ons huidige woord 'accijns' vormt. "Die woorden 'assise' en 'cijns' zijn niet met elkaar verwant, maar ze betekenen ongeveer hetzelfde. En dus hebben we ze samen gesmolten tot 'accijns'."
Fiscus
"Dat woord komt ook uit het Latijn. Het woord 'fiscus' betekent oorspronkelijk 'mandje', en het sloeg in de Romeinse tijd op de kas van de keizer", zegt professor De Wulf. "Het verwees naar een geldmandje waar je geld in kon bewaren en waar geld mee werd opgehaald. We gebruiken dat Latijnse woord in het Nederlands al sinds de 10e eeuw."
Er was ook een Franse vorm 'fisque', maar die term is doorheen de jaren verdwenen. Dus nu gebruiken we alleen dat woord 'fiscus'.
Financiën
Tot slot toch ook even het algemene woord 'financiën' aanhalen. "Dat woord hebben we in het Middelnederlands binnengehaald uit het Latijn. Het komt van het woord 'financia', wat afgeleid is van het werkwoord 'finare'. Het betekent 'iets tot een goed einde brengen', en dat kreeg dan in een bepaalde context de betekenis 'je schuld vereffenen en tot een goed einde brengen'."
