Populair, maar niet zonder gevaar: wat is chemseks en waarom is het in opmars?

Steeds meer mensen doen aan chemseks: seks onder invloed van harddrugs. Het ontstond meer dan 20 jaar geleden in de homocultuur. Intussen is het fenomeen breder geëvolueerd en komt het voor in clubs, privéafspraken, 1-op-1 dates en zelfs bij masturbatie. De drugs worden gebruikt om remmingen te verlagen en de seksuele beleving te intensifiëren of te verlengen.

Exacte cijfers over het fenomeen zijn moeilijk te bepalen, onder meer door verschillen in definities en onderzoeksmethodes. Internationale schattingen spreken tot 22 procent bij mannen die seks hebben met mannen, al blijft dat sterk afhankelijk van context en afbakening.

Seksuoloog Tom Platteau (Instituut voor Tropische Geneeskunde) vertelt in 'De wereld van Sofie' op Radio 1 dat het niet gaat om 2 glaasjes wijn of een joint om in de stemming te komen. "Het gaat over harddrugs zoals GHB, GBL en cathinonen zoals 3MMC en 2MMC. Ook middelen als speed, cocaïne, ketamine en xtc zijn in België populair. Elk middel heeft een ander effect, van energie en ontremming tot een gevoel van verbondenheid."

De voorbije jaren is er in België gespecialiseerde zorg uitgebouwd rond chemseks. "Die teams vind je binnen bestaande hiv- en soa-diensten in Brussel en Antwerpen. Het zijn deskundigen die zich specifiek op dit thema richten."

Gerrit (54) deed sinds zijn 44ste aan chemseks. "Het begon met een eenmalig half bolletje xtc. Zes maanden later zat er al een naald met crystal meth in mijn arm. Sindsdien heb ik eigenlijk alleen nog seks gehad onder invloed van drugs. Het is veel intenser, alle remmen vallen weg."

"In homoclubs is het algemeen aanvaard. Ik vermoed dat 80 procent van de aanwezigen gebruikt. Het is echt geen taboe meer. De mensen die je tegenkomt in de chemsekswereld komen uit alle lagen van de maatschappij: van werklozen tot kaderleden." Volgens Gerrit is chemseks ook vaak snel bespreekbaar via gay datingapps als Grindr en PlanetRomeo. "Na 3 berichten weet je al of iemand 'chems friendly' is."

"Je beseft in het begin totaal niet wat de gevolgen zijn. Maar al snel merk je dat je je nachtrust volledig verliest en psychisch aftakelt. Ik heb heel veel mensen rondom mij zien aftakelen op heel korte tijd."

Gerrit had een slaaptekort en merkte mentale achteruitgang en een verlies van controle. "Op een bepaald moment merk je dat je over de schreef gaat", zegt hij. "Ook afkicken op seksueel vlak is moeilijk: door zoveel drugs te gebruiken is mijn seksuele beleving volledig verstoord geraakt. Ik ben vandaag bang om nog iemand aan te raken zonder die drugs."

Hij heeft spijt van de weg die hij insloeg. "Drank en drugs maken meer kapot dan je lief is. Ik ben blij dat ik vandaag nog leef."

De mogelijke gevolgen zijn ernstig: overdoses, infecties door injecterend gebruik of 'slammen', seksueel overdraagbare aandoeningen en problemen rond consent of toestemming.

Ook kunnen klachten zoals angst en depressie ontstaan, vaak in een wederzijds versterkende wisselwerking met middelengebruik. In het ergste geval kan het fataal aflopen.

Veel gebruikers starten volgens Platteau vanuit een positieve motivatie: seks intenser maken, remmingen doorbreken of onzekerheid verminderen. "Maar bij een groot deel ontstaan wel degelijk problemen en krijgt het een grote negatieve impact op hun leven. Elk gebruik houdt dat potentieel risico in."

Volgens Platteau komt hulp vaak pas laat, wanneer de impact al erg groot is. "Het verlies van je job, de diagnose van hiv of een relatiebreuk is vaak het kantelpunt."

"Voor sommige mensen duurt zo'n chemseks-sessie 48 uur of langer", zegt Platteau. "Daar moet je natuurlijk bijna de volledige werkweek die erop volgt van bekomen." De zorg focust daarom niet alleen op stoppen, maar ook op controle en schadebeperking. "Niet iedereen wil of kan volledig stoppen", zegt Platteau. "De meeste mensen willen vooral opnieuw grip krijgen op hun gebruik en seksualiteit."