De Europese Unie wil een actievere rol spelen in vredesonderhandelingen met Rusland, nu het vertrouwen in Amerikaanse bemiddeling is gedaald. Maar wie zou dan de rol van onderhandelaar moeten innemen? Met EU-correspondent Barbara Moens (The Financial Times) overlopen we enkele potentiële kandidaten.
Kallas, Draghi of toch Merkel: wie moet Europa naar voren schuiven als potentiële onderhandelaar met Rusland?
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Europa zou zelf moeten gaan praten met Rusland, in plaats van de onderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne over te laten aan de Verenigde Staten. De Franse president Emmanuel Macron en premier Bart De Wever spraken die gedachte de voorbije maanden hardop uit.
Ook Oekraïne zou Europa graag rond de tafel zien, om wat sterker te staan bij de onderhandelingen met Rusland, nu de Verenigde Staten duidelijk andere prioriteiten hebben.
Maar wie zou dan namens de Europese Unie met Rusland moeten onderhandelen? Volgende week steken de ministers van Buitenlandse Zaken al eens de koppen bij elkaar over deze kwestie tijdens een informele gedachtewisseling in Cyprus.
Wie zijn potentiële onderhandelaars?
In principe hééft de EU iemand in dienst voor dit soort onderhandelingen: buitenlandvertegenwoordiger Kaja Kallas. Zo onderhandelden haar voorgangers Catherine Ashton en Federica Mogherini destijds met Iran over de stopzetting van het nucleaire programma.
Kallas vindt zichzelf weliswaar geschikt voor de rol - "omdat ze de valstrikken van het Kremlin herkent". Maar omdat ze regelmatig zwaar uithaalt naar Rusland, wordt ze gezien als te uitgesproken anti-Rusland.
Wie dan wel wordt gezien als een heel neutrale figuur, is Mario Draghi, gewezen premier van Italië en oud-voorzitter van de Europese Centrale Bank. Ook de Finse president Alexander Stubb wordt genoemd als kanshebber, hoewel hij zichzelf niet naar voren schuift als onderhandelaar.
De Russische president Vladimir Poetin stelde zelf gewezen bondskanselier Gerhard Schröder voor. Hij kluste na zijn politieke carrière bij voor Russische staatsbedrijven zoals Rosneft en Gazprom. Volgens Kaja Kallas " zou Poetin dan met zichzelf onderhandelen".
Nog andere potentiële kandidaten komen uit Duitsland. Zo is president Frank-Walter Steinmeier genoemd als mogelijke onderhandelaar. Maar ook Angela Merkel wordt genoemd. Na 16 jaar als bondskanselier heeft zij veel ervaring in onderhandelen met Poetin. Ze kent ook de Oekraïense president Volodymyr Zelensky én ze spreekt Russisch.
Merkel zei deze week nog in een interview dat "ze betreurt dat de EU haar diplomatieke potentieel te weinig benut" om een einde te maken aan de oorlog in Oekraïne. Maar zelf schuift ze zich niet als onderhandelaar naar voren.
Ze vindt dat de onderhandelaar iemand moet zijn die de macht bekleedt. Dat zou dan de huidige bondskanselier Friedrich Merz kunnen zijn, of de Franse president Emmanuel Macron. Ook de Europese leiders Antonio Costa en Ursula von der Leyen zouden in aanmerking kunnen komen.
3 redenen waarom Europa nu praat over onderhandelen
"De discussie over wie Europa moet vertegenwoordigen is heel symbolisch aan het worden", zegt Barbara Moens, EU-correspondent bij The Financial Times, in De Wereld Vandaag. "Maar de vraag is natuurlijk ook met welk mandaat die persoon naar de onderhandelingen zal gaan?"
"Kunnen de 27 EU-lidstaten het daarover eens worden? Wat wil Europa met die onderhandelingen? Hoe zal het voortdurend terugkoppelen met de Oekraïense president Zelensky? Dat gesprek is eigenlijk ook nog niet au fond gevoerd."
Het idee dat Europa met Rusland moet gaan praten, is dan ook nog relatief nieuw.
Het was lang een taboe om met Rusland te praten, maar meer en meer Europese landen beseffen dat dat niet eeuwig vol te houden is
Barbara Moens, EU-correspondent The Financial Times
"Ten eerste kwam er heel lang het signaal vanuit Washington dat de VS in charge was en het zou regelen. Maar het is nog niet geregeld, en nu is Trump ook erg afgeleid door de situatie in het Midden-Oosten. Nu heeft men vanuit de VS het signaal gekregen dat het oké zal zijn als Europa die gesprekken wat overneemt."
"Een 2e aspect is dat het lang een taboe was om met Rusland te praten, maar dat daar nu in meer en meer Europese landen een openheid rond ontstaat dat de huidige situatie ook niet voor eeuwig vol te houden is. Daar is nu meer pragmatisme rond."
"Het 3e aspect is Rusland zelf: ook vanuit Moskou zijn er signalen gekomen dat er bereidheid is om te spreken met Europa. Met welke compromisbereidheid dat zal zijn? Daarvoor is de figuur die aan tafel zal komen wel belangrijk, omdat die een soort vertrouwensband met Poetin moet opbouwen of opgebouwd hebben. Of Moskou openstaat voor een akkoord of niet, dat is hoe dan ook nog onduidelijk."
Wie zou namens de EU moeten onderhandelen met Rusland?
