Ook in België lopen mensen rond met hartimplantaten van Biotronik die onnodige schokken kunnen geven door defecte bedrading. Dat zegt cardioloog Frédéric Van Heuverswyn, verbonden aan het UZ Gent. Zowel artsen als de producent zijn al jarenlang op de hoogte van de problemen. Al nuanceert Vanheuverswyn ook: de draden worden hier al jaren niet meer gebruikt en slijtage kan optreden bij elke elektrode.
"Als bom die in je borstkas ontploft": ook België heeft patiënten met hartimplantaat Biotronik dat onnodige schokken geeft
Samenvatting:
In België lopen patiënten rond met hartimplantaten waarvan de draden van het Duitse bedrijf Biotronik sneller verslijten dan verwacht. Daardoor kunnen ze ongewilde elektroshocks krijgen van 900 volt terwijl ze bij bewustzijn zijn.
Zowel artsen als Biotronik zijn al jarenlang op de hoogte van de problemen, maar het bedrijf weigert duidelijkheid te scheppen. Uit een Nederlandse studie van 2024 bleek dat de Linox-elektroden ruim drie keer vaker kapotgaan dan wetenschappelijk aanvaardbaar is.
Cardioloog Frédéric Vanheuverswyn van het UZ Gent stelt dat de elektroden van Biotronik in België al jaren niet meer worden gebruikt en dat telemonitoring de beste oplossing is om problemen tijdig op te sporen: "Elke nacht worden de defibrillator en de elektroden automatisch gecontroleerd."
Het Nederlandse onderzoeksprogramma Nieuwsuur toonde gisteravond aan dat duizenden mensen al jarenlang rondlopen met een hartimplantaat dat eigenlijk niet goed werkt. Linox-elektroden aan een Implanteerbare Cardioverter Defibrillator (ICD) van het Duitse bedrijf Biotronik blijken relatief snel kapot te gaan.
Na 5 jaar zou 8 procent van de draden al uitgevallen zijn, na 7 jaar is dat zelfs 15 procent.
Dat zorgt ervoor dat patiënten die een implantaat hebben met zulke draden onnodig shocks toegediend kunnen krijgen. Een anonieme patiënt beschrijft in Nieuwsuur hoe dat voelt : "Ineens kreeg ik uit het niets een opdonder en dat bleef zich herhalen, tientallen keren. Het voelt alsof een bom in je borstkas ontploft."
In Nederland lopen zeker 4.600 patiënten rond met een toestel met draden van Biotronik. En ook in België is de problematiek rond die draden bekend. Dat zegt Frédéric Vanheuverswyn, cardioloog in het UZ Gent.
"Wij hebben ook al vastgesteld dat bij elektroden van Biotronik een verhoogde kans is op elektrische problemen en onterechte elektroshocks", legt hij uit in De Ochtend op Radio 1.
Onnodige shock van 900 volt
Hoeveel patiënten in België dit soort elektroden in hun lichaam hebben zitten, is voorlopig onduidelijk. VRT NWS heeft cijfers opgevraagd bij het RIVIZ, maar heeft die nog niet gekregen.
Defecte elektroden in hartimplantaten: hoe groot is het probleem in België?
Het grote probleem met die elektroden van Biotronik zijn de onnodige en dus ongewilde shocks die de patiënt krijgt. "Het toestel hoort normaal gezien een shock van 900 volt te geven als er zich een dodelijke ritmestoornis voordoet", legt Vanheuverswyn uit. "Normaal gezien ben je dan bewusteloos en voel je dat niet."
Maar als de elektroden niet naar behoren werken, omdat de isolatie van de draden bijvoorbeeld niet meer intact is en sneller een storing detecteert, krijgt een patiënt die shock terwijl hij bij bewustzijn is. "Zo'n shock doet alle spieren samentrekken en dat is een zeer onaangename ervaring. We moeten dat te allen tijde voorkomen."
Biotronik zelf al jarenlang op de hoogte
Uit de reportage van Nieuwsuur en uit het gesprek met Vanheuverswyn blijkt dus dat artsen al jarenlang op de hoogte zijn van het probleem.
De fabrikant legt al ruim 10 jaar signalen over een falend hartimplantaat naast zich neer
Onderzoeksprogramma Nieuwsuur in haar berichtgeving
En ook Biotronik zelf weet dat er wat schort aan de draden, maar weigert daarover volgens Nieuwsuur duidelijkheid te scheppen. "De fabrikant legt al ruim 10 jaar signalen over een falend hartimplantaat naast zich neer", schrijft de Nederlandse openbare omroep NOS.
In 2024 bleek uit een Nederlandse studie dat de Linox-elektroden ruim 3 keer vaker kapotgaan dan wetenschappelijk acceptabel is. Biotronik reageerde toen dat haar draden "veilig en betrouwbaar" zijn en er "geen redenen voor een veiligheidswaarschuwing voor Linox-draden zijn".
Elke elektrode kan verslijten
Ook Vanheuverswyn nuanceert de problematiek: "Elke elektrode is aan dat probleem onderhevig, omdat het een complexe elektrische kabel is die het defibrillatorapparaat verbindt met het hart. De draad beweegt dus miljoenen keren mee met het hart, waardoor die ook aan heel wat stress en overbelasting onderhevig is. Slijtage is dus mogelijk."
Biotronik is 1 van de 5 leveranciers wereldwijd die zulke draden voor defibrillatoren aanlevert. "Onze strategie in Gent is altijd al geweest om te spreiden over die verschillende leveranciers, om te voorkomen dat 1 probleem zich voordoet bij heel veel patiënten."
En de elektroden van Biotronik worden al jaren niet meer ingeplant bij patiënten, stelt Vanheuverswyn gerust.
In Nederland klaagt Nieuwsuur ook aan dat patiënten nooit op de hoogte gebracht zijn van de problemen. "Dat is geen makkelijke beslissing", zegt Michiel Rienstra, vicevoorzitter van de nationale cardiologievereniging NVVC. "Maar dit zijn patiënten met ernstige hartziekten. We willen dat ze zoveel mogelijk vertrouwen houden in hun apparaat."
Dure monitoring als oplossing
Vanheuverswyn benadrukt dat telemonitoring een belangrijke oplossing is voor problemen met je elektroden of je defibrillator. Sinds 2015 is dat zelfs een internationale richtlijn: elke patiënt die een hartimplantaat krijgt, krijgt er meteen een voorstel bij om met een tweede toestel opvolging op afstand mogelijk te maken.
Vanheuverswyn legt uit hoe dat werkt: "Elke nacht worden de defibrillator en de elektroden automatisch gecontroleerd. Die gegevens worden doorgestuurd naar het ziekenhuis en dat moet ervoor zorgen dat eventuele problemen met de apparatuur tijdig gedetecteerd worden."
Een klein defect in een elektrode kan op die manier opgemerkt worden, nog voordat de elektrode echt kapot gaat.
We verwijderen kabels enkel als het defect bewezen is
Frédéric Vanheuverswyn, cardioloog aan het UZ Gent
Dat tweede apparaat steek je thuis gewoon in het stopcontact en is ook verbonden met je smartphone. Toch lopen de kosten hoog op: "Wij steken daar als artsen en verpleegkundigen veel tijd in. Dat is allemaal onbezoldigde tijd. De patiëntengroep wordt ook steeds groter en vraagt een complexere opvolging."
De patiënt betaalt die hoge kosten niet allemaal zelf: de apparatuur voor telemonitoring wordt door de leverancier voorzien (en zit in de kostprijs van de defibrillator). De patiënt betaalt niets extra.
"Kabels verwijderen kan, maar we doen dat alleen als er echt een harde indicatie en dus een bewezen effect aan de elektrode is. Als we die elektroden bij iedereen preventief zouden verwijderen, zouden we veel meer complicaties hebben van de procedure om de kabel te verwijderen", besluit hij.
