Harde reacties op dodelijk ongeval in Brasschaat: waarom zijn we online zo hard voor elkaar?

Hoewel het ook steunbetuigingen regent op sociale media, domineren vooral harde reacties het online debat.

Zo worden de betrokken minderjarigen op socials bestempeld als rijkeluiskindjes en maken gebruikers in verschillende comments een vergelijking met de VRT 1-serie 'Knokke off'. Daarnaast zijn mensen online niet mals voor de ouders van de jongeren: de teneur is vooral dat ze zelf even in de spiegel moeten kijken. 

Dat het ongeval online voor veel reactie zorgt, verrast Andy Demeulenaere niet. Hij is coördinator van Mediawijs. "Elk item waar mensen zich emotioneel hard betrokken voelen, zorgt voor hevige reacties. Wanneer kinderen geschaad worden of in een stevig ongeval terechtkomen, is het logisch dat mensen daarop willen reageren." Zo vertelt hij in De Wereld Vandaag op Radio 1. 

Alleen wordt er online vaak behoorlijk hard en zonder filter gereageerd: "Op het moment dat je via sociale media een debat voert, is het moeilijk om op een schriftelijke manier empathie voor de andere te tonen of die zelfs te voelen. Dat gaat veel beter als je elkaar ziet." Bovendien volgt kritiek op een bepaalde reactie niet op hetzelfde moment. 

Opvallend wel: de online commentaar komt voornamelijk van een ouder publiek, minder van leeftijdsgenoten van de betrokken jongeren: "Dat zien we ook vaak in studies", beaamt Demeulenaere.

"Zo reageren mannen tussen 45 en 54 jaar online bijvoorbeeld meer op nieuws. Het gaat ook vaker om mensen die bepaalde instellingen, zoals de media, de politiek en elitegroepen, wantrouwen. Zij hebben vaak het gevoel dat bepaalde mensen sneller met iets wegkomen."

Demeulenaere vertelt daarnaast dat sommige mensen ook reageren vanuit een angst dat kinderen uit hun omgeving hetzelfde zou kunnen overkomen: "Zij gaan op zoek naar controle en dus ook naar een schuldige."

Intussen riepen enkele gezaghebbende figuren, zoals federaal minister en titelvoerend burgemeester van Brasschaat Jan Jambon, al op tot terughoudendheid op sociale media.

Een goede zaak volgens Demeulenaere: "Het is belangrijk dat leidinggevende figuren oproepen tot sereniteit. Er zijn veel mensen die hier gekwetst kunnen raken en er zijn ook nog veel dingen die moeten worden uitgezocht."

Maar ook de oproepen tot terughoudendheid lokken op hun beurt reacties uit. Zo vragen verschillende sociale-mediagebruikers zich af of er evenveel aandacht zou zijn voor het ongeval en de teneur op sociale media, als de betrokken jongeren uit de Antwerpse Seefhoek zouden komen.

"Je zou je inderdaad kunnen afvragen of mensen zoals minister Jambon op eenzelfde manier zouden reageren. Maar Jambon heeft een specifieke relatie met Brasschaat en dus ook een specifieke verantwoordelijkheid daar."

"Je kan in dit geval enkel hopen dat de burgemeester van Antwerpen of de schepen van Jeugd bijvoorbeeld op dezelfde manier zou reageren en ook zou oproepen tot kalmte", voegt Demeulenaere eraan toe.

Uiteraard hoort iedereen in de eerste plaats zelf na te denken over hoe ze op sociale media reageren. Maar Demeulenaere ziet ook een rol voor nieuwsmedia.

De haatvolle reacties worden namelijk vaak onder berichtgeving van nieuwsmedia geplaatst: "Media hebben een verantwoordelijkheid voor de reacties die op hun fora verschijnen. Het is belangrijk om die fora te blijven modereren. Enerzijds moeten media reageren op feitelijke fouten die gemaakt worden. Maar als mensen zich op een zeer kwetsende manier uitlaten of beginnen schelden, moet een reactie op de vorm ook kunnen."

Heeft het ook zin om een klacht in te dienen tegen bepaalde reacties? "Dat kan, maar dan moeten de reacties al vrij ver gaan." Bovendien kan niet iedereen er zomaar een juridische zaak van maken: "Het is moeilijk om dat als buitenstaander te doen, want jij bent niet de benadeelde partij", sluit Demeulenaere af.