De geplande hervorming van Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) veroorzaakt ongerustheid bij mensen met een handicap. Een delegatie voert vandaag actie in Brussel. Ook Nathalie Van den Bergh is erbij. Zij heeft een vorm van hersenverlamming en heeft daardoor nood aan ondersteuning. Ze staat op de wachtlijst voor een persoonsvolgend budget, maar is bang dat ze na de hervorming uit de boot zal vallen.
"Ik red me, maar niet zonder hulp op maat": mensen met een handicap komen op straat tegen hervorming
Lien De Cooman
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez plant een hervorming van de zorg en begeleiding voor mensen met een handicap. Wie de zwaarste noden heeft, krijgt een persoonsvolgend budget. Wie minder intensieve hulp nodig heeft, wordt doorverwezen naar bestaande diensten.
Ongeveer 17.000 Vlamingen staan op de wachtlijst voor een persoonsvolgend budget. Velen vrezen dat ze door de hervorming geen recht zullen hebben op zo'n budget en zich moeten behelpen met hulp die niet flexibel genoeg is.
Vandaag is er een protestactie in Brussel.
Nathalie Van den Bergh heeft een lichte vorm van hersenverlamming. Ze werkt, woont alleen en noemt zichzelf vrij zelfstandig. Maar dat betekent niet dat ze geen hulp nodig heeft. Vooral mobiliteit is een struikelblok. "Voor aangepast rolstoelvervoer ben ik 'te goed', omdat ik niet permanent in een rolstoel zit. Gewone taxi’s zijn dan weer onbetaalbaar."
Ze is dus aangewezen op het openbaar vervoer, maar dat is allesbehalve vanzelfsprekend. "Ik ben lang onderweg, opstappen is vaak moeilijk en door mijn evenwichtsproblemen ben ik al meerdere keren gevallen", vertelt ze. "Bovendien geraak ik niet overal en kan ik me niet verplaatsen buiten de uren van de dienstregeling. Mijn sociale leven lijdt daar heel erg onder."
Tussen oplossingen in
Ook in het dagelijkse leven botst Van den Bergh op haar grenzen. Zware voorwerpen tillen, iets oprapen of lang rechtstaan lukt niet. Daardoor heeft ze geregeld hulp nodig bij het huishouden en om boodschappen te doen. "Mijn moeder helpt me veel, maar zij wordt ouder en kan dat niet blijven doen", zegt ze.
Er is wel een groot aanbod aan hulp, maar als je alles zelf moet betalen loopt het snel op
Nathalie Van den Bergh
"Er is wel een groot aanbod aan hulp", vult ze aan. "Maar als je alles zelf moet betalen, loopt het snel op. Veel diensten werken bovendien alleen tijdens de kantooruren, wanneer ik zelf aan het werk ben."
Van den Bergh vindt dat ze heel vaak tussen oplossingen in valt. Daarom droomt ze van een persoonsvolgend budget, waarvoor ze nu al 5 jaar op de wachtlijst staat.
Hervorming moet wachtlijsten aanpakken
Maar samen met Nathalie wachten 17.000 Vlamingen op zo’n persoonsvolgend budget. Sommigen wachten al meer dan 10 jaar. Net die wachtlijsten wil minister Gennez met haar hervorming aanpakken.
De hervorming verdeelt mensen met een beperking in verschillende zorgniveaus. Wie de zwaarste noden heeft, krijgt nog altijd een persoonsvolgend budget, al wordt die groep wellicht kleiner. Met zo’n budget kunnen zij zelf hun zorg organiseren en aankopen, bijvoorbeeld een persoonlijke assistent, vervoer en hulp in het huishouden.
Minister Gennez kondigde wel aan dat de besteding van dat budget strikter zal worden, zodat het niet meer gebruikt kan worden voor bijvoorbeeld tuinonderhoud. De lijst met bestedingsmogelijkheden is nog niet afgeklopt, maar veel mensen maken zich zorgen dat hun vrijheid ingeperkt zal worden.
Wie minder intensieve ondersteuning nodig heeft, krijgt geen persoonsvolgend budget, maar kan 'rechtstreeks toegankelijke hulp' (RTH) gebruiken. Dat zijn diensten die aangeboden worden door voorzieningen of organisaties die mensen met een handicap ondersteunen. Het gaat onder andere over thuisbegeleiding, dagopvang of kortverblijf. Die hulp is specifiek gericht op de zorg en ondersteuning voor mensen met een handicap en dekt dus geen algemene noden zoals vervoer of praktische hulp.
Angst voor verlies aan autonomie
Heel wat mensen op de wachtlijst maken zich nu zorgen dat ze door de hervorming geen recht meer zullen hebben op een persoonsvolgend budget, en zich met de rechtstreeks toegankelijke hulp zullen moeten beredderen.
Nathalie heeft daar vandaag al recht op, maar heeft er nog nooit iets van gebruikt: "Het helpt me niet vooruit. Ik kan er bijvoorbeeld geen vervoer mee regelen. En omdat ik werk, heb ik vooral hulp nodig buiten de kantooruren, net wanneer die diensten niet beschikbaar zijn."
Als andere hulp volstond, had ik nooit een persoonsvolgend budget aangevraagd
Nathalie Van den Bergh
De meerwaarde van een persoonsvolgend budget ligt voor Van den Bergh in de flexibiliteit. "Er zijn meer mogelijkheden om hulp te regelen, rekening houdend met je persoonlijke situatie. Ik zou bijvoorbeeld iemand kunnen betalen die me 's avonds ergens naartoe brengt, of die me thuis helpt op het moment dat ik het nodig heb", zegt ze.
Ook Gwen Dekeuleneer van Kannet vzw vreest dat heel wat mensen met een handicap minder autonomie zullen hebben na de hervorming: "De rechtstreeks toegankelijke hulp vertrekt vanuit bestaande structuren. Mensen worden afhankelijk van wat lokaal beschikbaar is. Dat beperkt hun zelfregie."
Extra middelen
Het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) wijst erop dat er extra middelen komen om de rechtstreeks toegankelijke hulp verder uit te bouwen. Het aanbod wordt uitgebreid en mensen met een beperking zullen er meer zorgpunten kunnen voor inzetten.
"Veel mensen zijn ook heel goed geholpen met die RTH", zegt VAPH-woordvoerster Liesbeth Van Houdt. "Een van de grote voordelen is dat er minder administratie bij komt kijken dan bij een persoonsvolgend budget en dat de hulp sneller beschikbaar is."
Maar voor Nathalie Van den Bergh blijft de onzekerheid knagen: "Als andere hulp volstond, had ik nooit een persoonsvolgend budget aangevraagd. Ik heb dat gedaan omdat het de enige oplossing is."
Reactie minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit)
"Voor mensen met een lichtere of meer gerichte ondersteuningsnood, die nu vaak eindeloos op een budget wachten, maken we het aanbod van rechtstreeks toegankelijke hulp uitgebreider en flexibeler. Vandaag botst dat aanbod nog te vaak op grenzen, bijvoorbeeld qua beschikbaarheid of ondersteuning op maat. Net daarom investeren we daar extra in.
Ook voor mensen zoals Nathalie moet er meer ondersteuning mogelijk worden die aansluit bij haar dagelijkse leven: assistentie, begeleiding en praktische hulp die flexibel inzetbaar is.
Ik begrijp tegelijk de zorgen over mobiliteit en zelfstandigheid. Veel mensen botsen daar vandaag dagelijks op. Daarom bekijken we inclusie ook breder: toegankelijk vervoer, werk, onderwijs, openbare ruimte en dienstverlening moeten beter afgestemd worden op mensen met een handicap."
