Veel mooie woorden voor elkaar,  maar geen doorbraak: dit heeft top tussen Trump en Xi (niet) opgeleverd

Een georchestreerde afscheidsceremonie op een grijs tarmac in Peking, gevolgd door de intussen typerende vuist van de Amerikaanse president Donald Trump. Vanmorgen - in de late namiddag in China - is Trump vertrokken voor een lange vlucht terug naar de Verenigde Staten. Tijd dus om een balans op te maken van 3 dagen Trump in China.

In tegenstelling tot dat grijze tarmac van vanmorgen, was het bezoek van Trump aan China allesbehalve kleurloos. China heeft alles uit de kast gehaald om de Amerikaanse president zich thuis te laten voelen.

Gisteren werd hij getrakteerd op een heus staatsbanket, met onder meer een imposante tafeldecoratie die een miniatuurversie van een Chinese tuin moest voorstellen. Ook het gouden bestek werd bovengehaald.

Ook de dagen voordien werd de rode loper gelegd voor Trump, onder meer met een grote ontvangstceremonie op het Tiananmenplein in Peking. Langs de kant stonden tientallen kinderen vol enthousiasme te springen met Chinese en Amerikaanse vlaggetjes in hun handen.

Trump kan zo'n ontvangst wel smaken. Hij was in het gesprek nadien lovend over zijn Chinese collega. "Ik zou je bellen en jij zou mij bellen telkens wanneer we een probleem hebben." Trump probeerde de banden met de Chinese president Xi aan te halen.

Eerder wees Xi op het belang van een genormaliseerde relatie tussen de VS en China: "We moeten partners zijn in plaats van tegenstanders, elkaar helpen slagen, samen bloeien en een juiste manier vinden waarop de grote landen van het nieuwe tijdperk met elkaar kunnen omgaan."

Het is toch een opvallend gezicht: deze 2 wereldleiders die zo over en met elkaar spreken, zo kort na de handelsoorlog van vorig jaar tussen beide wereldmachten. Zo had Trump hoge invoertarieven ingevoerd (tegen elk land in de hele wereld), waarbij China kop van jut was.

China reageerde fel, met vergelijkbare tarieven. Het werd al snel een opbod van wie het hoogste tarief kon invoeren. Het liep zelfs op tot 145 procent aan Amerikaanse kant.

Die handelstarieven stonden vandaag op het programma. Het is voorlopig niet duidelijk of daar effectief een nieuw akkoord over is afgesloten. 

De Verenigde Staten komen eigenlijk met maar één concrete deal (voor zover we weten) naar huis. De Amerikaanse vliegtuigbouwer Boeing heeft een akkoord om 200 van zijn vliegtuigen te verkopen aan Chinese luchtvaartmaatschappijen. Een opsteker voor Boeing, want door die handelsoorlog waar we het eerder over hadden, had China een verbod opgelegd om Boeing-vliegtuigen te kopen. 

Belangrijke voetnoot: China bevestigt het akkoord over de Boeing-vliegtuigen niet. In een korte verklaring zegt het ministerie van Buitenlandse Zaken dat de VS en China "belangrijke overeenstemming hadden bereikt over het handhaven van de stabiliteit van de economische en handelsbetrekkingen, het uitbreiden van de praktische samenwerking op diverse gebieden en het op een gepaste manier omgaan met hun meningsverschillen."

Verder waren er tijdens deze top heel wat spilfiguren van de Amerikaanse business- en technologiesector aanwezig in Peking. Denk maar aan de rijkste man ter wereld: Elon Musk, de baas van onder meer het ruimtevaartbedrijf SpaceX en autobouwer Tesla. Maar ook Jensen Huang, de topman van Nvidia, het meest succesvolle chipbedrijf ter wereld. 

Volgens Victor De Decker van het Egmont-instituut hebben zij vooral gesproken over de export van chips naar China. "Onder Joe Biden (de vorige president) kwam er een streng exportbeleid, en dat is door Trump verder uitgebreid. Daar zijn de voorbije maanden al toegiften gedaan, maar het is de vraag of de VS ook structureel dat beleid zal aanpassen", zegt hij in 'De ochtend' op Radio 1.

De communicatie vanuit het Witte Huis maakt de zaak niet concreter: "Beide partijen hebben besproken hoe hun economische samenwerking kan verbeteren. Het uitbreiden van de markttoegang voor Amerikaanse bedrijven en Chinese investeringen in Amerikaanse bedrijven zijn daar onderdeel van."

Ook op politiek vlak zijn er weinig concrete afspraken gemaakt. Te beginnen met de Amerikaans-Israëlische oorlog in Iran. China is een belangrijke handelspartner van Iran, zeker op het vlak van olie. De oorlog, die intussen al meer dan 2 maanden duurt, heeft geleid tot een blokkade van de Straat van Hormuz. 

Trump zei dat Xi een belofte heeft gedaan: "Hij heeft gezegd dat hij geen militair materiaal zou leveren", aldus de president in een interview met Fox News. Verder sprak de Amerikaanse president in de 'we'-vorm. "We willen dat Teheran geen nucleaire wapens heeft."

Verder klonk het vanuit het Witte Huis dat "we het erover eens zijn dat de Straat van Hormuz open moet blijven om de vrije stroom van energie te verzekeren. Xi maakte duidelijk dat hij zich verzet tegen de militarisering van de Straat en toonde ook interesse om meer Amerikaanse olie te kopen." 

Trump zei ook dat hij "erover nadenkt om de sancties op te heffen tegen Chinese bedrijven die Iraanse olie kopen." Daarover zou er "binnenkort een beslissing worden genomen".

Hoe graag Trump het heeft over Iran, Xi zou het veel liever hebben over Taiwan. China ziet dat eiland als een afvallige provincie en erkent de onafhankelijkheid niet. Voor Xi is een Amerikaans standpunt over de hele kwestie een belangrijk aspect van dit bezoek.

Voor zover we weten, hebben beide wereldleiders er wel over gesproken, maar een veranderd Amerikaans standpunt lijkt er voorlopig niet te zijn.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zei tegen zender NBC News dat "de Amerikaanse positie over Taiwan onveranderd blijft".

"Ons beleid op dat vlak is niet veranderd. Het was consistent gedurende verschillende presidentiële administraties en blijft dat nu ook." Trump bevestigde dat standpunt tijdens de vlucht naar de VS: "Ik heb geen toezeggingen gedaan over Taiwan." 

Een duidelijke verklaring, zelfs na de waarschuwing van Xi eerder dat het standpunt van de VS over Taiwan tot conflict kan leiden. China hoopte erop dat het de Amerikaanse steun onder druk kon zetten.

Trump lijkt de deur wel op een kier te zetten voor gesprekken over Taiwan. Die hebben ook uitvoerig plaatsgevonden in Peking, klinkt het.

Daarnaast zegt Trump dat hij nog niet heeft beslist of hij een wapendeal tussen de VS en Taiwan zal goedkeuren, goed voor een waarde van 14 miljard dollar (zo'n 12 miljard euro). Die deal annuleren, zou een opdoffer zijn voor Taiwan én een stevige toegeving zijn van Washington aan Peking.

Weinig concrete afspraken dus na drie dagen topoverleg, maar volgens de Chinakenner en VRT NWS-journalist Veerle De Vos is dit géén gefaalde top. "Ik denk dat we vooral moeten erkennen dat beide leiders opnieuw met elkaar spreken. Die opzet is alvast geslaagd en dat is misschien wel het grootste en belangrijkste resultaat".

"De basis voor verdere gesprekken en een iets normalere relatie tussen China en de VS is gelegd. Trump heeft Xi uitgenodigd om in september naar Washington te komen. Daar kan dan weer met elkaar gesproken worden. Dat verkleint het risico op misverstanden en op nieuwe escalaties zoals tijdens de verhitte handelsoorlog vorig jaar."