Krekels kunnen pijn voelen, zeggen Australische onderzoekers. Zoals mensen over een verbrande hand wrijven, zo tasten ze naar hun antenne wanneer die met een hete staaf aangeraakt wordt, zagen ze. Ze pleiten ervoor om meer aandacht te hebben voor het mogelijk lijden van "het vaakst gekweekte insect ter wereld".
Voelen krekels pijn? "Vraag is waarom we ooit hebben gedacht dat ze dat niet zouden kunnen"
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Dat onze hond pijn kan voelen, daar twijfelen we niet aan. Nochtans was dat ooit anders. De Franse filosoof René Descartes verklaarde in de 17e eeuw nog dat dieren niet veel meer waren dan machines. Als ze jankten, dan was dat gewoon een soort van mechanische reactie, dacht hij, niets meer.
Gelukkig weten we intussen beter. Geleidelijk aan is de kring gegroeid van dieren om ons heen waarvan we aannemen dat die pijn voelen. Vandaag gaan we ervan uit dat dat niet alleen geldt voor onze huisdieren, maar voor alle gewervelden: papegaaien, boomkikkers, krokodillen, koeien, olifanten en walvissen zoals bultrug Timmy, maar ook vissen die naar adem happen op een dek.
Maar voor ongewervelden, en zeker insecten, is dat veel minder evident, voeren 2 Australische onderzoekers aan. Nochtans onderwerpen we die ook aan nogal wat lijden. En niet alleen wanneer we ze plat slaan omdat ze in onze slaapkamer zijn beland.
Je zal bijvoorbeeld maar een huiskrekel zijn. Wereldwijd worden ze met z'n honderden miljarden gekweekt, elk jaar opnieuw, om te eindigen tussen de kaken van een exotisch huisdier of in een traditioneel Aziatisch gerecht, of vermalen te worden tot veevoeder of proteïne-repen.
Nochtans voelen ook krekels pijn, besluiten gedragsecoloog Thomas White en wetenschapsfilosoof Kate Lynch (University of Sydney) in het gezaghebbende wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the Royal Society B. Dat leiden ze af uit een experiment dat ze hebben uitgevoerd.
Heet staafje
De Australiërs onderwierpen 80 huiskrekels, evenveel mannetjes als vrouwtjes, aan een test. Eén keer raakten ze een antenne van de krekels aan met een onverhit metalen staafje, een keer met een opgewarmd staafje (niet zo warm dat het tot blijvende verwondingen zou leiden), en een keer lieten ze ze helemaal met rust.
Vervolgens noteerden ze hoe die krekels daarop reageerden. We kunnen pijn bij een ander dier immers niet rechtstreeks waarnemen, erkennen de onderzoekers. We zijn dus aangewezen op interpretatie van het gedrag van het dier.
En wat bleek: na een aanraking met het hete staafje verzorgden krekels hun antenne dubbel zo vaak als na een onschuldige aanraking, en ze besteedden er tot 4 keer meer tijd aan. Ze deden dat door met een pootje over de antenne te wrijven of (het vaakst) door die in de mond te nemen.
"Het was niet zomaar een korte, reflexmatige reactie", schrijven de onderzoekers in een artikel in The Conversation. Het gedrag begon heftig "en het doofde geleidelijk uit in de loop van de volgende minuten, net zoals je over je verbrande hand wrijft terwijl de pijn langzaam wegtrekt."
Bevriezen, koken, bakken
Als een hond of een kat zo zijn poot zou likken, dan zouden we terecht besluiten dat er iets mee scheelt en dat het dier waarschijnlijk pijn lijdt, merken de onderzoekers op. Waarom zou dat voor insecten niet gelden, ook al zit hun zenuwstelsel anders in elkaar dan dat van gewervelden?
Ze zijn niet helemaal de eersten die de kwestie van pijn bij insecten onderzocht hebben. 2 jaar geleden stelden onderzoekers gelijkaardig gedrag vast bij hommels . En al 20 jaar weten we dat honingbijen een weerzin kunnen ontwikkelen voor vieze geurtjes.
Het is tijd dat we erkennen dat dat niet alleen opgaat voor hun donzigere soortgenoten, zeggen de onderzoekers nu, maar ook voor "het vaakst gekweekte insect ter wereld."
Evolutionair gezien zijn insecten schaaldieren op het land
Kate Umbers, bioloog
Zo'n gek idee is dat niet, vindt bioloog Kate Umbers (Western Sydney University, niet betrokken bij het onderzoek) in de krant The Guardian. "Insecten zijn, evolutionair gezien, schaaldieren op het land. Ze delen een gemeenschappelijke voorouder."
En ook met het welzijn van schaaldieren houden we steeds meer rekening. Zo pleitten Zweedse wetenschappers er vorige maand nog voor om kreeften voortaan verdoofd te koken .
"De inzet is hoog", besluiten de onderzoekers die de krekels bestudeerden. "Elk jaar worden er honderden miljarden gekweekte insecten afgeslacht door ze te bevriezen, te koken of te bakken. Pesticiden worden dan weer zo dodelijk mogelijk gemaakt zonder rekening te houden met mogelijk lijden. Die doden er nog eens duizenden miljarden meer."
"De vraag is misschien niet eens of insecten kunnen voelen, maar waarom we ooit hebben gedacht dat ze dat niet kunnen."
