7 maanden na bestand doodt Israël nog altijd burgers in Gaza: "Dit kan je geen staakt-het-vuren noemen"

Neem nu de afgelopen maand april. Hieronder vind je een fragmentarische greep uit de vele incidenten die Airwars in die maand heeft geregistreerd in Gaza. Airwars is een Britse ngo die wereldwijd geweld tegen burgers in conflictgebieden documenteert. 

6 april 2026: bij een Israëlische luchtaanval in Khan Younis wordt een chauffeur gedood die voor de World Health Organization werkt en personeel vervoerde voor medische evacuaties.

8 april: Al Jazeera-journalist Mohamed Al Wishah wordt gedood bij een Israëlische droneaanval op zijn wagen nabij het Al Nabulsi-kruispunt in Gaza-Stad. 

11 april: in Jabalia wordt een jongen van 10 jaar doodgeschoten door Israëlische troepen.

17 april: in het oosten van Gaza-Stad worden 2 UNICEF-medewerkers gedood bij een Israëlische droneaanval op een waterverdeelpunt voor ontheemde Palestijnen. 

22 april: 5 Palestijnen, onder wie 3 jongens tussen 9 en 14 jaar oud, worden gedood bij een Israëlische droneaanval nabij een moskee in Beit Lahiya.

24 april: Israëlische beschietingen bij een woongebouw nabij het Kamal Adwan-ziekenhuis, een vrouw en haar 2 jonge kinderen worden doodgeschoten.

25 april: 2 Palestijnse mannen worden gedood bij een aanval op een tent die als oplaadpunt voor telefoons en batterijen gebruikt wordt.

En toch is er sinds 10 oktober 2025 een staakt-het-vuren in Gaza. Het bestand maakt onderdeel uit van het Amerikaanse vredesplan: 20 punten, voorgesteld door president Donald Trump, die de overgang van een wapenstilstand naar duurzame vrede moesten maken. In theorie. In de praktijk is de situatie alles behalve stabiel.

Door de gele lijn die het Israëlische leger door het Palestijnse gebied trok, zijn meer dan 2 miljoen mensen samengedreven in onder meer tentenkampen langs de kust, op amper 42 procent van het grondgebied van Gaza. De overige 58 procent blijft onder controle van het Israëlische leger, een gebied dat aanzienlijk groter is dan op de oorspronkelijke kaarten van het staakt-het-vuren was voorzien.

Ondertussen houden luchtaanvallen en beschietingen aan. Zowel Israël als de Palestijnse terreurbeweging Hamas beschuldigen elkaar al sinds de start van het bestand van schendingen. 

Volgens het ministerie van Volksgezondheid in het deel van de Gazastrook dat door Hamas gecontroleerd wordt, zijn er al 784 doden geteld sinds het bestand en 2.241 gewonden.  Die cijfers zijn bevestigd door verschillende mensenrechtenorganisaties waaronder Save the Children, dat tijdens het staakt-het-vuren minstens 180 gedode kinderen heeft geteld. In dezelfde periode zijn ook 4 Israëlische soldaten gedood bij Hamas-operaties.

Toch lijkt de voortdurende menselijke tol de voorbije maanden steeds minder internationale aandacht te krijgen, zo merkt Airwars-directeur Emily Tripp. 

“Zelfs vóór het zogenaamde staakt-het-vuren kon de internationale aandacht het tempo van het geweld op het terrein nauwelijks volgen. Af en toe trok een specifiek incident kort de aandacht, maar het extreem hoge niveau van geweld raakte al snel genormaliseerd. En wanneer geweld niet langer kritisch bekeken wordt, maakt dat alleen meer geweld mogelijk", aldus Tripp.

"Vanuit die normalisering zien we nu een verontrustend effect: niet alleen lijken mensen met macht afgestompt geraakt voor het leed, ook de term ‘staakt-het-vuren’ wordt gebruikt alsof het benoemen ervan het automatisch werkelijkheid maakt. Zo werkt het natuurlijk niet”, zegt Tripp.

Airwars werkt met een onderzoeksteam dat bestaat uit een monitoringteam, een beoordelingsteam en een geolocatieteam. Al het onderzoek steunt op "open source-informatie": publiek beschikbare beelden, berichten en gegevens op onder meer sociale media, lokale media en satellietbeelden.

Aan het hoofd van dat team staat Shihab Halep*. Halep is een Syriër uit Aleppo en werkt al sinds 2016 voor Airwars. “Aanvankelijk was mijn onderzoek vooral gericht op de Russische aanvallen en aanvallen van de Amerikaanse coalitie in Syrië. Destijds waren er zware militaire campagnes van beide landen: de VS tegen IS en Rusland tegen de oppositie van het Assad-regime.”

“Zo registreerden we duizenden aanvallen op burgers uitsluitend via open-source platformen, voornamelijk Facebook, Twitter en Telegram. Maar sinds de Israëlische campagne in Palestina hebben we besloten onze kennis rond Syrië en Irak in te zetten om ook burgerslachtoffers in Gaza te registreren.”

Met het staakt-het-vuren merkt Airwars wel degelijk een de-escalatie van het geweld in Gaza, zeker in de categorie directe doden, klinkt het. “Voor het bestand was er sprake van gemiddeld 20 geweldsincidenten per dag. Bij één incident konden er soms meer dan honderd doden vallen. Die geweldschaal zien we vandaag niet meer.”

“Maar dat betekent niet dat de situatie stabiel is”, nuanceert Halep meteen. “Volgens onze data doodt Israël tot op de dag van vandaag nog steeds burgers in Gaza zonder reden, ondanks een staakt-het-vuren. Sinds 10 oktober 2025 registreren we gemiddeld 3 à 4 incidenten per dag.”

“Ik heb gewerkt voor het staakt-het-vuren en erna. Ik kan alleen maar vaststellen dat Israël nooit is gestopt met zijn geweld tegen de burgers in Gaza, dat zien we in de data. Dit kan je geen “staakt-het-vuren” noemen”, zegt Halep. 

Het Israëlisch leger heeft bij de start van het bestand duidelijk gemaakt dat het rond zijn posities nog steeds een ‘shoot-to-kill’-beleid hanteert. In de eerste weken na het staakt-het-vuren werden veel incidenten geregistreerd langs de gele lijn, zo is te zien in de data van Airwars. Dat waren dan vooral artilleriebeschietingen en geweervuur, legt Halep uit. “Als de Palestijnen te dicht in de buurt kwamen van de lijn, werden ze beschoten.”

Maar de voorbije maanden ziet Airwars dat Israël niet alleen langs de gele lijn burgerslachtoffers maakt. “Nergens in Gaza is het veilig. De incidenten die we registreren, vinden vandaag vrijwel overal plaats binnen het gebied dat door de gele lijn wordt afgebakend”, zegt Halep. 

“Mensen weten niet of ze levend thuiskomen als ze voedsel gaan halen. Of ze nu in een tent, ziekenhuis, school of vluchtelingenkamp zijn, Palestijnen kunnen elk moment gedood worden.”

Precies daarom is documentatie zo belangrijk, benadrukt Halep. “Op die manier kunnen overheden en militaire actoren onder druk gezet worden om de volledige gevolgen van hun handelen te erkennen en verantwoordelijkheid op te nemen. Tegelijkertijd willen we op deze manier gemeenschappen en internationale actoren de middelen en bewijzen aanreiken om gerechtigheid na te streven voor onschuldige burgerslachtoffers.”

Dat werk vraagt een minutieuze aanpak: onderzoekers analyseren en verifiëren elk beeld, elke video en elke getuigenis afzonderlijk. Bij elk geweldsincident probeert Airwars de identiteit van burgerslachtoffers te achterhalen, inclusief hun namen en leeftijden. 

“Soms betekent dat honderden reacties onder een Facebookbericht doorploegen. Soms luisteren we naar de namen die geroepen worden op video’s van een aanval. Soms proberen we slachtoffers te identificeren aan de hand van namen die op lijkzakken of lichaamsdelen van slachtoffers zijn geschreven”, zegt Halep.

De werkwijze betekent dat het onderzoeksteam dagelijks wordt blootgesteld aan uiterst gewelddadige beelden. Dat laat onvermijdelijk psychologische sporen na, geeft Halep toe.

“Soms vragen teamleden enkele dagen vrij als de beelden te dicht komen, om ze te verwerken en weer even op te laden. Het zal nooit wennen, hoeveel beelden we ook zien. Maar we houden ons vast aan onze missie. We gaan met onze data niemand terugbrengen, maar de wereld zal wel weten wat hier gebeurd is.”

Wat Halep en zijn team al 2 jaar en 7 maanden documenteren, kan hij niet anders beschrijven dan “genocide”, concludeert hij. “Het is een zware term, maar als je elke dag ziet dat tientallen burgers worden gedood, is dat de realiteit.” 

“Zelfs wanneer Israël een Hamas-strijder viseert, kan dat het doden van tien kinderen niet rechtvaardigen. Bovendien hebben we de voorbije jaren honderden voorbeelden verzameld waarbij alleen maar burgers gedood zijn. Als dat geen genocide is, wat dan wel?”

In elk geval heeft het staakt-het-vuren dus geen stabiliteit of veiligheid gebracht voor de inwoners van de Gazastrook.