Vlaanderen telt zo'n 1.200 buurtsupermarkten en 95 procent daarvan valt onder een franchise, hoewel ze zelfstandig worden uitgebaat. De 'echte' buurtsupermarkt onder eigen naam lijkt met uitsterven bedreigd. Maar is dat ook een probleem? En hoe bokst de kleine en zelfstandige winkel op tegen de grote ketens?
WinWin is het consumentenprogramma van VRT op Radio 2 en VRT 1. Xavier Taveirne maakt jouw leven met slimme tips en goed advies net iets betaalbaarder. Heb je een vraag, tip of probleem? Mail naar winwin@radio2.be.
Slechts 5 procent van de buurtsupermarkten in Vlaanderen doet het nog écht alleen. Dat wil zeggen: zeilt niet onder de vlag van een grote keten. Dat blijkt uit cijfers van Buurtsuper.be, een tak van zelfstandigenorganisatie die zich focust op supermarkten.
Een kleine 1.200 buurtsupermarkten wordt wel uitgebaat door een zelfstandige ondernemer, maar zijn eigenlijk onderdeel van een franchise. Denk aan winkels zoals Spar, Carrefour Express of Louis Delhaize (supermarktketen Delhaize besliste enkele jaren geleden om al haar winkels over te laten aan zelfstandige uitbaters).
Familiebedrijf
In Merelbeke vind je één van de weinige voorbeelden van een buurtsupermarkt die geen onderdeel is van een keten: Maranni. Marie-Ange De Vriese en haar echtgenoot Philippe Verlinden baten de winkel al jaren uit.
De ouders van De Vriese richtten de supermarkt ooit op. Ook haar zus staat mee in de winkel: "We zijn dus echt een familiebedrijf", vertelt De Vriese in 'WinWin' op Radio 2. "Ik sta al zo'n 40 jaar in de winkel."
Het woord 'buurt' in 'buurtsupermarkt' is volgens de uitbaters helemaal terecht. "Eigenlijk zouden we hier een hoekje moeten inrichten waar mensen een koffie kunnen drinken, want hier komen buren elkaar tegen", vertelt De Vriese. "Ook al wonen ze naast elkaar. Persoonlijk contact, dat vind je hier nog."
"Wij zijn een uitstervend ras en dat vind ik spijtig. Alles is zo onpersoonlijk tegenwoordig, de spontaniteit gaat er volledig uit."
Het enige dat we kunnen doen, is blijven wie wij zijn en blijven inzetten op dat persoonlijk contact
Marie-Ange De Vriese
Als je alleen al in Merelbeke 5 minuten rondrijdt, kom je filialen van zowat alle grote ketens tegen. Die concurrentie voelen ze ook bij Maranni.
"Met de prijzenoorlog doen wij niet mee. We kunnen mee met de prijzen van vandaag, maar goedkoper dan de ketens zijn we absoluut niet. Dat geldt ook voor al die promoties waar franchises mee uitpakken, dat doen we hier niet. Het enige wat we kunnen doen, is blijven wie we zijn en blijven inzetten op dat persoonlijk contact."
Zijn buurtsupermarkten een uitstervend ras? Niet in Merelbeke! "Maar aan de prijzenoorlog doen wij niet mee"
Dat buurtsupermarkten die het helemaal alleen doen een uitstervend ras zijn, erkent ook Luc Ardies van Buurtsuper.be: "Ik vrees dat dat de toekomst niet meer is", reageert hij. "Je hebt echt die schaalgrootte van een franchise nodig om competitief te blijven."
Maar is dat per se een probleem? Volgens Unizo niet. "Die andere 95 procent aan buurtsupermarkten, die vandaag een Spar of een Carrefour Express zijn, worden ook uitgebaat door zelfstandige ondernemers. Dat zijn ook familiebedrijven die al generaties lang bestaan", vertelt Ardies. "Deze evolutie is ook al jaren bezig."
"Daar zit volgens mij de sterkte: een combinatie tussen dat buurtgevoel en dat echte persoonlijke contact van een buurtsupermarkt, en de schaalgrootte van een keten. De online markt evolueert heel snel, ook in de voedingssector, en dit kan volgens mij het antwoord zijn van de retailers op e-commerce", besluit Ardies.
