Een schilderij dat van de Joodse kunsthandelaar Jacques Goudstikker gestolen werd, heeft tot gisteren in het huis van de familie van een Nederlandse SS-leider gehangen. Het is pas nadat een familielid het verhaal in de media gebracht heeft, dat de familie het werk 'Portret van een jong meisje' van Toon Kelder gisteren uiteindelijk toch heeft teruggegeven.
Door nazi's geroofd schilderij gevonden in huis van kleindochter Nederlandse SS-leider
Ellen Maerevoet
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Het schilderij 'Portret van een jong meisje' van Toon Kelder, uit de collectie van de Joodse kunsthandelaar Jacques Goudstikker, hing decennialang aan de muur bij de erfgenamen van een Nederlandse SS-leider in Utrecht, nadat het tijdens de Tweede Wereldoorlog gestolen werd.
Een familielid tipte de pers over het verhaal van de roofkunst.
Gisteren werd het schilderij overgedragen aan kunstdetective Arthur Brand en journalist John van den Heuvel.
Brand reageert scherp: "De familie heeft decennialang de kans gehad om het juiste te doen en dit schilderij terug te geven. Ze hebben ervoor gekozen om dat niet te doen."
Jacques Goudstikker had voor de Tweede Wereldoorlog ruim 1.200 kunstwerken in zijn bezit, onder meer van bekende Nederlandse schilders. 'Portret van een jong meisje' is geschilderd door Toon Kelder (1894 tot 1973). Goudstikker had in totaal 6 werken van Kelder in zijn collectie en dit is er 1 van.
De Joodse kunsthandelaar liet zijn beroemde collectie in Nederland achter toen hij in mei 1940 naar het Verenigd Koninkrijk vluchtte. Goudstikker overleefde zijn vlucht niet. Hij kwam om bij een ongeluk aan boord van het vrachtschip waarop hij met zijn familie meevoer.
Werk hing gewoon aan de muur in huis in Utrecht
Zijn kunstverzameling kwam in handen van Herman Göring, de militaire leider van de nazi's. Hij veilde veel stukken uit de collectie voor lage prijzen onder hooggeplaatste nazi's.
Zo kwam dit werk volgens Brand waarschijnlijk in handen van de Nederlander Hendrik Seyffardt. Seyffardt was onder meer opperbevelhebber van het Vrijwilligerslegioen Nederland van de Waffen-SS, dat vocht tegen de Sovjet-Unie. In februari 1943 werd Seyffardt in Den Haag doodgeschoten door .
Het schilderij van Kelder kwam na de dood van Seyffardt in het bezit van zijn zoon, Hendrik Seyffardt junior. Ook hij collaboreerde met de Duitsers. Na de oorlog moest Seyffardt jr. 8 jaar de gevangenis in.
De familie heeft sinds het einde van WO II een andere familienaam en had het kunstwerk tot gisteren in haar bezit. Het hing gewoon aan de muur in een woning in Utrecht.
Familielid tipt pers en familie geeft werk uiteindelijk terug
Een familielid van de kleindochter van Seyffardt kwam erachter dat het om roofkunst ging. De man had door de verandering van achternaam zelf pas recent ontdekt dat hij familie was van de Seyffardts. Hij tipte de Nederlandse krant De Telegraaf, die het verhaal gisteren uitbracht.
Ik ben woedend over het jarenlange zwijgen. Het schilderij moet terug naar de Joodse rechthebbenden
Familielid dat naar pers stapte
Aan De Telegraaf zei de kleindochter dat ze niet wist dat het om roofkunst ging. Ze zei dat ze het schilderij van haar moeder had gekregen. In besloten familiekring zou de vrouw echter wel gezegd hebben dat het om roofkunst ging en dat het schilderij daarom nooit te koop aangeboden mocht worden. Op de lijst zat ook een label van de Goudstikker-collectie.
Het familielid dat met het verhaal naar de pers stapte, zegt dat hij 'diepe schaamte over het familieverleden' voelt. "Ik ben woedend over het jarenlange zwijgen. Het schilderij moet terug naar de Joodse rechthebbenden", liet hij in De Telegraaf optekenen.
Gisteren kwam de zaak in een stroomversnelling, want 's avonds liet kunstdetective Arthur Brand via Twitter al weten dat het werk overgedragen was aan journalist John van den Heuvel en hemzelf. Brand staat zelf in contact met advocaten van erfgenamen van Goudstikker die in de VS wonen.
Brand: "Meest bizarre zaak uit hele carrière"
Aan BBC News vertelde Brand dat het "de meest bizarre zaak uit zijn hele carrière" is.
"Ik heb al eerder door de nazi's geroofde kunst uit de Tweede Wereldoorlog teruggevonden, waaronder stukken in het Louvre, de Koninklijke Collectie en talloze andere musea", vervolgde Brand.
De familie heeft decennialang de kans gehad om het juiste te doen en dit schilderij terug te geven. Ze hebben ervoor gekozen dat niet te doen
Arthur Brand, kunstzoeker
"Maar de ontdekking van een schilderij uit de beroemde Goudstikker-collectie, in het bezit van de erfgenamen van een beruchte Nederlandse Waffen-SS-generaal, overtreft werkelijk alles."
Hij voegde eraan toe: "De familie, die uiteraard geen persoonlijke schuld draagt aan de misdaden van Seyffardt, heeft decennialang de kans gehad om het juiste te doen en dit schilderij terug te geven. Ze hebben ervoor gekozen om dat niet te doen."
