België zakt naar 4e plaats op Europese ranking voor LGBTQIA+-rechten

Spanje, Malta en IJsland doen het beter dan België en vormen dit jaar de top 3. Turkije, Azerbeidzjan en Rusland sluiten de ranking af als landen die het slechtst scoren op wetten en beleid voor de bescherming van LGBTQIA+-personen. Roemenië is de EU-lidstaat die het zwakst scoort en strandt op de 42e plaats.

België doet het dus relatief goed en haalt op een aantal vlakken een perfecte score. Zo kent de Rainbow Map ons land 100 procent toe voor de categorieën 'Ruimte voor het maatschappelijk middenveld', 'Familie' (de erkenning en bescherming van de gezinsrechten van LGBTQIA+-personen, zoals het homohuwelijk, adoptie en transouderschap) en beleid tegen 'haatmisdrijven en haatuitspraken'.

Tegelijkertijd staat België volgens LGBTQIA+-koepelorganisatie Çavaria stil op een aantal vlakken. Ondanks de goede score voor beleid tegen haatmisdrijven kaart de koepel aan dat er straffeloosheid heerst voor online haatspraak. "De onveiligheid voor de LGBTQIA+-community piekt op sociale media."

Slachtoffers botsen volgens Çavaria vooral op een juridische muur, omdat haatspraak volgens de Grondwet wordt beschouwd als een 'Drukpersmisdrijf' en daarom voor het hof van assisen zou moeten komen — iets wat volgens de koepelorganisatie in de praktijk nooit gebeurt. Wat tot "totale straffeloosheid voor online haatzaaiers" leidt, klinkt het.

Daarnaast wijst Çavaria erop dat er geen juridische oplossing is voor non-binaire personen. Zij blijven voor de officiële registratie van hun gender gedwongen vastzitten aan de keuze man of vrouw. In 2019 oordeelde het Grondwettelijk Hof al dat non-binaire personen recht hebben op erkenning. "Al 7 jaar negeert de federale regering het arrest van het Hof."

Tot slot wijst Çavaria op de bescherming van intersekse minderjarigen tegen niet-noodzakelijke medische ingrepen. De Kamer nam daar in 2021 een resolutie over aan, maar het parlement vertaalde die nog niet in een wet. "Hierdoor kunnen er nog steeds niet-noodzakelijke, ingrijpende operaties gebeuren bij kinderen, enkel om hun lichaam te laten passen binnen een sociale norm."

Çavaria roept de regering-De Wever op om actie te ondernemen tegen die problemen, vooral met het oog op het interfederale LGBTQIA+-actieplan dat binnenkort verschijnt. "De federale regeringspartijen kunnen nu bewijzen dat België nog steeds de koploper wil zijn voor gelijke rechten."

Caroline Gennez, Vlaams minister van Gelijke Kansen (Vooruit), reageert dat ze trots is dat België opnieuw bij de Europese top hoort op het vlak van LGBTQIA+-rechten. Tegelijk erkent ze dat stilstaan soms ook achteruitgaan betekent: "We halen dezelfde score als vorig jaar, maar andere landen gaan er wel op vooruit en steken ons voorbij."

Die boodschap wordt beaamd door haar partijgenoot, federaal minister van Gelijke Kansen Rob Beenders. Hij stelt dat het nieuwe resultaat een duidelijke waarschuwing is. "Vooruitgang is nooit vanzelfsprekend en verworven rechten blijven alleen sterk als we ze blijven beschermen, versterken en verankeren."

Beide ministers pleiten ervoor om gelijke rechten hoog op de agenda te houden. "Ideeën en denkbeelden die wij lang als verworven beschouwden, gaan achteruit", zegt Gennez. Om dat tegen te gaan is er volgens haar internationale solidariteit nodig. Daarom ondersteunt ze ILGA Europe, de organisatie die onder meer de Rainbow Map maakt, dit jaar met 200.000 euro.

Minister Beenders zegt werk te willen maken van onder meer een strengere aanpak van online haat, betere informatie over rechten en sensibilisering rond diversiteit en respect.