(Amerikaanse) politici geconfronteerd met virale scheetvideo's: "Verdoken kritiek op hun ouderdom"

Op sociale media circuleren filmpjes waarin politici - vaak Amerikaanse Republikeinen zoals Donald Trump - een scheet laten tijdens toespraken, interviews of officiële bijeenkomsten. De video's worden massaal gedeeld en becommentarieerd, maar volgens factcheckjournalist Rien Emmery blijken ze meestal nep.

"In 95 procent van de gevallen blijken die video's fake te zijn", zegt Emmery, factcheckjournalist bij VRT NWS in 'De wereld van Sofie' op Radio 1. "Meestal worden scheetgeluiden achteraf onder bestaande beelden gemonteerd."

Volgens Emmery gaat het vaak om humoristische filmpjes die later uit hun context gehaald worden. "Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer iemand zich verontschuldigt, een vreemd gezicht trekt of beweegt op een manier die grappig lijkt. Dan monteert men daar een scheetgeluid onder."

Een bekend voorbeeld is talkshowhost Jimmy Kimmel, maar ook op YouTube, X en andere sociale media circuleren talloze gemanipuleerde video's. "Vaak vinden we zowel de originele beelden terug, als de beelden waarop geen scheten te horen zijn."

Toch zijn niet alle gevallen eenvoudig te ontkrachten. "Wanneer er echt een verdacht geluid te horen is, wordt het moeilijker", zegt Emmery. "Soms is er wel degelijk iets hoorbaar, maar kunnen we niet vaststellen wat het precies was."

Dat zulke filmpjes populair blijven, verbaast Emmery niet. "Flatulentie maakt al eeuwen deel uit van humor. Het is iets menselijks, maar tegelijk ook taboe. Alles wat gênant is, van struikelen tot lijfgeur of neuspeuteren, wordt graag gebruikt om publieke figuren belachelijk te maken."

Bij oudere politici zoals Donald Trump (79) of Joe Biden (83) krijgt die humor bovendien vaak een politieke betekenis. "Het is eigenlijk een verdoken kritiek op hun leeftijd. De impliciete boodschap is: kijk, die persoon heeft zijn sluitspier niet meer volledig onder controle en zou dus te oud zijn om een land te leiden."

Toch beperkt het fenomeen zich niet tot oudere wereldleiders. Ook jongere politici werden al onderwerp van gelijkaardige geruchten. Zo circuleerden eerder filmpjes van de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth en van voormalig Congreslid Eric Swalwell.

Daarnaast duiken ook verhalen op zonder videobeelden. Zo werd Joe Biden ooit in Britse media gelinkt aan een scheetincident tijdens een ontmoeting met de Britse queen Camilla. "Dat verhaal is breed verspreid geraakt, maar nooit bevestigd", zegt Emmery.

Het bespotten van politici om lichamelijke ongemakken is volgens Emmery allesbehalve nieuw. "Je ziet dat in de geschiedenis voortdurend terugkomen", zegt hij. "Zelfs Adolf Hitler werd destijds beschreven als iemand die leed aan extreme winderigheid." Historici koppelden dat later aan bredere gezondheidsproblemen van de Duitse dictator.

Achter de meeste filmpjes zitten geen georganiseerde desinformatiecampagnes. "Meestal zijn het satirische accounts of mensen met basiskennis van videomontage die die filmpjes maken. Die beelden worden daarna gedeeld zonder context, waardoor sommige mensen beginnen te geloven dat ze echt zijn", gaat Emmery verder.

En net daarin schuilt volgens hem het risico. "Zoals bij alle fake news wordt het problematisch wanneer mensen het als waarheid beginnen te beschouwen. Zeker als zulke beelden mee bepalen hoe iemand naar een politicus kijkt."

Toch verwacht Emmery niet dat het fenomeen snel zal verdwijnen. "Het is eenvoudig om geluiden onder beelden te monteren, mensen blijven het grappig vinden en het werkt goed als politieke spot. Daarom zal het waarschijnlijk blijven opduiken."