Israël breidt zijn veiligheidszone afgebakend door de zogenoemde "gele lijn" in de Gazastrook stelselmatig uit door betonblokken soms tot honderden meters te verplaatsen. Dat blijkt uit satellietbeelden. Hierdoor hebben Palestijnen almaar minder gebied over waar ze in relatieve veiligheid kunnen wonen.
Gaza krimpt: hoe Israël veiligheidszone stukje bij beetje uitbreidt door betonblokken te verplaatsen
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Toen gisterenochtend plots Israëlische tanks opdoken in de buurt van Gaza-Stad, begrepen de lokale inwoners vrijwel meteen wat er aan de hand was. De Israëlische veiligheidszone - waarvan de bekendste grens de "gele lijn" is, gemarkeerd met gele betonblokken - is opnieuw opgeschoven: in één nacht tijd met zo’n 300 meter. Gebieden waar Gazanen zich een dag eerder nog vrij konden begeven, zijn nu verboden terrein achter de gele lijn.
Gazastrook krimpt
Lange tijd was het onduidelijk waar die lijn precies liep, met geregeld schietincidenten tot gevolg wanneer burgers te dicht in de buurt kwamen. Inmiddels is de grens zichtbaarder gemaakt, maar volgens Israël verschuift ze geregeld om "operationele redenen". In de praktijk schuift die lijn steeds verder richting het gebied dat nog door Palestijnen wordt gecontroleerd.
Daardoor is inmiddels meer dan de helft van Gaza feitelijk in Israëlische handen. Volgens onderzoeksorganisatie Forensic Architecture controleerde Israël in december al 58 procent van de Gazastrook (een stuk meer dan voorzien in de oorspronkelijke kaarten van het ) en sindsdien bleef dat gebied groeien.
Sinds het zou al zeker 5 procent aan Palestijns grondgebied overgenomen zijn door het Israëlische leger. Sommige bronnen spreken zelfs van 11 procent. Satellietbeelden tonen bovendien hoe aan de Israëlische kant van die lijn systematisch infrastructuur wordt vernietigd: wegen, huizen, scholen en ziekenhuizen liggen er grotendeels in puin bij.
"Tijdens die uitbreidingen werden die in de buurt van Salah al-Din (een belangrijke verbindingsweg) verbleven beschoten", vertelt de 37-jarige Gazaan Faiq al-Sakani aan The Guardian. Dagenlang zag hij bovendien meer vernielingen, graafwerken en nieuwe militaire constructies, terwijl er voortdurend zwaar geweervuur klonk.
Grote gevolgen voor bevolking
Langs de grens bouwde het Israëlische leger ook aarden wallen die uitzicht bieden over grote delen van de verwoeste Palestijnse steden. Volgens Haaretz werd al meer dan 16 kilometer van zulke bermen aangelegd, vooral in het noorden, maar inmiddels ook rond Gaza-Stad en Khan Younis.
Tegelijk groeide het aantal versterkte militaire posten. De voorbije maanden kwamen er zeven nieuwe betonnen forten bij, goed voor een totaal van 32, verspreid over Gaza. Allemaal bevinden ze zich langs de gele lijn.
Voor de bewoners die uit die zones verdreven zijn, zijn de gevolgen enorm. Veel gezinnen leven al maanden of zelfs jaren in overvolle tentenkampen, waar een gebrek aan drinkwater, sanitair en medische zorg leidt tot infectieziekten. Medische teams beschrijven zelfs meldingen van rattenplagen waarbij kinderen tijdens hun slaap worden gebeten.
Naast de gele lijn is er ook een "oranje lijn". Die ligt nog dieper in Gaza en vergroot het gecontroleerde gebied van Israël tot ruim zestig procent van de enclave. Officieel mogen Palestijnen tussen beide lijnen blijven wonen, maar hulporganisaties moeten hun bewegingen daar vooraf coördineren met Israël. In de praktijk durven veel hulpverleners het gebied niet meer in, onder meer omdat de grens niet duidelijk gemarkeerd is en er eerder al hulpverleners beschoten werden.
Daarnaast is sprake van een "rode lijn", afkomstig uit plannen van Donald Trump. Volgens dat voorstel zou Israël zich verder moeten terugtrekken, waardoor Palestijnen opnieuw meer ruimte zouden krijgen. Die terugtrekking is voorlopig niet ingezet.
"Gaza wordt steeds kleiner"
"Hoewel er officieel nog altijd een bestand geldt tussen Israël en , blijft de situatie muurvast zitten", vertelt correspondent Sander van Hoorn in Tel Aviv, Israël.
"Israël eist eerst ontwapening van Hamas, terwijl Hamas zegt daar pas over te willen praten nadat een Palestijnse staat officieel erkend wordt. Zolang geen van beide partijen het bestand formeel opzegt, blijft de huidige situatie volgens Van Hoorn voortduren - met steeds verschuivende grenzen en een Gazastrook die stukje bij beetje kleiner wordt."
VN-mensenrechtencommissaris Volker Türk heeft al stevige kritiek geuit op de Israëlische uitbreiding. "Burgers die niet deelnemen aan gevechten aanvallen is een , ongeacht hun nabijheid tot militaire posities", verklaarde hij.
Volgens VN-cijfers kwamen tijdens de zes maanden van het bestand meer dan 700 Palestijnen om door Israëlisch vuur. Daarvan werden er 269 gedood in de buurt van de gele lijn, onder wie meer dan honderd kinderen.
Mensenrechtenorganisaties vrezen dat de gele lijn permanent dreigt te worden.
